ÇAYKUR çaý galyndylaryny içerki önümçilik arkaly oba hojalygyna getirýär

ÇAYKUR çaý gaýtadan işlemek döwründe emele gelen süýümli galyndylara baha bermek üçin işlenip düzülen "çaýkopit" taslamasyny durmuşa geçirdi. Döwrebap teplisa ösdürip ýetişdirmekde we nahal öndürmekde ulanylýan import edilýän kokopetiň içerki alternatiwasy hökmünde döredilen bu önüm, oba hojalygynyň galyndylaryny ykdysadyýete girizmegi maksat edinýär. ÇAYKUR Baş müdiri Yusufusuf Ziýa Alim taslamanyň esasy maksadynyň "daşary ýurtlara iberilýän pullary Türkiýäniň içinde saklamak" we içerki çeşmeler bilen importyň azalmagyna goşant goşmakdygyny aýtdy.

Teakopit haýsy oba hojalygynda ulanylyp bilner?

Çaýkopit, gök önümleri ösdürip ýetişdirmekde, nahal öndürmekde, bezeg ösümliklerini ösdürip ýetişdirmekde, küýzegärçilik önümlerinde we abadanlaşdyryş işlerinde ulanyp boljak köpugurly oba hojalygyna giriş mümkinçiligine eýe. Kokos süýümlerinden öndürilen we Türkiýe daşary ýurtdan satyn alýan kokopitiň alternatiwasy hökmünde işlenip düzülen Çaýkopit, çaý önümçiliginden galan süýümleri ýörite gaýtadan işlemek arkaly alynýar. Şeýlelik bilen, oba hojalygynyň galyndylarynyň ikisi hem gaýtadan işlenýär we teplisanyň oba hojalygynda ösýän daşky gurşawa zerurlyk üçin ýerli çözgüt hödürlenýär.

Taslamany standartlaşdyrmak üçin haýsy edaralar işleýär?

Rejep Taýyp Erdogan uniwersitetiniň ýolbaşçylygynda; Önümiň standartlaşdyrylmagy we täjirleşdirilmegi ÇAYKUR Atatürk çaý we bagbançylyk gözleg instituty, Karadeniz tehniki uniwersiteti we Ankara uniwersiteti bilen hyzmatdaşlyga gönükdirilendir. ÇAYKUR Atatürk çaý we bagbançylyk gözleg institutynda geçirilen deslapky synaglarda çaý, gök noýba we pomidor çaýopit bilen ösdürilip ýetişdirildi. Synaglarda ösümlikleriň ösüşi syn edilse-de, pomidor nahallaryndan miweleriň alnandygy we teplisada gerbera ösdürip ýetişdirmek boýunça gözlegleriň dowam edýändigi aýdyldy.

Türkiýe teplisasynyň oba hojalygy 1995-nji ýylda takmynan 363 müň pese gaçsa-da, 2024-nji ýyla çenli bu görkeziji 776 müň pese gaçdy. Şol döwürde plastik ýyladyşhanalaryň meýdanynyň 317 göterim ýokarlanmagy topraksyz oba hojalygynda ulanylýan köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň zerurlygyny döretdi. ÇAYKUR, bu ösüş tendensiýasy bilen ugurdaş ösen içerki çözgüdi bilen pudaga getirilýän girdejilere garaşlylygy azaltmagy maksat edinýär.

Oba hojalygy we tokaý ministrliginiň degişli edaralary tarapyndan geçirilen şeýle gözleg we barlaglar, oba hojalygynyň öndürijiligini ýokarlandyrmagy we içerki önümçiligi goldamagy maksat edinýän strategiki prosesleriň bir bölegidir. Taslama täjirleşdirmek tapgyryna gadam basansoň, içerki öndürijileriň elýeterli we yzygiderli ösýän şertlere has aňsat girmegine garaşylýar.

Netije

ÇAYKUR tarapyndan işlenip düzülen Çaýkopit taslamasy, oba hojalygynyň galyndylaryny goşmaça önümlere öwrüp boljakdygyny subut edýär. Bu gözleg, Türkiýäniň oba hojalygyna daşary ýurt garaşlylygyny azaltmak maksadyna laýyklykda ýerli çeşmeleri ylmy usullar bilen ykdysadyýete getirmegiň anyk mysalydyr.

Önümiň täjirleşdirilmegi diňe bir galyndylary dolandyrmakda üstünlik gazanmak bilen çäklenmän, teplisanyň oba hojalygyndaky çykdajylary azaltmak we içerki öndürijileriň bäsdeşlige ukyplylygyny ýokarlandyrmak üçin möhüm ädim hasaplanyp bilner.

Mümkin täsirler

Kokopitiň giňden ulanylmagy Türkiýe kokopit importy üçin daşary ýurt walýutasynyň mukdaryny azaldyp biler. Bu, teplisa ösdürip ýetişdirmek we nahal öndürmek bilen meşgullanýan kärhanalar üçin has elýeterli we tygşytly ösýän gurşawy döredip biler.

Mundan başga-da, çaý galyndylaryny ykdysady gymmata öwürmek täze girdeji çeşmesine ýa-da çaý öndürijiler we senagatçylar üçin çykdajylary azaldýan elemente öwrülip biler. Içerki önümçiligiň ýokarlanmagy oba hojalygynyň giriş bazaryndaky bahalaryň durnuklylygyna goşant goşup biler.