AYM Başkanı Özkaya Açıkladı: 86 Bin İhlal Kararının Yüzde 99,9’u Uygulandı

Anayasa Mahkemesinde (AYM), bireysel başvuru hakkının Türk hukuk sistemine kazandırılmasının 14’üncü yıl dönümü vesilesiyle "Türk Anayasa Mahkemesinin Norm Denetimi Kararlarının Bireysel Başvuruya Etkisi" konulu prestijli bir sempozyum gerçekleştirildi. Yüksek yargı dünyasını bir araya getiren etkinliğe, AYM Başkanı Kadir Özkaya, Yargıtay Başkanı Ömer Kerkez, AYM Başkanvekilleri Basri Bağcı ve İrfan Fidan, AYM üyeleri, raportörler, kıdemli yargı mensupları ve çok sayıda akademisyen katıldı.

Yüksek Mahkemeler Arasında Hiyerarşik Bir Üstünlük Yoktur

Sempozyumun açılış kürsüsünde önemli değerlendirmelerde bulunan AYM Başkanı Kadir Özkaya, bireysel başvurunun anayasal düzende temel hak ve özgürlükleri koruma işlevini zirveye taşıdığını ifade etti. Bireysel başvurunun kesinlikle olağan bir kanun yolu olmadığının altını çizen Özkaya, bu mekanizmanın ikincil nitelikte olduğunu hatırlattı. Anayasa Mahkemesi ile derece mahkemeleri ve diğer yüksek mahkemeler arasındaki görev sınırlarına dikkat çeken Özkaya, Anayasa'nın AYM, Yargıtay ve Danıştay arasında herhangi bir hiyerarşik üstünlük veya sıralama öngörmediğini, her yüksek mahkemenin kendi anayasal sınırları içinde bağımsızca görev yaptığını vurguladı.

756 Binden Fazla Başvurunun Yüzde 85,7'si Karara Bağlandı

Bireysel başvuru mekanizmasının başarısının sadece karar üretmekle değil, bu kararların uygulanma kararlılığıyla ölçülebileceğini belirten Özkaya, tarihi nitelikteki istatistikleri paylaştı. 23 Eylül 2012 tarihinden günümüze kadar AYM'ye toplam 756 bin 726 bireysel başvuru ulaştığını ve bu dosyaların 648 bin 410'unun (yaklaşık yüzde 85,7'sinin) başarıyla sonuçlandırıldığını açıkladı. Çalışmaların 2026 yılında da aynı kararlılıkla sürdüğünü belirten Özkaya, bu yıl itibarıyla yapılan yaklaşık 40 bin 769 başvurunun 30 bin civarındakinin karara bağlandığını aktardı. İhlal kararlarının uygulanma oranına da değinen AYM Başkanı, 2013'ten beri verilen 86 bin 849 ihlal kararının yüzde 99,9 gibi rekor bir düzeyde uygulandığını, yaşanan aksaklıkların ise son derece sınırlı ve teknik konulardan kaynaklandığını dile getirdi.

Yargı Süreçlerinde Yapay Zeka Destekli Dönem Başlıyor

Teknolojinin yargı süreçlerine entegrasyonu konusunda atılan dev adımlara değinen Özkaya, TÜBİTAK Kamu Kurumları Araştırma ve Geliştirme Projelerini Destekleme Programı kapsamında yürütülen yapay zeka tabanlı karar destek sisteminde sona yaklaşıldığını müjdeledi. Bu sistem sayesinde başvuru formlarının, gerekçeli kararların ve dava dosyalarının yapay zeka yardımıyla analiz edilip özetleneceğini belirten Özkaya, bu teknolojinin asla hakimin yerine geçmeyeceğini vurguladı. Yargısal karar sorumluluğunun her zaman insanda kalması gerektiğinin altını çizen Özkaya, şeffaflık, kişisel verilerin korunması ve adil yargılanma hakkı ilkelerinden taviz verilmeden teknolojinin adaletin hizmetine sunulduğunu ifade etti.

Konuşmasının son bölümünde hakim ve savcılara seslenen AYM Başkanı Kadir Özkaya, adaletin devletin harcı ve toplumsal huzurun temeli olduğunu belirterek, yargı mensuplarının cübbelerinde düğme ve cebin bulunmamasının taşıdığı derin ahlaki ve hukuki sorumluluğu her an idrak etmeleri gerektiğini hatırlattı.