Dünya Genelinde Ülkeler Enerji Tasarruf Tedbirlerini Sıkılaştırıyor

Londra

Uluslararası Enerji Ajansı'nın (IEA) 2026 Enerji Krizi Politika Takip Aracı ve hükümet açıklamalarının derlenmesiyle elde edilen verilere göre, dünya genelindeki ülkeler, talebi azaltma amacıyla bir dizi tasarruf politikasını uygulamaya koyuyor. Bu süreçte, hane halklarını korumak için vergi indirimi ve sübvansiyonlar gibi ekonomik tedbirler de devreye alınıyor.

ABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırıları, dünya petrol taşımacılığının yaklaşık yüzde 20'sinin gerçekleştiği Hürmüz Boğazı'nda arz kesintisine yol açtı ve bu durum Brent petrolün varil fiyatının, savaş öncesine göre yüzde 50 oranında artmasına neden oldu.

Küresel doğal gaz fiyatları da hızla yükseldi. Pek çok ülke, karşılaştıkları yüksek fiyatlar ve arz kısıtlamaları karşısında talebi düşürmek için çeşitli önlemler almaya başladı.

Asya'da Enerji Kullanımına Sıkı Kısıtlamalar

Orta Doğu'dan gelen petrol ve LNG'ye yüksek derecede bağımlı olan Asya ülkeleri, enerji tüketimini doğrudan azaltıcı önlemlerle dikkat çekiyor.

Başta Körfez ülkeleri ve İran'dan büyük miktarda ham petrol ithal eden Çin, yurt içindeki rafine petrol ürünlerinin fiyatlarına geçici bir sınırlama getirdi.

Bangladeş'te kamu binalarındaki klima sıcaklıkları 25 derece ile sınırlandırıldı. Üniversiteler geçici olarak kapatıldı ve gereksiz aydınlatma azaltılarak toplu taşımaya yönlendirme yapıldı.

Endonezya'da kamu çalışanlarına haftada bir gün uzaktan çalışma uygulaması başlatıldı. Kamu görevlilerinin seyahatleri kısıtlandı ve kamu binalarında enerji tasarrufu önlemleri artırıldı. Ülkede biyoyakıt üretimine hız verilmesi kararlaştırıldı.

Hindistan, sanayi sektöründeki doğal gaz kullanımını sınırladı ve LPG yerine boru hattı gaz kullanımı yaygınlaştırılacak. Ticari LPG kullanımı da sınırlandırıldı. Hindistan, petrol ihtiyacının büyük bir kısmını Orta Doğu'dan karşılıyor.

Güney Kore'de kamu kurumlarında araç kullanımı haftalık sınırlamalara tabi tutulurken, enerji yoğun sektörlerde tasarruf kampanyaları başlatıldı. Petrol fiyatları 120-130 dolar bandına yükselirse, özel araç kullanımı da kısıtlanabilir.

Laos'ta kamu çalışanları için uzaktan çalışma ve vardiyalı sistem uygulanıyor. Okullarda haftalık eğitim süresi 5 günden 3 güne çekildi.

Filipinler'de ulusal acil durum ilan edildi ve kamu çalışanları için 4 günlük çalışma sistemine geçildi. Gereksiz kamu seyahatleri sınırlanırken bazı şehirlerde öğrenci ve çalışanlara ücretsiz toplu taşıma sağlanıyor. Ülke enerji ihtiyacının neredeyse tamamını Orta Doğu'dan karşılıyor.

Myanmar'da kamu görevlileri için haftada bir gün zorunlu uzaktan çalışma uygulaması başlatıldı. Araçlar için dönüşümlü kullanım ve "yakıt kotası" uygulaması devreye alındı.

Sri Lanka'da kamu binaları haftanın belirli günlerinde kapatılırken, uzaktan çalışma teşvik ediliyor. QR kodlu yakıt dağıtım sistemi ve araç başına yakıt kotası devreye alındı. Reklam panolarının aydınlatması gece saatlerinde kapatılıyor.

Tayland'da uzaktan çalışma ve çevrimiçi toplantılar teşvik ediliyor. Kamu görevlilerinin yurtdışı seyahatleri sınırlandırılırken, ortak araç kullanımı teşvik ediliyor. Ofis çalışanlarının asansör yerine merdiven kullanması ve kullanılmayan cihazların kapatılması isteniyor.

