Türkiyənin Suriyaya ixracatında böyük sıçrayış: 6 aylıq həcm 1,3 milyard dolları keçdi

Türkiyə ilə Suriya arasındakı ticarət əlaqələri tarixi sürət qazandı və 2026-cı ilin ilk yarısında diqqətəlayiq bir artım qeydə aldı. Türkiyə İxracatçılar Məclisinin (TİM) açıqladığı cari məlumatlar iki ölkə arasındakı ticarət həcminin həm kəmiyyət, həm də dəyər baxımından ciddi yüksəliş trendinə girdiyini ortaya qoyur. İlin ilk altı ayında Suriyaya göndərilən məhsulların miqdarı 3 milyon 182 min 61 tona çatarkən, ixracat həcmi əvvəlki ilin eyni dövrünə görə yüzdə 36,6 güclü artım göstərdi. Bu dövrdə ümumi ixrac dəyəri 1,3 milyard dollarlıq həddi keçərək rekord qırdı.

Dəyirman və Sement sektorlar üzrə paylanmada aparıcı rol oynayır

Suriya bazarında türk məhsullarına artan tələbat özünü xüsusilə strateji sektorlarda hiss etdirir. İlin ilk yarısında ən yüksək ixrac girdisi 103 milyon 879 min dollar ilə dəyirman məhsulları qrupunda əldə edildi. Bu sektoru yaxından təqib edən sement və tikinti materialları sektoru 102 milyon 256 min dollarlıq ixrac rəqəminə çatdı. Xüsusilə, sement ixracının 116,8 faiz fövqəladə artması rayonda tikinti-quruculuq işlərinin geniş vüsət almasından xəbər verir. Elektrik və enerji məhsulları 80 milyon 107 min dollarlıq payla üçüncü sırada yer aldı. Coğrafi yaxınlıqdan istifadə edən Cənub-Şərqi Anadolu Bölgəsi Suriyaya ixracdan 461 milyon 823 min dollar pay alaraq liderliyini qoruyub. Rayonun ixracı ötən ilin müvafiq dövrü ilə müqayisədə kəmiyyət üzrə 34,6 faiz, dəyər əsasında isə 11,4 faiz artıb.

Sərhəd keçidləri və maliyyə inteqrasiyası ticarəti gücləndirir

Ticarətdəki bu müsbət gedişi qiymətləndirən TİM İdarə Heyətinin üzvü və TİM Suriya Masası sədri Cəlal Kadooğlu, 2025-ci ilin Suriya bazarında təxminən yüzdə 70 ixracat artımı ilə bağlandığını və bu yüksəliş sürətinin 2026-cı ildə qətiyyətlə davam etdiyini vurğuladı. Kadooğlu, iki ölkə arasında ticarət əlaqələrinin gələcəyi üçün ümidverici inkişaflara diqqət çəkdi.

Kadooğlu, bank infrastrukturunun beynəlxalq maliyyə sisteminə inteqrasiyası, bölgədə təhlükəsizlik şəraitinin gündən-günə yaxşılaşdırılması, İslahiyyə və Nusaybin sərhəd qapılarının tam gücü ilə işə salınması üçün aparılan hazırlıqların ticarət axınına birbaşa dəstək olacağını ifadə edərək, "İki ölkənin yüksək səviyyəli rəhbərliyi tərəfindən atılan qarşılıqlı müsbət addımlar hədəflərimizi daha da gücləndirirdedi.

Yüksək Gömrük Rüsumları və Azad Ticarət Sazişi Gözləntiləri

Ticarətə ən böyük maneələrdən biri olaraq görülən gömrük tariflərindən danışan Cəlal Kadooğlu, iyun ayında Suriyada qüvvəyə minən yeni fərmanla mindən çox məhsula gömrük rüsumlarının yeniləndiyini xatırladıb. Bu vergilərin iki ölkənin ortaq ticarət baxışına uyğun olaraq yenidən nəzərdən keçirilməsi lazım olduğunu bildirən Kadooğlu, bəzi məhsul qruplarına tətbiq edilən yüksək tariflərin ixrac xərclərini əhəmiyyətli dərəcədə artırdığını bildirib.

Kadooğlu, xüsusilə ton başına 1000 dollara çatan gömrük rüsumlarının standart 20 tonluq yük maşını üçün əlavə xərclərlə yanaşı, təxminən 25 min dollarlıq bir yük yaratdığını ifadə edərək, bu xərclərin qarşılıqlı dialoq mexanizmləri ilə məqbul səviyyələrə endirilməsinin vacibliyinə toxundu. Kadooğlu, bu addımın həm Türkiyənin ixrac potensialını maksimuma çatdıracağını, həm də Suriya xalqının ehtiyac duyduqları əsas məhsulları çox daha münasib qiymətlərlə əldə etmələrini təmin edəcəyini bildirib. O, iki ölkə arasında ticarətin davamlı və proqnozlaşdırıla bilən əsasda olması üçün azad ticarət sazişinin yenidən canlandırılmasının vacibliyini vurğulayıb.