Bireysel Sigorta Poliçeleri: Güvence Sağlarken Vergi Avantajı Sunuyor

Özel sağlık ve ferdi kaza sigortaları kapsamında ödenen primlerin tamamı, gelir vergisi matrahında indirime tabi olabilirken, hayat sigortalarında birikimli poliçelerde primlerin yüzde 50’si ve vefat/maluliyet gibi risk poliçelerinde ise primlerin tamamı indirime dahil edilebilir.

Ücretli çalışanlar için indirim konusu yapılacak primlerin toplamı, primin ödendiği ayda elde edilen ücretin yüzde 15’ini ve yıllık olarak asgari ücret tutarını geçememektedir.

Beyanname veren mükelleflerde ise toplam prim tutarı yıllık gelirin yüzde 15’ini ve yıllık brüt asgari ücret tutarını aşamamakta, bu iki sınırdan düşük olanı esas alınmaktadır.

Özellikle vefat veya maluliyet gibi risk unsuru içeren hayat sigortalarında, gelir vergisi indirimi hesaplanırken, aylık brüt ücreti 60 bin lira olan ve yüzde 30 gelir vergisi diliminde bulunan bir kişinin aylık 5 bin lira prim ödediği varsayılırsa, bu tutar mevzuattaki yasal sınır olan 9 bin liranın (aylık brüt ücretin yüzde 15’i) altında kalıyor.

Bu durumda, 5 bin liralık tutarın tamamı gelir vergisi matrahından indirilebiliyor. Böylece ilgili ayda kişi 1500 lira (5 bin liranın yüzde 30’u) daha az vergi ödeyerek, sigorta yaptıran kişinin net prim maliyeti 3 bin 500 liraya inmiş oluyor.

Benzer gelir ve vergi dilimine sahip bir kişinin, aynı tutardaki primi birikimli hayat sigortası kapsamında ödediği durumda ise indirime esas olan tutar primin tamamı değil, yüzde 50’si olan 2 bin 500 lira oluyor. Bu da yasal sınırın altında kaldığı için indirime tabi olabiliyor. Bu senaryoda aylık vergi avantajı 750 lira olurken, poliçenin net maliyeti 4 bin 250 liraya düşüyor.

Vergi indirimi, kişinin kendisi, eşi ve 18 yaşından küçük çocukları adına yapılan poliçelere uygulanabiliyor. Bordro üzerinden maaş alanlar, serbest meslek sahipleri ve ticari kazanç sahipleri bu indirimden yararlanabiliyor.

Poliçenin Türkiye’de faaliyet gösteren bir sigorta şirketinden alınması, primlerin ilgili yılda ödenmiş olması, kişinin gelir vergisine tabi kazancının bulunması ve ödeme belgelerinin saklanması veya ibraz edilebilmesi temel şartlar arasında yer alıyor.

Net maaş alan kişilerin, bu tür sigortalarda gelir vergisinden düşebilmesi için işverenleri ile görüşmesi gerekmektedir.

Bu vergi avantajının sadece özel sigortalar için geçerli olduğuna dikkat çekilmekte. Bireysel Emeklilik Sistemi (BES) katkı payları bu kapsama girmezken, halihazırda devlet katkısı sistemiyle ayrı bir destek sağlanıyor.

Hayat sigortacılığı, hane halkının mali dayanıklılığını artıran önemli bir finansal araca dönüşmektedir. Bu sigortalar, bireysel bir ürün olmanın ötesinde, yaşlanan nüfus ve emeklilik gelirleri için geleceğe yönelik güvence sağlamakta.

Engellilik ve bakım ihtiyacının artması gibi demografik gerçekler, hayat sigortacılığının “koruma açığını kapatma” rolünü daha da kritik hale getiriyor.

Türkiye Sigorta Birliği’nden (TSB) alınan bilgilere göre, Türkiye’de hayat sigortacılığı, toplumsal ve ekonomik sürdürülebilirliğin en büyük güvencelerinden biri olarak 15,4 milyon sigortalıya yaklaşık 7 trilyon lira vefat, 3 trilyon lira maluliyet ve 229 milyar lira istem dışı işsizlik teminatı sağlıyor.

Sigortalıların yüzde 53’ü, yani 8 milyon kişi, yalnızca kredi bağlantılı hayat sigortası ürünü kullanıyor.