Vietnam'da uzaktan çalışma yaygınlaştırılıyor ve özel araç kullanımını azaltmaya yönelik kampanyalar düzenleniyor.

Singapur'da vatandaşların enerji tasarrufu için verimliliği yüksek cihazlar kullanması öneriliyor.

Afrika Ülkelerinde Enerji Tasarrufu Çabaları

Nijerya'da sanayi kuruluşlarının enerji verimliliğine odaklanması teşvik ediliyor.

Etiyopya, kamu ve özel sektörde uzaktan çalışma ve çevrimiçi toplantıları teşvik ederken, hükümet yakıt sübvansiyonlarını artırdı ve vatandaşlara enerji tasarrufu çağrısında bulundu.

Mısır'da kamu çalışanları için haftada bir gün uzaktan çalışma uygulaması başlatıldı. Kamu binalarında aydınlatma ve elektronik cihaz kullanımı sınırlandırıldı. Başkentte kamu kurumlarının çalışma saatleri kısaltıldı ve dükkanların hafta sonu daha erken kapanması istendi.

Senegal'de vatandaşlara enerji tüketimini azaltma çağrısı yapıldı.

Avrupa'da Ekonomik Önlemler

Avrupa ülkeleri enerji krizine ekonomik araçlarla yanıt veriyor.

Almanya'da akaryakıt istasyonlarının fiyat artışlarını günde bir defa ile sınırlandıran bir düzenleme yürürlüğe girdi. Fransa, ulaşım, balıkçılık ve tarım sektörlerine doğrudan mali destek paketleri açıkladı.

İspanya'da enerji verimliliği yatırımları ve yenilenebilir enerji kurulumlarına yönelik vergi indirimleri devreye alındı ve akaryakıtlar için KDV indirimi yapıldı.

İsveç'te araç yakıtlarına yönelik vergiler geçici olarak düşürüldü.

Polonya ve Hırvatistan'da benzin ve dizel fiyatlarına tavan fiyat uygulandı. Slovenya'da yakıt alımları geçici olarak sınırlandırıldı. Sırbistan'da ise yakıtlara tavan fiyat konuldu ve vergi indirimleri yürürlüğe alındı.

İngiltere'de düşük gelirli ailelere yönelik yakıt desteği açıklandı. İrlanda'da akaryakıt vergileri düşürüldü, emekliler ve engelliler gibi kırılgan gruplara yönelik hedefli destek programları hayata geçirildi.

İtalya'da yakıt üzerindeki tüketim vergileri azaltıldı ve Portekiz'de de akaryakıt vergilerinde geçici indirim uygulandı.

Avrupa Birliği (AB) Komisyonu, Orta Doğu'daki gelişmelerin enerji arzı üzerindeki etkileri nedeniyle üye ülkelerden, vatandaşlarını daha az araç kullanmaya, daha az uçuş yapmaya ve evden çalışmaya teşvik etmelerini istedi.

Bu arada, Orta Doğu'daki çatışmanın başlangıcından bu yana AB'de gaz fiyatları yaklaşık yüzde 70, petrol fiyatları yüzde 60 artarken, 30 günlük çatışmanın Birliğin fosil yakıt ithalat faturasına 14 milyar avro eklediği belirtiliyor.

Türkiye, akaryakıt fiyatlarındaki artışın tüketiciye yansımasını sınırlamak için mart başında eşel mobil mekanizmasını devreye aldı.

Meksika ve Latin Amerika'da Alınan Tedbirler

Brezilya'da yakıt üreticileri ve ithalatçılarına yönelik destekler artırıldı ve dizele yönelik vergiler düşürüldü.

Şili'de kerosen fiyatları donduruldu ve yakıt kredileri askıya alındı.

Meksika'da akaryakıt fiyatlarını sınırlamak için sektörle anlaşmalar yapıldı. Barbados'ta fuel oil fiyatları geçici olarak sabitlendi ve elektrik sübvansiyonları artırıldı.

Arjantin'de yakıt vergisi artışları ertelendi ve bazı ülkelerde biyoyakıt karışım oranlarının artırılması gibi alternatif çözümler devreye alındı.

Avustralya'da hükümet, artan maliyetleri hafifletmek amacıyla akaryakıt vergilerini geçici olarak yarıya indirdi ve akaryakıt istasyonlarının kar marjlarını sınırlandırdı.