Түркиянын Сирияга экспортунда чоң секирик: 6 айлык көлөм 1,3 миллиард доллардан ашты

Түркия менен Сириянын ортосундагы соода карым-катнаштары тарыхый ылдамдыкка ээ болуп, 2026-жылдын биринчи жарымында көрүнүктүү өсүштү каттады. Түрк экспортчулар ассамблеясы (TİM) жарыялаган учурдагы маалыматтар эки өлкөнүн ортосундагы соода көлөмүнүн сандык жана баалуулук жагынан олуттуу өсүү тенденциясына киргенин көрсөтүүдө. Жылдын биринчи алты айында Сирияга жөнөтүлгөн продукциянын көлөмү 3 миллион 182 миң 61 тоннага жетсе, экспорт көлөмү өткөн жылдын тийиштүү мезгилине салыштырмалуу 36,6 пайыздык күчтүү өсүштү көрсөттү. Бул мезгилде экспорттун жалпы көлөмү 1,3 миллиард доллар босогосун ашып, рекорд койду.

Тегирмен жана цемент сектордук бөлүштүрүүдө башкы ролду ойнойт

Сирия рыногунда түрк продукциясына болгон суроо-талаптын өсүшү, өзгөчө стратегиялык секторлордо өзүн сездирүүдө. Жылдын биринчи жарымында эң көп экспорт салымы 103 миллион 879 миң доллар менен тегирменчилер тобунда алынды. Бул секторду жакындан ээрчиген цемент жана курулуш материалдары сектору 102 миллион 256 миң долларлык экспорт көрсөткүчүнө жетти. Тактап айтканда, цементтин экспортунун 116,8 пайызга чукул өсүүсү облуста курулуш жана структуралаштыруу иштери жанданып жатканын айгинелейт. Үчүнчү орунду 80 миллион 107 миң доллар үлүшү менен электр энергиясы жана энергетикалык продуктылар ээледи. Түштүк-Чыгыш Анадолу аймагы географиялык жакындыктан пайдаланып, Сирияга экспорттон 461 миллион 823 миң доллардык үлүш алуу менен лидерлигин сактап калды. Аймактын экспорту өткөн жылдын ушул мезгилине салыштырмалуу сан жагынан 34,6 пайызга, нарк боюнча 11,4 пайызга өстү.

Чек арадан өтүү жана каржылык интеграция сооданы чыңдайт

Соодадагы бул оң багытты баалаган TİM Башкармалыгынын мүчөсү жана TİM Сирия кеңсесинин төрагасы Желал Кадооглу 2025-жылдын Сирия рыногунда болжол менен 70 пайыздык экспорттук өсүү менен жабылганын жана бул өсүү темпи 2026-жылы да чечкиндүү түрдө улана турганын баса белгиледи.

Кадооглу банк инфраструктурасын эл аралык каржы системасына интеграциялоо, аймактагы коопсуздук шарттарынын күндөн-күнгө жакшырышы, Ислахие жана Нусайбин чек ара дарбазаларынын толук кубаттуулукта ишке кириши соода агымына түздөн-түз колдоо болорун белгилеген Кадооглу : «Эки өлкөнүн жогорку жетекчилиги тарабынан ташталган эки тараптын оң кадамдары максаттарыбыздын орток келечегибизди бекемдейт»,- деди.

Жогорку бажы алымдары жана эркин соода келишиминен күтүүлөр

Соодадагы эң чоң тоскоолдуктардын бири катары көрүнгөн бажы тарифтерине токтолгон Желал Кадооглу, Сирияда июнь айында күчүнө кирген жаңы токтом менен миңден ашуун товарга бажы төлөмдөрүнүн жаңыланганын эске салды. Бул салыктардын эки өлкөнүн орток соода көз карашына ылайык кайра каралышы керектигин белгилеген Кадооглу, кээ бир продукт топторуна киргизилген жогорку тарифтердин экспорттук чыгымдарды олуттуу түрдө жогорулатканын айтты.

Кадооглу, өзгөчө тоннасы 1000 долларга жеткен бажы төлөмдөрүнүн стандарттык 20 тонналык жүк ташуучу унаа үчүн кошумча чыгымдар менен бирге болжол менен 25 миң доллардык жүктү пайда кылганын белгилеп, бул чыгымдарды өз ара диалог механизмдери аркылуу акылга сыярлык деңгээлге түшүрүүнүн маанисине токтолду. Кадооглу бул кадам Түркиянын экспорт потенциалын да максималдуу түрдө арттырып, Сирия калкынын муктаж болгон негизги продукцияга алда канча арзан баада жетүүсүн камсыздай турганын айтты. Ал эки өлкөнүн ортосундагы сооданын туруктуу жана болжолдуу негизде болушу үчүн эркин соода келишиминин кайра жанданышы керектигин баса белгиледи.