Kredi bağlantılı hayat sigortaları, Türkiye’de koruma açığının kapatılmasında önemli bir rol üstleniyor. Özellikle orta ve alt gelir gruplarının, normalde hayat sigortası talep etme ihtimali düşükken, bu sigortalar kredi ürünleri sayesinde geniş kitlelerin koruma açığının kapatılmasında önemli bir misyon üstleniyor. Salgın döneminde ve Kahramanmaraş merkezli depremlerde ödenen hayat sigortası tazminatlarının yüzde 80’i kredi bağlantılı ürünler üzerinden gerçekleştirildi.

TSB Genel Sekreter Yardımcısı Şenol Şentürk, hayat sigortasının bireylerin vefat, kalıcı maluliyet veya poliçede belirtilen ağır hastalıklar gibi durumlarda kendilerini ve ailelerini finansal olarak güvence altına alan bir sigorta türü olduğuna dikkat çekti. “Riskin gerçekleşmesi halinde poliçede belirlenen hak sahiplerine ödeme yapılarak, gelir kaybı ve ekonomik belirsizliklerin etkisinin azaltılması amaçlanır.” dedi.

Hayat sigortaları genel olarak üç ana kategoride değerlendirilmektedir. Risk teminatlı hayat sigortaları, poliçenin kapsamına göre vefat, maluliyet, tehlikeli hastalıklar, istem dışı işsizlik gibi durumlara karşı koruma sağlar.

Şentürk, birikimli hayat sigortalarında ödenen primlerin bir kısmının risk teminatı için kullanıldığını, geri kalanının ise uzun vadeli tasarrufa yönlendirildiğini belirtti. Böylece sigortalılar hem koruma sağlayıp hem de poliçe süresi sonunda birikim elde edebiliyor.

Sigortalıya belirli bir yaştan veya dönemden sonra düzenli gelir ödemesi yapılmasını amaçlayan irat (annüite) veya daha bilinen adıyla “yıllık gelir sigortaları” da bulunmaktadır.

Şentürk, vatandaşların hayat sigortası yaptırırken en önemli hususun kendi ihtiyaçlarını doğru belirlemek olduğunu vurguladı. Poliçe seçiminde farklı sigorta şirketlerinden teklif almanın ve karşılaştırma yapmanın önemli olduğunu, risk teminatlı ürünlerde sağlık beyanının doğru ve eksiksiz verilmesinin kritik öneme sahip olduğunu söyledi.

Tasarruf amaçlı ürünlerde kesinti oranlarının mutlaka sorgulanması gerektiğini, poliçenin başlangıcında ve izleyen yıllarda uygulanacak kesintilerin açık şekilde öğrenilmesi gerektiğini belirtti. Uzun vadeli poliçelerde ödeme esnekliğinin de dikkate alınması gerektiğini ifade etti. Gelir durumunda yaşanabilecek değişiklikler karşısında prim tutarının düşürülüp düşürülemeyeceği veya ödemelere ara verilip verilemeyeceğinin önceden değerlendirilmesi gerektiğini belirtti. Ayrıca, tehlikeli hastalık teminatı içeren ürünlerde poliçe özel şartlarının dikkatle okunması, kredi bağlantılı hayat sigortalarında lehtarın banka olduğu ve olası bir ödeme durumunda tutarın öncelikle kredi borcunun kapatılmasına yönlendirileceğinin bilinmesi gerektiğini söyledi.

Şentürk, hayat sigortalarının kapsamının geniş olduğunu ve vatandaşların bu sigortaları hangi amaçla yaptırdıklarını net olarak belirlemelerinin büyük önem taşıdığını kaydetti.

Bu sigortada temel amacın, beklenmedik bir kayıp durumunda geride kalanların finansal olarak korunmasını sağladığına dikkat çeken Şentürk, “Özellikle çocuklu aileler açısından hayat sigortası, olası bir vefat durumunda çocukların eğitim hayatının kesintiye uğramadan devam edebilmesi ve aile bireylerinin mevcut yaşam standartlarının korunması açısından önemli bir güvence sunar.” ifadelerini kullandı.

Şentürk, sigorta kapsamında belirlenen teminat tutarının, hane gelirinin devamlılığını sağlayacak ve temel giderleri karşılayacak düzeyde olması gerektiğini vurguladı.

