Türkiýäniň Siriýa eksportynda uly böküş: 6 aýlyk göwrüm 1,3 milliard dollardan geçdi

Türkiye bilen Siriýanyň arasyndaky söwda gatnaşyklary taryhy ösüşe eýe boldy we 2026-njy ýylyň birinji ýarymynda ep-esli ösüş gazandy. Türk eksportçylary ýygnagy (TİM) tarapyndan yglan edilen häzirki maglumatlar iki ýurduň arasyndaky söwda mukdarynyň hem mukdary, hem gymmaty taýdan çynlakaý ýokarlanandygyny görkezýär. Firstylyň ilkinji alty aýynda Siriýa iberilen önümleriň mukdary 3 million 182 müň 61 tonna ýeten bolsa, eksport mukdary geçen ýylyň degişli döwri bilen deňeşdirilende 36,6 göterim güýçli ösüş gazandy. Bu döwürde eksportyň umumy bahasy 1,3 milliard dollarlyk çäkden geçip, rekord goýdy.

Freze we sement pudak paýlanyşynda esasy rol oýnaýar

Siriýanyň bazaryndaky türk önümlerine bolan isleg, esasanam strategiki pudaklarda özüni duýýar. Firstylyň birinji ýarymynda iň ýokary eksport girdejisi 103 million 879 müň dollar bilen degirmen önümleri toparynda alyndy. Bu pudagy ýakyndan yzarlaýan sement we gurluşyk materiallary pudagy, eksport mukdary 102 million 256 müň dollara ýetdi. Hususan-da, sement eksportynyň 111,8 göterim adatdan daşary ýokarlanmagy sebitdäki gurluşyk we gurluşyk işleriniň barha güýçlenýändigini görkezýär. Elektrik we energiýa önümleri 80 million 107 müň dollar paýy bilen üçünji ýeri eýeledi. Geografiki ýakynlykdan peýdalanyp, Günorta-Gündogar Anadoly sebiti Siriýa eksportyndan 461 million 823 müň dollar paý alyp, liderligini dowam etdirdi. Sebitiň eksporty mukdary boýunça 34,6 göterim, geçen ýylyň degişli döwri bilen deňeşdirilende 11,4 göterim ýokarlandy.

Serhet geçelgeleri we maliýe integrasiýasy söwdany güýçlendirýär

Söwda pudagynda bu oňyn ugura baha bermek bilen, TİM Geňeş agzasy we TİM Siriýa Stolunyň başlygy Celal Kadoogly, 2025-nji ýylda Siriýa bazarynda eksportyň takmynan 70 göterim ýokarlanmagy bilen ýapylandygyny we bu ýokarlanmagyň 2026-njy ýylda aýgytly dowam edýändigini aýtdy. Kadooğlu iki ýurduň arasyndaky söwda gatnaşyklarynyň geljegi üçin geljegi uly ösüşlere ünsi çekdi.

Kadooğlu bank infrastrukturasyny halkara maliýe ulgamyna birleşdirmek, sebitdäki howpsuzlyk şertlerini gün-günden gowulaşdyrmak, Islahiye we Nusaýbin serhet derwezeleriniň doly derejede işjeňleşmegi söwda akymyny gönüden-göni goldajakdygyny aýtdy we "Iki ýurduň ýokary ýolbaşçylary tarapyndan görülýän özara oňyn ädimler umumy geljegimiz üçin

Gümrük paçlary we erkin söwda şertnamasynyň garaşyşlary

Söwda üçin iň uly päsgelçilikleriň biri hökmünde görülýän gümrük nyrhlary barada aýdanymyzda, Celal Kadoogly iýun aýynda Siriýada güýje giren täze karar bilen müňden gowrak önümde gümrük paçlarynyň täzelenendigini ýatlatdy. Bu salgytlaryň iki ýurduň umumy söwda garaýşyna laýyklykda gaýtadan gözden geçirilmelidigini mälim eden Kadooğlu, käbir önüm toparlaryna ulanylýan ýokary nyrhlaryň eksport çykdajylaryny ep-esli ýokarlandyrýandygyny aýtdy.

Kadooğlu gümrük paçlarynyň, esasanam bir tonna 1000 dollara ýetýänleriň, adaty 20 tonna ýük awtoulagyna goşmaça çykdajylar bilen birlikde takmynan 25 müň dollar agyrlyk döredýändigini aýtdy we bu çykdajylary özara gepleşik mehanizmleri arkaly ýeterlik derejede azaltmagyň ähmiýetine ünsi çekdi. Kadoogly bu ädimiň Türkiýanyň eksport mümkinçiligini hasam artdyrjakdygyny we siriýaly halka zerur önümlere has arzan bahadan girmegine mümkinçilik berjekdigini aýtdy. Iki ýurduň arasyndaky söwdanyň durnukly we öňünden aýdyp boljak esasda bolmagy üçin erkin söwda şertnamasynyň gaýtadan dikeldilmelidigini aýtdy.