Bakıcı Ücretlerindeki Fahiş Artış İstihdamı Vuruyor: Milyonlarca Kişi Çalışma Hayatından Kopuyor

Türkiye'de 25,5 milyona yakın vatandaş çocuk, yaşlı veya hasta yakınlarının bakım sorumluluğunu üstlenirken, piyasadaki fahiş bakıcı ücretleri istihdamı olumsuz etkiliyor. TÜİK verilerine göre, bakım maliyetlerinin asgari ücretin çok üzerine çıkması, çalışanların büyük bir kısmını ya gelirlerinin tamamını bakıma ayırmaya ya da çalışma hayatından tamamen çekilmeye zorluyor.

Bakım sorumluluğu çalışma hayatını nasıl etkiliyor?

TÜİK’in 2025 yılı İş ve Aile Yaşamının Uyumu araştırması, 18-74 yaş grubundaki 59 milyon 127 bin kişiden 25 milyon 484 bininin düzenli bakım sorumluluğu taşıdığını ortaya koyuyor. Çalışma çağındaki her 10 kişiden 4'üne tekabül eden bu oran, bakım yükünün iş hayatı üzerindeki baskısını gözler önüne seriyor. İstihdamda olup bakım görevi üstlenen 4 milyon 303 bin kişi, iş ve bakım sorumluluğunu bir arada yürütmekte zorlandığını belirtirken, bu kişilerin büyük çoğunluğu uzun çalışma saatlerini ve işin yorucu olmasını temel engel olarak gösteriyor.

Bakıcı maliyetleri aile bütçesini nasıl zorluyor?

İstanbul piyasasında 2026 yılı itibarıyla tam zamanlı çocuk bakıcısı ücretleri 35 bin ile 60 bin lira arasında değişirken, yaşlı bakımında bu rakamlar 45 bin ile 80 bin liraya kadar çıkabiliyor. Profesyonel hizmetin maliyetinin bir maaşı aşması, aileleri kendi çözümlerini üretmeye itiyor. Araştırma sonuçlarına göre, çalışanların büyük bir kısmı profesyonel hizmet yerine aile içi ücretsiz emeğe başvuruyor; 2026 yılının ilk çeyreğinde ise 536 bin kadın, çocuk veya yetişkin bakımı nedeniyle işinden ayrılmak zorunda kaldı.

TÜİK verilerine göre, Türkiye genelinde 25,5 milyon kişi bakım sorumluluğu taşırken, yüksek maliyetler nedeniyle profesyonel hizmet alamayan aileler iş gücünden çekilme eğilimi gösteriyor. Nüfusun yaşlanmasıyla birlikte 65 yaş ve üzeri nüfusun 2025 yılında 9,5 milyonu aşması, bakım ihtiyacının önümüzdeki yıllarda daha da artacağını ortaya koyuyor.

Bakım hizmetlerine erişim ve maliyet yönetimi, sosyal devlet politikaları ve çalışma mevzuatı kapsamında değerlendirilmektedir. Profesyonel bakım hizmeti alamayan aileler, mevcut iş gücü piyasasında esnek çalışma modelleri veya aile destek programları gibi alternatif çözümler için ilgili kamu kurumlarının güncel düzenlemelerini takip edebilirler.

Çıkarılacak sonuç

Bakım yükünün ekonomik bir krize dönüşmesi, Türkiye'de iş gücüne katılım oranlarını doğrudan tehdit etmektedir. Profesyonel bakım hizmetlerinin piyasa fiyatlarının, hane halkı gelir seviyesiyle uyumlu olmaması, özellikle kadınların iş gücünden kopmasına ve aile içi ücretsiz emeğin artmasına neden olmaktadır.

Nüfusun hızla yaşlanması, bakım hizmetlerine olan talebin kronik bir ihtiyaç haline geleceğini göstermektedir. Bu durum, bakım sorumluluğunun sadece bireysel bir aile sorunu değil, aynı zamanda ulusal istihdam stratejilerini ilgilendiren yapısal bir mesele olduğunu kanıtlamaktadır.

Muhtemel etkiler

Bakım maliyetlerindeki artışın devam etmesi durumunda, özellikle orta ve düşük gelirli ailelerde iş gücünden ayrılma eğiliminin hızlanması beklenebilir. Bu durum, uzun vadede iş gücü piyasasında nitelikli personel eksikliğine ve sosyal güvenlik sistemine prim ödeyen kişi sayısında azalmaya yol açabilir.

Gelecek dönemde, bakım hizmetlerini destekleyen teşviklerin veya kurumsal bakım kapasitelerinin artırılmaması halinde, ailelerin ekonomik refah seviyesinde düşüş yaşanabilir. Ayrıca, yaşlı nüfusun artışıyla birlikte, bakım yükünü üstlenen bireylerin sağlık sorunları yaşaması ve toplumsal üretkenliğin azalması da muhtemel etkiler arasındadır.