Donald Trump ve Şi Cinping Washington'da Bir Araya Geldi: Yapay Zeka ve Ticaret Masada

Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, 11 yıl aradan sonra resmi bir ziyaret için gittiği ABD'de, Maryland Hava Üssü'nde ABD Başkanı Donald Trump tarafından bizzat karşılandı. Küresel siyaset ve ekonominin merkezinde yer alan bu zirvede iki lider, kasım ayında dolması beklenen ticaret ateşkesinin 10 Ocak tarihine kadar uzatılmasının ardından yapay zeka güvenliği, gümrük vergileri, Tayvan meselesi ve tutuklu vatandaşların durumunu görüşmek üzere bir araya geldi.

Trump'ın Şi Cinping'i havalimanında bizzat karşılaması, ABD başkanları düzeyinde 64 yıl sonra bir ilk olma özelliği taşıyor. Benzer bir karşılama en son 1962 yılında dönemin ABD Başkanı John F. Kennedy ile İngiltere Başbakanı Harold Macmillan arasında gerçekleşmişti. Bu jestin ardından Beyaz Saray'da düzenlenecek devlet yemeğine Apple CEO'su Tim Cook, Nvidia kurucusu Jensen Huang ve OpenAI lideri Sam Altman gibi teknoloji dünyasının önemli isimlerinin katılması bekleniyor. Melania Trump, Fox News'e yaptığı açıklamada eşinin bu jestini savunarak, "Topraklarımıza geliyorlar ve onları en büyük saygıyla karşılamamız gerekiyor" ifadesini kullandı.

Ticaret Savaşları ve Gümrük Vergileri Çıkmazı

İki ülke arasındaki ekonomik gerilim, Donald Trump'ın Ocak 2025'te yeniden başkan seçilmesinin ardından Çin menşeli ürünlere yüzde 10 ek vergi getirmesiyle tırmanmıştı. Pekin yönetimi ise bu adıma ABD kömürü, sıvılaştırılmış doğal gaz, ham petrol ve otomobillere yaptırım uygulayarak ve kritik beş nadir toprak elementinin ihracatını sınırlandırarak yanıt vermişti. Karşılıklı adımlarla gümrük tarifelerinin ABD tarafında yüzde 145'e, Çin tarafında ise yüzde 125'e fırlamasının ardından, Ekim 2025'te Güney Kore'nin Busan kentindeki APEC Zirvesi marjında geçici bir ticari ateşkes kararı alınmıştı. Bu ateşkes, müzakerelere zaman kazandırmak amacıyla son olarak 10 Ocak tarihine kadar ertelendi. Ancak Trump'ın zorla çalıştırma iddiaları nedeniyle Çin dahil 60 ülkeye uyguladığı yüzde 12,5'lik yeni gümrük vergileri masadaki hassas dengeleri koruyor.

Yapay Zeka Güvenliği ve Bildirim Mekanizması

Zirvenin en kritik gündem maddelerinden birini yapay zeka alanındaki teknolojik rekabet ve güvenlik riskleri oluşturuyor. ABD yönetimi, ulusal güvenliği tehdit edebilecek olası yapay zeka krizlerinde tarafların birbirini hızla bilgilendirmesini sağlayacak yeni bir bildirim mekanizması kurulmasını öneriyor. Bu doğrultuda, 20 Eylül’de New York’ta ABD Hazine Bakanı Scott Bessent ve Çin Başbakan Yardımcısı He Lifeng arasında bir yapay zeka diyalog mekanizması kurulması amacıyla ön görüşmeler gerçekleştirilmişti.

Tayvan Meselesi ve Tutuklu Vatandaşlar Dosyası

Görüşmede, Pekin'in hassas olduğu Tayvan meselesi de ele alınacak. Trump yönetiminin geçen aralık ayında onayladığı 11 milyar dolarlık silah satışının ardından, 14 milyar dolarlık ikinci askeri paket onay bekliyor ve Trump bu yardımları müzakerelerde koz olarak kullanıyor. Ayrıca, Çin'de tutuklu bulunan Amerikan vatandaşlarının durumu da masada olacak. Çin'de 10 Ekim 2025'te tutuklanan Rahip Ezra Jin, Trump'ın girişimleriyle 3 Temmuz 2026'da serbest bırakılmıştı. Trump'ın bu zirvede diğer tutuklu vatandaşların da serbest bırakılmasını talep etmesi öngörülüyor.