Anayasa Mahkemesi'nden Memur Maaş Alacakları İçin Mahkemeye Erişim Hakkı İhlali Kararı

Anayasa Mahkemesi, 16 Eylül 2026 tarihinde aldığı 2021/1112 numaralı karar ile Ankara'nın Haymana ilçesinde mülga Çalış Belediyesi'nde görev yapan memurların, eksik ödenen maaş alacaklarının tahsili amacıyla açtıkları davaların süre aşımı nedeniyle reddedilmesini mahkemeye erişim hakkının ihlali olarak değerlendirdi. Ali Ergün, Abbas Koç, Abdullah Bölük ve Zübeyir Gözübüyük tarafından yapılan başvuruda, icra takiplerinin düşürülmesi sonrası idari yargıda açılan davaların "aşırı şekilci" bir yorumla reddedildiği belirtildi.

Başvurucular, 2002-2014 yılları arasında eksik ödenen maaşları için başlattıkları icra takiplerinin, 694 sayılı Kanun Hükmünde Kararname (KHK) ile idari yargının görev alanına girdiği gerekçesiyle düşürülmesinin ardından idari mahkemelere başvurmuştu. İdare mahkemeleri, eksik ödemelerin süreklilik arz etmediği gerekçesiyle başvurucuların alacaklarını ödeme tarihinde öğrendiğini kabul ederek, dava açma sürelerinin geçtiğine hükmetmişti. Anayasa Mahkemesi ise bu yorumun, icra takibinin kesinleştiği ve haciz aşamasına gelindiği bir süreçte başvurucular üzerinde orantısız bir külfet oluşturduğunu ve mahkemeye erişim hakkını kısıtladığını tespit etti.

Anayasa Mahkemesi'nin bu kararı, idari yargı süreçlerinde dava açma süresinin başlangıcının belirlenmesinde "katı şekilcilikten" kaçınılması gerektiğini ortaya koymaktadır. İhlalin sonuçlarının ortadan kaldırılması amacıyla ilgili idare mahkemelerine gönderilen dosyalarda yeniden yargılama süreci başlatılacaktır. Vatandaşlar, hak kaybına uğradıklarını düşündükleri durumlarda, iç hukuk yollarını tükettikten sonra Anayasa Mahkemesi'ne bireysel başvuru hakkını kullanabilmektedir.

Ne değişti?

• İdare mahkemelerinin, eksik maaş ödemelerinin öğrenilme tarihine dair "katı" süre yorumu, Anayasa Mahkemesi tarafından ölçüsüz bulunarak iptal edildi.
• İcra takiplerinin düşürülmesi sonrası açılan davalarda, KHK ile belirlenen otuz günlük sürenin esas alınması gerektiği vurgulandı.
• Yeniden yargılama kararı ile başvurucuların alacaklarına ilişkin esas incelemenin önü açıldı.

Kimleri ilgilendiriyor?

Karar, tüzel kişiliği kaldırılan belediyelerden devralınan borçlar nedeniyle icra takibi düşürülen ve idari yargıda süre aşımı engeline takılan kamu personeli ile benzer hukuki süreçleri yürüten tarafları doğrudan ilgilendirmektedir.

Yürürlük

Karar, 16 Eylül 2026 tarihinde Anayasa Mahkemesi tarafından verilmiştir.

Çıkarılacak sonuç

Anayasa Mahkemesi, yargı organlarının usul kurallarını uygularken hakkaniyeti gözeten bir denge kurması gerektiğini bir kez daha hatırlatmıştır. Özellikle mevzuat değişiklikleri (KHK süreçleri gibi) nedeniyle usulü değişen davalarda, mahkemelerin katı süre yorumları yapmak yerine, vatandaşın hak arama özgürlüğünü koruyan bir yaklaşım sergilemesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Bu karar, hukuki belirsizliklerin yaşandığı geçiş dönemlerinde, bireylerin mahkemeye erişiminin "öngörülebilir" olması gerektiğini vurgulaması bakımından emsal niteliği taşımaktadır. Mahkemelerin, sadece teknik süre hesaplamalarına odaklanarak davanın esasını incelemekten kaçınması, adil yargılanma hakkının özünü zedelemektedir.

Muhtemel etkiler

Bu karar, benzer durumda olan ve süre aşımı nedeniyle davaları reddedilen diğer kamu görevlileri için de bir emsal oluşturabilir. İdare mahkemelerinin, benzer dosyalarda daha esnek ve hakkaniyete uygun süre yorumları yapması beklenebilir.

Ayrıca, idari yargı mercilerinin KHK sonrası süreçlerde dava açma sürelerini belirlerken, Anayasa Mahkemesi'nin "ölçülülük" ilkesini daha fazla dikkate alması muhtemeldir. Bu durum, idari uyuşmazlıklarda hak arama yollarının daha etkin kullanılmasına katkı sağlayabilir.