ÇAYKUR, çay atıklarını yerli üretimle tarımsal ekonomiye kazandırıyor

ÇAYKUR, çay işleme sürecinde ortaya çıkan lifli atıkların değerlendirilmesi amacıyla geliştirilen "çaykopit" projesini hayata geçirdi. Modern seracılık ve fide üretiminde kullanılan ithal kokopite yerli bir alternatif olarak tasarlanan bu ürün, tarımsal atıkların ekonomiye kazandırılmasını hedefliyor. ÇAYKUR Genel Müdürü Yusuf Ziya Alim, projenin temel amacının "yurt dışına giden dövizleri Türkiye içinde tutmak" ve yerli kaynaklarla ithalatın azaltılmasına katkı sağlamak olduğunu vurguladı.

Çaykopit hangi tarımsal alanlarda kullanılabiliyor?

Çaykopit, sebze yetiştiriciliği, fide üretimi, süs bitkileri yetiştiriciliği, saksı harçları ve peyzaj uygulamalarında kullanılabilen çok yönlü bir tarımsal girdi olma potansiyeli taşıyor. Hindistan cevizi liflerinden üretilen ve Türkiye'nin dışarıdan temin ettiği kokopite alternatif olarak geliştirilen çaykopit, çay üretiminden geriye kalan liflerin özel işlemlerden geçirilmesiyle elde ediliyor. Bu sayede hem tarımsal atıkların geri dönüşümü sağlanıyor hem de örtü altı tarım sektöründeki yetiştirme ortamı ihtiyacına yerli bir çözüm sunuluyor.

Projenin standardizasyonu için hangi kurumlar çalışıyor?

Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi yürütücülüğünde; ÇAYKUR Atatürk Çay ve Bahçe Kültürleri Araştırma Enstitüsü, Karadeniz Teknik Üniversitesi ve Ankara Üniversitesi iş birliğiyle ürünün standardizasyonu ve ticarileştirilmesi hedefleniyor. ÇAYKUR Atatürk Çay ve Bahçe Kültürleri Araştırma Enstitüsü'nde yürütülen ön denemelerde, çaykopit kullanılarak kabak, fasulye ve domates yetiştirildi. Yapılan denemelerde bitki gelişimi gözlemlenirken, domates fidelerinden meyve elde edildiği ve serada gerbera yetiştiriciliğine yönelik çalışmaların sürdüğü belirtildi.

Türkiye'nin örtü altı tarım alanı büyüklüğü 1995 yılında yaklaşık 363 bin dekar iken, 2024 itibarıyla bu rakam 776 bin dekara ulaştı. Aynı dönemde plastik sera alanındaki yüzde 317'lik artış, topraksız tarımda kullanılan yetiştirme ortamlarına olan ihtiyacı da beraberinde getirdi. ÇAYKUR, bu büyüme trendine paralel olarak geliştirdiği yerli çözümle, sektördeki ithal girdi bağımlılığını azaltmayı amaçlıyor.

Tarım ve Orman Bakanlığı bünyesindeki ilgili kurumlar tarafından yürütülen bu tür Ar-Ge çalışmaları, tarımsal verimliliği artırmayı ve yerli üretimi desteklemeyi hedefleyen stratejik süreçlerin bir parçasıdır. Projenin ticarileşme aşamasına geçmesiyle birlikte, yerli üreticilerin uygun maliyetli ve sürdürülebilir yetiştirme ortamlarına erişiminin kolaylaşması öngörülmektedir.

Çıkarılacak sonuç

ÇAYKUR tarafından geliştirilen çaykopit projesi, tarımsal atıkların katma değerli ürünlere dönüştürülmesinin mümkün olduğunu kanıtlıyor. Bu çalışma, Türkiye'nin tarımsal üretimde dışa bağımlılığını azaltma hedefi doğrultusunda, yerel kaynakların bilimsel yöntemlerle ekonomiye kazandırılmasının somut bir örneğini oluşturuyor.

Ürünün ticarileşmesi, sadece bir atık yönetimi başarısı değil, aynı zamanda örtü altı tarım sektöründe maliyetlerin düşürülmesine ve yerli üreticinin rekabet gücünün artırılmasına yönelik önemli bir adım olarak değerlendirilebilir.

Muhtemel etkiler

Çaykopitin yaygınlaşması, Türkiye'nin kokopit ithalatı için yurt dışına ödediği döviz miktarında azalma sağlayabilir. Bu durum, seracılık ve fide üretimi yapan işletmeler için daha erişilebilir ve uygun maliyetli bir yetiştirme ortamı alternatifi oluşturabilir.

Ayrıca, çay atıklarının ekonomik bir değere dönüşmesi, çay üreticileri ve sanayicileri için yeni bir gelir kapısı veya maliyet düşürücü bir unsur haline gelebilir. Yerli üretimin artması, tarımsal girdi piyasasında fiyat istikrarına katkıda bulunabilir.