Avrupa Jet Yakıtı Krizini ABD Fırsata Çeviriyor

ABD'nin Enerji Sektörü İçin Yeni Bir Dönem

ABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırılarının ardından Hürmüz Boğazı'nda yaşanan kesintiler, jet yakıtı fiyatlarında hızlı bir artışa sebep oldu. Bu gelişme, küresel havacılık sektöründe maliyet baskısını artırırken, Avrupa'daki artan jet yakıtı fiyatları, ABD'yi tedarik zincirinde daha önemli bir konuma getiriyor.

İran'ın misilleme adımlarının Hürmüz Boğazı'ndan geçişleri kısıtlamasıyla, küresel tedarik zincirinde aksamalar meydana geldi ve bu durum jet yakıtı arzında ciddi bir düşüşe yol açtı. S&P Global Platts'ın verilerine göre, Avrupa'da jet yakıtı fiyatları savaş öncesine göre neredeyse iki katına çıkarak rekor seviyelere ulaştı. Geçen hafta, küresel ortalama jet yakıtı fiyatı yüzde 7,1 artarak, varil başına 209 dolara yükseldi.

ABD Başkanı Donald Trump, 8 Nisan'da ABD ve İran arasında ateşkes sağlandığını duyurdu. Bu açıklama, petrol fiyatlarında yüzde 10'un üzerinde bir düşüşe neden oldu ve jet yakıtı maliyetlerine yönelik baskının hafifleyebileceği beklentisini doğurdu. Ancak, rafinerilerdeki arz sorunları ve lojistik sınırlamalar nedeniyle fiyatlardaki düşüşün sınırlı kalması bekleniyor.

Son verilere göre, Asya'da jet yakıtı fiyatları varil başına 181,6 dolar seviyesinde iken, küresel ortalama fiyatlar 196,2 dolar olarak seyrediyor.

Avrupa'nın Arayışı ve ABD'nin Rolü

Körfez bölgesi, Avrupa'nın jet yakıtı ihtiyacının yaklaşık yarısını karşılayan önemli bir tedarik merkezi. Hürmüz Boğazı üzerinden sağlanan bu arzda yaşanan kesintiler, havayolu şirketlerinin maliyetlerini artırıyor. Bu durum, bazı Avrupa ülkelerinde operasyonel kısıtlamalar ve yaz sezonu uçuşlarına yönelik risk uyarılarını gündeme getiriyor.

Bu gelişmeler, Avrupa'yı Orta Doğu kaynaklı arz risklerine karşı alternatif tedarik arayışına itiyor ve ABD'nin, jet yakıtı ihracatında önemli bir oyuncu olmasını sağlıyor. Kpler verilerine göre, ABD'nin petrol ürünleri ihracatı mart ayında bir önceki aya göre yüzde 20'nin üzerinde artarak günlük yaklaşık 3,11 milyon varile ulaştı. Bu, 2017'den bu yana en yüksek seviye.

S&P Global verilerine göre, ABD'nin Avrupa jet yakıtı arzındaki payı 2025 yılına kadar yaklaşık yüzde 3 seviyesinde kalacak. Birleşik Krallık, ABD'den yapılan sevkiyatların en büyük alıcısı konumunda.

31 Mart'ta Trump, tedarik sıkıntısı çeken ülkelere ABD'den jet yakıtı satın almaları çağrısında bulunarak, ülkenin alternatif tedarikçi olarak öne çıkabileceğine dikkat çekti.

ABD'li Şirketlerin Avantajı

Sparta'nın Emtia Birimi Başkanı James Noel-Beswick, ABD'nin Orta Doğu kaynaklı risklerin yükselttiği jet yakıtı fiyatları karşısında Avrupa’ya göre daha avantajlı olduğunu belirtti. ABD'nin küresel ölçekte en büyük net rafine ürün üreticilerinden biri olması, Amerikan hava yolu şirketlerini ithalat kaynaklı fiyat baskısından daha az etkiliyor. Bu nedenle, arz kesintilerine karşı daha dayanıklı olduklarını vurgulayan Noel-Beswick, ABD'li enerji şirketlerinin bu durumdan fayda sağlayabileceğini belirtti.

Avrupa'da yükselen jet yakıtı maliyetleri, ABD'li enerji şirketlerine daha yüksek fiyatlarla satış yapma fırsatı sunuyor. Noel-Beswick, yüksek fiyatların uluslararası seyahat üzerinde baskı yaratacağını ve özellikle fiyat hassasiyeti yüksek yolcular için seyahati daha az erişilebilir hale getirebileceğini dile getirdi.

Uzun Süreli Yüksek Jet Yakıtı Fiyatları

Noel-Beswick, ABD-İran ateşkesinin jet yakıtı maliyetleri üzerindeki etkisinin sınırlı kalacağını ifade etti. Gemi sahiplerinin güvenlik endişeleri nedeniyle uzun süre Basra Körfezi'nden yükleme yapmaktan kaçınacaklarını ve bu temkinli yaklaşımların Hürmüz Boğazı yeniden açılsa bile arz akışlarını sınırlamaya devam edeceğini aktardı.

Bölgede zarar gören rafineri ve liman altyapısının onarılmasının zaman alacağını belirten Noel-Beswick, kriz öncesinde piyasayı dengeleyen jet yakıtı stoklarının büyük ölçüde eridiğini ve arzın toparlanmasının haftalar değil, aylar alacağını belirtti.

Kalıcı bir ateşkesin bile arzın hızlı toparlanacağını garanti etmediğini söyleyen Noel-Beswick, bu nedenle jet yakıtı fiyatlarının aylar boyunca yüksek kalmasının beklendiğini ifade etti. Özellikle Avrupa'da yetersiz üretim nedeniyle tedarik zincirinde kısa vadede belirgin bir rahatlama öngörülmüyor.

Piyasaların Risk Algısı

Energy Aspects Kıdemli Petrol Ürünleri Uzmanı Natalia Losada, jet yakıtı fiyatlarındaki kalıcı artışın zamanla talebi azaltacağını belirtti. Losada, bunun uçuş iptalleri ya da yüksek fiyatların tüketicileri caydırması yoluyla gerçekleşeceğini ifade etti.

Losada, piyasaların daha çok kısa vadeli kesintileri fiyatladığını, uzun süreli arz sorunlarının ise daha yüksek fiyatları beraberinde getireceğini belirtti. ABD'nin jet yakıtı üretiminde büyük ölçüde kendi kendine yeterli olması nedeniyle daha az kırılgan olduğunu vurgulayan Losada, buna karşın ABD'li havayolu şirketlerinin, yakıt maliyetlerini Avrupa'daki rakiplerine göre daha az sabitlemeleri nedeniyle yükselen fiyatlardan daha fazla etkilenebileceğini de sözlerine ekledi.