Araç Muayenesinde Yapay Zeka Dönemi: Bakan Uraloğlu 3 Milyar Dolarlık Yeni Nesil Sistemi Açıkladı

Türkiye genelinde araç muayene hizmetlerinde devrim niteliğinde bir dönemin kapıları aralanıyor. 15 Ağustos 2027 tarihinden itibaren 20 yıl boyunca araç muayene işlemlerini üstlenecek olan Turka firmasının "Örnek Araç Muayene Merkezi Tanıtım Programı", İstanbul Arnavutköy'de gerçekleştirildi. Lansmana katılan Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu, yeni dönemde uygulanacak teknolojik yenilikleri ve vizyon projelerini kamuoyuyla paylaştı.

Bakan Uraloğlu, modern ulaştırma altyapılarının bir ülkenin geleceğe yönelik vizyonunu yansıttığını vurguladı. Teknolojinin, bilginin ve insan hayatına verilen değerin ortak bir paydada buluşmasıyla gerçek bir güven ortamının tesis edilebileceğini ifade eden Uraloğlu, bu dönüşümün ülke genelinde büyük bir fark yaratacağını belirtti.

Arnavutköy'de faaliyete geçirilen örnek merkezin sadece sıradan bir muayene istasyonu olmadığının altını çizen Bakan Uraloğlu, buranın adeta bir AR-GE laboratuvarı gibi çalışacağını söyledi. Türkiye'nin 81 iline yayılacak bu teknolojik dönüşümün, araç muayenesini basit bir kontrolden çıkarıp; güvenlik, çevre hassasiyeti ve vatandaş memnuniyetini odağa alan modern bir yapıya kavuşturacağını dile getirdi.

15 Ağustos 2027 İtibarıyla 20 Yıllık Yeni Dönem Başlıyor

Bakanlık ile Turka arasında 2027-2047 yıllarını kapsayacak imtiyaz sözleşmesinin kısa süre önce imzalandığını anımsatan Uraloğlu, 15 Ağustos 2027'de başlayacak 20 yıllık yeni dönemin temellerinin atıldığını söyledi. Tanıtımı yapılan yeni nesil istasyonda, belirlenen tarihe kadar tüm yeni yazılım, donanım ve yapay zeka teknolojilerinin gerçek araçlar üzerinde test edileceğini, operasyonel süreçlerin optimize edilerek elde edilen kazanımların 81 ildeki merkezlere aktarılacağını açıkladı.

Türkiye'deki araç muayene geçmişine de değinen Uraloğlu, 1953 tarihli Karayolları Trafik Kanunu çerçevesinde 1985 yılına kadar işlemlerin Karayolları Genel Müdürlüğü, Emniyet Genel Müdürlüğü ve Türkiye Şoförler ve Otomobilciler Federasyonu temsilcilerinden oluşan komisyonlar marifetiyle yürütüldüğünü, ardından denetimlerin Karayolları Genel Müdürlüğü'ne devredildiğini hatırlattı.

Yapay Zeka Destekli "Araç MR'ı" Dönemi

Geçmiş dönemlerdeki kısıtlı imkanlara kıyasla, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan liderliğinde araç muayene hizmetlerinde büyük bir vizyoner dönüşüm gerçekleştirildiğini belirten Uraloğlu, 2004 yılında başlatılan reformlarla kamu-özel sektör iş birliğinin en başarılı örneklerinden birinin sunulduğunu söyledi. Bu kapsamda ilk özel muayene istasyonunun 15 Ağustos 2007'de Elazığ'da hizmete girdiğini aktaran Bakan, geride kalan 19 yılda uluslararası standartlarda 213 milyondan fazla araç muayenesinin başarıyla tamamlandığını kaydetti.

Yeni nesil istasyonlarda yapay zeka destekli görüntüleme, lazer ölçüm sistemleri, yüksek çözünürlüklü kameralar ve gelişmiş sensörlerin kullanılacağını belirten Uraloğlu, bu sayede araçların adeta tomografisinin çekileceğini ifade etti. İnsan gözünün kaçırabileceği en ufak detayların bile teknoloji sayesinde tespit edileceğini, ancak yapay zekanın teknisyenlerin yerine geçmek için değil, karar mekanizmalarını objektif verilerle destekleyen bir asistan olarak konumlandırılacağını vurguladı. Bu merkezlerde görev alacak personelin de teorik eğitimlerin ardından gerçek araçlar üzerinde pratik yapacağını sözlerine ekledi.

3 Milyar Dolarlık Dev Yatırım ve Vatandaş Odaklı Hizmetler

Yeni dönem için yaklaşık 3 milyar dolarlık devasa bir yatırım bütçesi planladıklarını açıklayan Bakan Uraloğlu, Türkiye genelinde 249'u sabit, 103'u mobil olmak üzere toplam 352 araç muayene merkezi ve yaklaşık 900 muayene hattı ile hizmet verileceğini duyurdu. Binek ve ticari araçların yanı sıra traktör ve motosiklet gibi araçlara da özel hizmet sunulacağını belirten Uraloğlu, vatandaşların bekleme salonlarındaki ekranlardan araçlarının muayene süreçlerini canlı olarak takip edebileceklerini söyledi.

Dijitalleşme adımları kapsamında muayene sonuçlarının e-Devlet üzerinden detaylı raporlarla anlık olarak görüntülenebileceğini ifade eden Uraloğlu, yeni dönemde kredi kartıyla yapılan ödemelerde vatandaşlardan hiçbir şekilde komisyon alınmayacağının müjdesini verdi. Ayrıca çevre dostu, karbon emisyonunu azaltan yeşil lojistik yaklaşımının benimseneceğini ve elde edilecek büyük veri (big data) sayesinde hangi araç markalarında ne tür arızaların yoğunlaştığının analiz edilerek sektörle paylaşılacağını belirtti. Türkiye'de şu an yaklaşık 35 milyon araç bulunduğunu hatırlatan Bakan, hedeflerinin sadece sistemi yenilemek değil, geleceğin güvenli ve şeffaf araç muayene altyapısını kurmak olduğunu vurgulayarak sözlerini tamamladı. Törenin ardından örnek bir araç muayenesi gerçekleştirilerek sistem uygulamalı olarak test edildi.