Жакынкы Чыгыштагы согуш шамалы: Ормуз кысыгы жана АКШ-Иран линиясындагы Кувейт чыңалуусу

Жакынкы Чыгыш Вашингтон менен Тегерандын ортосундагы линиядагы өз ара аракеттер менен кайрадан тутанган жаңжал спиралынын босогосунда турат. Америка Кошмо Штаттарынын Иранды бутага алган саясаттары жана Ирандын бул кадамдарга жооп кайтаруусу аймактагы аскерий мобилдүүлүктү эң жогорку деңгээлге чыгарды. Акыр-аягы, Иран күчтөрү тарабынан Кувейтте жайгашкан АКШнын аскерий базаларына жасалган комплекстүү ракеталык жана камикадзе учкучсуз учуучу аппараттын (PUA) кол салуусу кризистин тереңдеп, улана турганын көрсөткөн эң конкреттүү көрсөткүч болду.

Трамптан коркутуу: "Бизде чексиз ок-дарылар бар"

АКШнын президенти Дональд Трамп акыркы абалдардан кийинки билдирүүлөрүндө аймактагы чыңалууну басаңдатуу ниети жок экенине ишарат кылды. Каалаган убакта Иранга каршы жаңы аскердик операция баштоого даяр экендиктерин баса белгилеген Трамп Ормуз кысыгындагы абалга да токтолду. Көптөгөн мунай танкеринин күн сайын кысыктан эч кандай көйгөйсүз өтүшүн улантканын белгилеген Трамп: «Алар бир учкучсуз учуучу аппаратты анда-санда атып түшүрүшөт, бирок кысыктагы көзөмөлүбүз абдан ачык»,-деди. Бир тараптан Трамп, АКШ армиясынын ок-дары жетишсиздигине байланыштуу билдирүүлөрдү катуу четке кагып, бул кабарды тараткан журналисттерди «чыккынчылар» деп сыпаттады жана «Бизде өтө сапаттуу ок-дарылар дээрлик чексиз санда бар»,- деди.

Жашыруун сүйлөшүүлөр жана "Согуштун акыры" талкуулары

Иранга киргизилген оор экономикалык санкциялардан кийин өлкөнүн экономикасы толугу менен кыйраганын жүйө кылган Трамп, аскердик кадамдардын себебин төмөнкү сөздөр менен түшүндүрдү: "Биз 99 пайыз учурда бул кадамдарды Жакынкы Чыгышка, Израилге жана өзүбүзгө жардам берүү үчүн жасап жатабыз. Анткени Израилди жок кылгандан кийин - муну алар абдан кубаныч менен жасамак - алар эң оболу Жакынкы Чыгышка, андан кийин Европага жана шаарларыбызга кол салышмак".

Бир тараптан Трамптын коомчулукта чагылдырылган катаал риторикасынын тескерисинче, көшөгө артында түрдүү сценарийлерди баалаганы АКШ басма сөзүндө айтылды. Уолл Стрит Журналдын жогорку даражалуу аткаминерлерге таянган отчетуна ылайык, Трамп жогорку даражалуу кеңешчилери менен «Иран согушунун аяктаганын жарыялоону» талкуулады. Трамптын катуу экономикалык кысымдар Тегеранды өзөктүк программасынан баш тартууга же толугу менен кыйроого мажбурлайт деп ойлогону белгиленди. Анткен менен Пентагондун аймактагы аскеринин мөөнөтүн узартышы жаңжалдардын келерки жылы дагы улана бериши мүмкүн экенин көрсөтүп турат. АКШнын вице-президенти Ж.Д.Вэнс бул маселеге байланыштуу билдирүүсүндө бардык варианттар талкуунун үстүндө экенин белгилеп, бирок алар Тегеран менен “ачык, чексиз согушту” көздөбөй жатканын белгиледи.

Ормуз кысыгындагы мунай согушу жана Сирия коридору

Чыңалуунун эң маанилүү очокторунун бири болгон Ормуз кысыгында мунай ташуу аскердик коргоо менен уланууда. CNN телеканалынын аскерий булактарга таянып берген маалыматына караганда, АКШ армиясы кысыктан өткөн жана жалпысынан 18 миллион баррель мунай ташыган 40 коммерциялык кемени коштоп жүрдү. Бул операцияларда аймактагы 60ка жакын ирандык аскерий бутага сокку урулганы айтылды. Америкалык расмий өкүлдөрдүн айтымында, Иран өзүнүн аскердик дараметин тездик менен жаңылай алат, андыктан чөлкөмдө үзгүлтүксүз аскерий кысымды орнотуу зарыл. Бир тараптан Иран Ормуз кысыгындагы эрежелерге туура келбейт деген 11 коммерциялык кемени кара тизмеге киргизгенин жарыялап, бул кемелердин кысыктан өтүүгө аракет кылышы үчүн камакка алынарын, камоо же чоң айып пул төлөй турганын жарыялады.

Ормуз кысыгындагы бул тосмо дагы альтернативдүү жолдорду издөөнү тездетти. АКШнын президенти Дональд Трамп «Вашингтон пост» гезитинин «Жакынкы Чыгышта борбор болууну максат кылган Сирия Ормузду иштен чыгара турган варианттарды сунуштайт» деген анализин социалдык медиа эсебинен «Бул сонун» деген жазуу менен бөлүштү. Кабарда Ирактын Ормуз кысыгындагы коопсуздук коркунучтарынан улам апрелден бери күн сайын болжол менен 5 миң танкер жүк ташуучу унаа менен кургактык аркылуу Сириянын Жер Ортолук деңиз жээгиндеги Банияс портуна мунай продуктуларын ташып жатканы тууралуу маалымат орун алды.