ABD - İran Geriliminde Yeni Eşik: Tahran Nükleer Anlaşmayı Askıya Aldı

Amerika Birleşik Devletleri (ABD) ile İran arasındaki diplomatik ve askeri gerilim, Tahran'dan gelen kritik kararla yeni bir boyuta taşındı. İki ülke arasında uzun süredir devam eden yaptırım ve tehdit sarmalı, İran'ın tarihi nükleer anlaşmadan (KOEP) tamamen çekildiğini ve taahhütlerini askıya aldığını duyurmasıyla zirve noktasına ulaştı. Bölgesel güvenlik dengelerini derinden sarsan bu karar, uluslararası kamuoyunda geniş yankı uyandırdı.

Tarihi Anlaşmada Yolun Sonu mu?

İran ile Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin 5 daimi üyesi ve Almanya arasında 2015 yılında imzalanan Kapsamlı Ortak Eylem Planı (KOEP), Tahran'ın nükleer programını kısıtlaması karşılığında ekonomik yaptırımların kaldırılmasını öngörüyordu. Ancak ABD'nin anlaşmadan tek taraflı olarak çekilmesi ve ağır ekonomik yaptırımları yeniden devreye sokması, süreci çıkmaza sürükledi. Tahran yönetimi, Avrupalı ortakların ekonomik vaatlerini yerine getirememesi üzerine anlaşmanın kritik maddelerini uygulamayı durdurduğunu ilan etti.

Washington ve Tahran Hattında Karşılıklı Adımlar

ABD'nin bölgedeki askeri varlığını artırması ve İran'a yönelik "maksimum baskı" politikası, Tahran'ın savunma reflekslerini harekete geçirdi. İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi tarafından yapılan açıklamada, uranyum zenginleştirme faaliyetlerinde artık hiçbir sınırlamaya uymayacakları belirtildi. Bu karar, nükleer anlaşmanın fiilen askıya alınması anlamına gelirken, Washington kanadından gelebilecek olası yeni yaptırımlar veya askeri hamleler bölgedeki tansiyonu daha da yükseltiyor.

Küresel Dengeler ve Bölgesel Güvenlik Risk Altında

Uzmanlar, nükleer anlaşmanın askıya alınmasının Orta Doğu'da yeni bir silahlanma yarışını tetikleyebileceği konusunda uyarıyor. Özellikle Basra Körfezi ve Hürmüz Boğazı gibi kritik enerji geçiş noktalarında yaşanacak bir tırmanışın, küresel enerji piyasalarını doğrudan etkileyeceği öngörülüyor. Diplomatik kanalların tıkanması durumunda, ABD ve İran arasındaki bu amansız güç mücadelesinin bölgesel bir çatışmaya dönüşme riski her geçen gün artıyor.