Kredi kullanımında, krediyle birlikte hayat sigortası yaptırılmasının, vefat halinde borcun geride kalanlara yük olmamasını sağladığına işaret eden Şentürk, “Özellikle konut kredilerinde, hayat sigortası sayesinde kredi borcunun hayat sigortası tarafından karşılanması, ailenin yaşadığı evden çıkmak zorunda kalmasının önüne geçilmesi açısından kritik bir önemdedir.” diye konuştu.

Şentürk, kar payı ve birikim amacıyla yapılan hayat sigortalarının, sigorta güvencesi ile uzun vadeli tasarrufu bir arada sunan ürünler olduğunu vurgulayarak, bu poliçelerde ödenen primlerin bir bölümünün vefat gibi risk teminatları için ayrılırken, kalan kısmının birikim olarak değerlendirildiğini anlattı.

Şentürk, Türkiye’de bugün uygulamada olan tasarruf amaçlı hayat sigortalarının ağırlıklı olarak geleneksel birikimli ve kar paylı ürünlerden oluştuğunu anımsatarak, farklı poliçe türleri olduğunu ve poliçelerin ihtiyaçlara göre tasarlanması gerektiğini belirtti.

TSB Genel Sekreter Yardımcısı Şentürk, sözlerini şöyle sürdürdü:

“Bu noktada ürün tipi ayrımı büyük önem taşır. Geleneksel birikimli ve kar paylı hayat sigortalarında, birikim kısmı için poliçe şartlarına bağlı olarak teknik faiz (garanti getiri) unsuru bulunabilir, buna ek olarak sigorta şirketinin teknik ve finansal sonuçlarına bağlı kar payı ek getirisi söz konusu olabilir. Buna karşılık, yatırım fonlu hayat sigortalarında birikimler yatırım fonlarında değerlendirildiğinden teknik faiz garantisi bulunmaz ve getiri tamamen fon performansına göre oluşur. Yatırım fonlu sigortalara ilişkin hazırlık ve düzenleme çalışmaları halen devam etmektedir.

Tasarruf amaçlı hayat sigortaları genellikle uzun vadeli tasarlanır. Birikimin anlamlı seviyeye ulaşabilmesi için primlerin düzenli ve kesintisiz şekilde ödenmesi önem taşır. Bu nedenle sigortalıların, uzun vadede prim ödeme disiplinini sürdürebilecekleri bir yapı seçmeleri gerekir. 10-15 yıllık vadeleri olan bu tür poliçelerde ödenen prim tutarında bir esneklik olup olmadığı öğrenilmeli, gerekirse yüksek primli tek poliçe yerine düşük primli birden çok poliçe seçeneği de değerlendirilmelidir.”

Şentürk, söz konusu ürünlerde kesintiler ve masrafların da dikkatle değerlendirilmesi gerektiğini söyleyerek, özellikle tasarruf amaçlı poliçelerde, başlangıçta ve izleyen yıllarda uygulanacak kesintilerin net şekilde öğrenilmesi ve bu kesintilerin birikimin getirisine etkisinin anlaşılmasının önemli olduğundan bahsetti.

Ayrıca erken ayrılma şartlarının mutlaka incelenmesi gerektiği konusunda uyarıda bulunan Şentürk, kar payı içeren poliçeler ve prim iadeli sigorta türlerinin de bulunduğunu dile getirdi.

Şentürk, bireylerin dolara endeksli poliçe alıp dolar üzerinden getiri elde etmesinin de mümkün olduğunu belirterek, şu an mevcutta olan birikimli hayat ürünlerinde yatırım politikasını hayat sigortası şirketinin belirlediğini ifade etti.

Şirketlerin birikimli hayat poliçelerinde döviz bazlı yatırım enstrümanlarına da yatırım yaptığını, buna bağlı olarak poliçe yıl dönümlerinde de elde edilen getiriler üzerinden kar payı dağıttıklarını kaydeden Şentürk, Yatırım Fonlu Sigortalar yürürlüğe girdiğinde ise sigorta ettirenler birikimlerini Türkiye Elektronik Fon Alım Satım Platformu'nda (TEFAS) işlem gören ve poliçede sunulan fonlara dağıtabilecekler. Bu fonlar arasında pekala yabancı para cinsinden varlıklara yatırım yapan yatırım fonları da olabilecektir.” diye sözlerine ekledi.