17 Yaşındaki Ayşe Umay'ın Susuz Tarım Projesi ABD'de Dünya Derecesi Aldı

Kahramanmaraş’ın Elbistan ilçesinde, su kaynaklarının bulunmadığı yüksek rakımlı bir yaylada başlatılan devrim niteliğindeki susuz tarım projesi, küresel ölçekte büyük bir başarıya imza attı. 17 yaşındaki Robert Lisesi öğrencisi Ayşe Umay Bahçıvan’ın liderliğinde, leonardit gübrenin su tutma özelliğinden yararlanılarak hayata geçirilen ekolojik kayısı üretimi modeli ilk meyvelerini verdi. İklim değişikliğiyle mücadele kapsamında geliştirilen bu bilimsel çalışma, hem Türkiye'de hem de uluslararası arenada prestijli ödüllerle taçlandırıldı.

Kurak Yaylada Bilimsel Mucize: 2 Bin Rakımda Susuz Kayısı Üretimi

Kahramanmaraş'ın Elbistan ilçesine bağlı Yalıntaş Mahallesi'nde yaşayan Bahçıvan ailesi, tarımda sürdürülebilirlik adına örnek bir projeye imza attı. Ailenin genç üyesi Ayşe Umay Bahçıvan, henüz 17 yaşında olmasına rağmen, 2 bin rakımlı susuz bir bölgede Malatya kayısısı yetiştirmek için kapsamlı bir araştırma başlattı. Bölgedeki termik santralden elde edilen leonardit gübrenin yüksek su tutma kapasitesini keşfeden Bahçıvan, bu doğal kaynağı toprağın su ihtiyacını karşılamak amacıyla kullandı. Beş yıl önce 500 kayısı ağacıyla dikimi yapılan arazide, ağaçların gelişmesiyle birlikte ilk hasat başarıyla gerçekleştirildi. Proje, küresel ısınma ve kuraklık tehdidine karşı tarımsal sulama ihtiyacını en aza indiren yenilikçi bir alternatif sunuyor.

70 Yıllık Atıl Arazi 10 Bin Ağaçlık Dev Bir Vahaya Dönüştü

Yaklaşık 70 yıldır hiçbir tarımsal faaliyetin yapılmadığı, tamamen boş duran aile arazisi, bu bilimsel yaklaşımla adeta yeniden hayat buldu. İlk etapta 500 fidanla başlayan projede, aile üyeleri tam bir iş birliği içinde çalıştı. Ayşe Umay’ın anne ve babasının yanı sıra amcası ve dedesi de sahada aktif rol üstlendi. Projenin başarısını gören diğer arazi hissedarlarının da sürece dahil olmasıyla birlikte, üretim kapasitesi kısa sürede 10 bin ağaca ulaştı. Bölge halkı için yeni bir gelir kapısı aralayan bu girişim, atıl toprakların ekonomiye kazandırılması açısından da model bir çalışma haline geldi.

Uluslararası Arenada Büyük Başarı: ABD’den Gümüş Madalya

Ayşe Umay Bahçıvan’ın yerli ve yabancı üniversitelerden aldığı akademik danışmanlık ve staj destekleriyle bilimsel bir makaleye dönüştürdüğü proje, küresel ölçekte dikkat çekti. Amerika Birleşik Devletleri merkezli Terra Science tarafından düzenlenen iklim ve çevre odaklı prestijli yarışmada, dünya genelinden katılan 950 proje arasından sıyrılarak gümüş derece elde etti. Lise Öğrencileri İklim Değişikliği Proje Yarışması’nda Türkiye birinciliğini göğüsleyen proje, aynı zamanda İngiltere’deki benzer bir yarışmada bronz madalyanın sahibi oldu. Başarılı genç araştırmacı, 30 Eylül’de Şanlıurfa’da gerçekleştirilecek TEKNOFEST etkinliklerinde projesini sergileyecek ve kasım ayında Hong Kong’da düzenlenecek ekonomi ve girişimcilik odaklı uluslararası yarışmanın finalinde Türkiye'yi temsil edecek.

Hedef: Avrupa Birliği ve Uzak Doğu Pazarlarına İhracat

Projenin geleceğine yönelik vizyonunu paylaşan Ayşe Umay Bahçıvan, geçmiş yıllarda bölgeye dikilen kayısı ağaçlarından hiç verim alınamadığını hatırlatarak, "Burada 500 fidanla susuz tarımla üretime başladık. Mevcut su kaynakları tuz oranı yüksek olduğu için toprağa zarar veriyordu. Biz de leonardit gübresi kullanarak toprağın nem tutma kapasitesini artırdık. Bu yıl ilk hasadımızdan yaklaşık 4 ton yaş meyve elde ettik, bu da 1 ton kuru kayısıya tekabül ediyor. Gelecek hedefimiz bölgede modern kurutma tesisleri kurarak, kimyasal oranı düşük, organik kuru kayısılarımızı Avrupa Birliği ve Uzak Doğu pazarlarına ihraç etmek" ifadelerini kullandı.

Gelecek Yıl Çok Daha Yüksek Verim Bekleniyor

Umay'ın babası Mehmet Bahçıvan ise dedelerinden kalan yüksek rakımlı arazinin bu şekilde değer bulmasından gurur duyduklarını belirterek şunları söyledi: "Coğrafi koşulların kayısıya uygunluğunu analiz ettikten sonra kızımın bilimsel projesiyle yola çıktık. İlk mahsulümüzü Malatya Kayısı Araştırma Enstitüsü'ne gönderdik ve çok kaliteli sonuçlar aldık. Bu yıl 250 kasa civarında, yani 4 ton yaş meyve hasat ettik. Önümüzdeki yıllarda bu verimin katlanarak artmasını bekliyoruz. Kaliteli ürünlerimizi doğrudan Avrupa ve Amerika pazarlarına ihraç edebilmek için ilerleyen süreçte kendi kooperatifimizi kurmayı hedefliyoruz."