Arap Birliği'nden Ortadoğu'da Çifte Kıskaç: İsrail'e Caydırıcı Önlem, İran'a Sert Tepki

Arap dünyasının kalbi Kahire, bölgedeki kritik gelişmeleri ele almak üzere tarihi bir zirveye ev sahipliği yaptı. Arap Birliği’nin 166. Bakanlar Düzeyi Toplantısı, Mısır’ın başkentindeki genel merkezde yoğun bir gündemle gerçekleştirildi. Tunus Dışişleri Bakanı Muhammed en-Nefti’nin dönem başkanlığında toplanan zirvede, Ortadoğu’yu sarmalayan güvenlik krizleri, İsrail'in süregelen saldırıları ve İran'ın bölgesel müdahaleleri masaya yatırıldı.

Mısır'dan İran'a Sert Kınama ve Diplomasi Çağrısı

Toplantının en dikkat çekici çıkışlarından biri Mısır Dışişleri Bakanı Bedir Abdulati’den geldi. Abdulati, İran’ın bazı Arap ülkelerinin egemenliğini, güvenliğini ve toprak bütünlüğünü doğrudan hedef alan saldırılarını en net ifadelerle kınadıklarını açıkladı. Kahire’nin, Arap coğrafyasına yönelik hiçbir dış müdahaleyi kabul etmeyeceğini vurgulayan Mısırlı Bakan, gerilimi düşürmek adına acilen diplomasi masasına dönülmesi gerektiğini ifade etti. Bu kapsamda, ABD ile İran arasında haziran ayında sağlanan mutabakat zaptı zemininde inşa edilecek kalıcı ve sürdürülebilir bir anlaşmanın önemine dikkat çekildi.

Abdulati ayrıca, bölgedeki sıcak gelişmelerin Gazze ve Batı Şeria’da yaşanan insani dramı gölgelememesi gerektiğinin altını çizerek; zorla göç ettirme, yasa dışı yerleşimler ve Filistin davasını tasfiye etme girişimlerine karşı kararlı duruşlarını yineledi. Şarm el-Şeyh mutabakatlarının uygulanması ve Gazze'de kalıcı ateşkesin sağlanarak İsrail'in bölgeden çekilmesini öngören yol haritasının tamamlanması için çabaların süreceğini belirtti. Bu süreçte Filistin Yönetimi'nin Gazze ve Batı Şeria'da sorumluluklarını üstlenmesi amacıyla kurulan Ulusal Gazze Yönetim Komitesinin yetkilendirilmesi gerektiği kaydedildi.

İsrail'in Kudüs Politikalarına Karşı 'Caydırıcı Önlemler' Masada

Zirve kapsamında toplanan Kudüs'ten Sorumlu Arap Bakanlar Komitesi, işgal altındaki Kudüs'te yürütülen hukuk dışı faaliyetlere karşı uluslararası camiayı harekete geçmeye çağırdı. Ürdün Dışişleri Bakanı Eymen es-Safedi başkanlığında, Arap Birliği Genel Sekreteri Nebil Fehmi ve komite üyelerinin katılımıyla yapılan toplantıda, Filistin topraklarını gasp eden yerleşimcilerin terör eylemlerini engellemek amacıyla "kısıtlayıcı ve caydırıcı önlemler" alınması kararlaştırıldı.

Komite, Katar’ın ibadet edenlere ve mukaddes mekanlara yönelik hak ihlallerini belgelemek amacıyla kuracağı kurumsal medya platformunu memnuniyetle karşıladı. Bu mekanizmanın aktif hale getirilmesi için Arap Birliği Genel Sekreterliği görevlendirildi. 5 Ağustos'ta Ürdün'ün ev sahipliğinde Türkiye, Pakistan, Endonezya ve Malezya gibi İslam ülkelerinin katılımıyla düzenlenen toplantıdaki kararların devamı niteliğindeki bu adım, eylül ayında New York'ta gerçekleştirilecek BM Genel Kurulu sırasında Arap Birliği ve İslam İşbirliği Teşkilatı (İİT) ortak bakanlar toplantısı ile küresel boyuta taşınacak.

"E1" Yerleşim Planı ve UNRWA Baskınına Sert Tepki

Arap Birliği, İsrail'in Doğu Kudüs'ün coğrafi bütünlüğünü yok etmeyi hedefleyen "E1" projesi kapsamındaki yeni hamlelerini sert bir dille kınadı. İsrail makamlarının, yaklaşık 3 bin 400 yerleşim birimini kapsayan "E1" planı çerçevesinde 18 Ağustos'ta 1.234 yeni konut için ihaleye çıkmasının, bağımsız bir Filistin devletinin kurulma zeminini tamamen baltaladığı ifade edildi.

Toplantıda ayrıca, İsrail güçlerinin 25 Ağustos’ta işgal altındaki Kudüs’te bulunan ve BM'ye ait en köklü mesleki eğitim merkezlerinden biri olan UNRWA Kalendiya Eğitim Merkezi’ni basarak tahliye etmesi "tehlikeli bir tırmanış ve uluslararası hukukun açık ihlali" olarak nitelendirildi. İsrail Ulusal Güvenlik Bakanı Itamar Ben-Gvir'in de desteklediği bu sistematik saldırıların BM dokunulmazlığına aykırı olduğu vurgulandı. Komite, Mescid-i Aksa'nın yalnızca Müslümanlara ait bir ibadet yeri olduğunu tekrarlayarak, buradaki tarihi ve hukuki statünün korunmasında Ürdün'ün Haşimi Vesayeti altındaki Kudüs İslami Vakıflar İdaresi'nin tek yetkili merci olduğunu ve 4 Haziran 1967 sınırlarında başkenti Doğu Kudüs olan egemen bir Filistin devletinin kurulmasının kaçınılmaz olduğunu ilan etti.