Birleşik Krallık’ta Tarihi Kırılma: 3 Ülkeden Londra’ye Karşı Ortak Bağımsızlık Deklarasyonu

Birleşik Krallık’ın anayasal bütünlüğünü ve siyasi geleceğini kökten sarsacak tarihi bir zirveye imza atıldı. İskoçya Başbakanı ve İskoç Ulusal Partisi (SNP) Lideri John Swinney, Galler Başbakanı ve Plaid Cymru Lideri Rhun ap Iorwerth ile Kuzey İrlanda Başbakanı ve Sinn Féin Başkan Yardımcısı Michelle O'Neill, Galler’in başkenti Cardiff’te olağanüstü bir buluşma gerçekleştirdi. Sinn Féin Lideri Mary Lou McDonald’ın da katılım gösterdiği bu kritik zirvede, Londra’daki merkezi yönetime karşı güçlü ve ortak bir cephe ilan edildi.

Tarihte Bir İlk: Üç Bölgede de Bağımsızlık Yanlısı Yönetimler İşbaşında

Gerçekleştirilen bu zirveyi Britanya siyasi tarihi açısından benzersiz kılan en önemli unsur, İskoçya, Galler ve Kuzey İrlanda'nın ilk kez eş zamanlı olarak bağımsızlık yanlısı liderler tarafından yönetiliyor olması oldu. SNP İskoçya’nın bağımsızlığını, Plaid Cymru Galler’in egemenliğini savunurken, Sinn Féin ise Kuzey İrlanda ile İrlanda Cumhuriyeti’nin tek bir çatı altında birleşmesini hedefliyor. Galler’de Plaid Cymru’nun mayıs ayında iktidara gelişiyle tamamlanan bu tablo, üç bölgede de Birleşik Krallık’tan ayrılma vizyonuna sahip liderlerin başbakanlık koltuğunda oturmasını sağladı.

Cardiff’teki tarihi buluşmada bir araya gelen liderler, kendi halklarının anayasal geleceklerini demokratik ve barışçıl yollarla belirleme hakkına sahip olduğunu ilan eden ortak bir mutabakat metnine imza attı. Hazırlanan ortak bildiride, Westminster yönetimine çağrıda bulunularak, olası bir bağımsızlık veya ayrılık referandumunun önündeki engellerin kaldırılması, sürecin planlanması ve kolaylaştırılması talep edildi.

"Mevcut Anayasal Yapı Sürdürülebilir Değil"

Westminster merkezli yönetim sisteminin üye ülkelerin ve halkların çıkarlarına hizmet etmediğini dile getiren İskoçya Başbakanı John Swinney, zirve sonrası yaptığı açıklamada sert mesajlar verdi. Swinney, "Birleşik Krallık'ın mevcut yapısı artık sürdürülebilir bir nitelik taşımamaktadır. Londra yönetimi, gelecekte Birleşik Krallık'ın bugünkü coğrafi ve siyasi yapısının değişeceği gerçeğini kabul etmeli ve bu senaryoya göre hazırlık yapmalıdır" ifadelerini kullandı.

Zirvenin odak noktasını oluşturan referandum yetkisi konusunda da ortak bir duruş sergilendi. Halkların kendi kaderini tayin etme hakkının Londra tarafından bloke edilmemesi gerektiğinin altını çizen üç lider, demokratik mekanizmaların açık tutulmasının önemini vurguladı. Son kamuoyu araştırmaları ise bölgedeki bölünme eğilimini gözler önüne seriyor. Anket sonuçlarına göre, bugün bir referandum yapılması halinde İskoçya halkının yüzde 47'si bağımsızlığa "Evet" demeye hazır. Bu oran Kuzey İrlanda'da yüzde 36, Galler'de ise yüzde 32 seviyesinde ölçülüyor. Ayrılık yanlıları henüz mutlak çoğunluğa ulaşamamış olsa da, her üç bölgede de bağımsızlık yanlısı hükümetlerin bulunması Londra için ciddi bir alarm zili olarak görülüyor.

Brexit Sonrası Bölünme Tartışmaları Hız Kazandı

İngiltere Başbakanı Andy Burnham'ın yakın zamanda yaptığı ve İskoçya'da belirgin bir toplumsal çoğunluk oluşması durumunda yeni bir referandum ihtimalinin değerlendirilebileceğine yönelik açıklamaları tartışmaları yeniden alevlendirmişti. Ancak bu açıklamaların hemen ardından Başbakanlık ofisinden yapılan düzeltmede, hükümet politikasında herhangi bir değişiklik olmadığı ve İskoçya için yeni bir bağımsızlık referandumunun kesinlikle gündemde yer almadığı belirtildi.

İskoçya, 2014 yılında gerçekleştirilen tarihi referandumda yüzde 55 "Hayır" oyuna karşı yüzde 45 "Evet" oyuyla Birleşik Krallık bünyesinde kalmayı seçmişti. Ancak Birleşik Krallık'ın Avrupa Birliği'nden ayrılma süreci (Brexit), dengeleri tamamen değiştirdi. Kuzey İrlanda’daki Queen's University Belfast tarafından yürütülen güncel bir araştırmaya göre, katılımcıların yüzde 66’sı Brexit’in Birleşik Krallık’ın dağılma sürecini hızlandırdığına inanıyor. Cardiff zirvesi, Londra’nın tek taraflı politikalarına karşı üye ülkelerin kendi kaderlerini belirleme noktasında ortak bir blok oluşturduğunu açıkça kanıtlıyor.