El Niño ve Jeopolitik Krizler Tarım Emtiasını Vurdu: Kakao Fiyatları 6 Aydır Durdurulamıyor

Küresel emtia piyasaları, hem jeopolitik gerilimlerin tırmanması hem de sıra dışı iklim olaylarının etkisiyle hareketli bir dönemden geçiyor. Özellikle tarım grubu ürünlerinde arz endişeleri tavan yaparken, geçtiğimiz ay fiyatlarda çok ciddi artışlar kaydedildi. Küresel gıda tedarik zincirini tehdit eden bu gelişmeler, borsalardaki tarım ürünleri grafiklerini yukarı yönlü ivmelendirdi.

Karadeniz’de Gerilim ve Sıra Dışı Hava Koşulları Tahıl Fiyatlarını Uçurdu

Chicago Ticaret Borsası'nda işlem gören tarım ürünlerinde geçen ay dikkat çekici yükselişler yaşandı. Kile başına fiyatlar değerlendirildiğinde, buğdayda yüzde 21, mısırda yüzde 16, soya fasulyesinde yüzde 8,5 ve pirinçte yüzde 9,2 oranında artış gerçekleşti. ABD merkezli emtia borsası Intercontinental Exchange (ICE) verilerine göre ise libre bazında şeker yüzde 21,5 ve pamuk yüzde 13,9 değer kazanırken, kahve fiyatları yüzde 1 oranında hafif bir gerileme kaydetti.

Rusya ile Ukrayna arasında tırmanan gerilim, Karadeniz tahıl ticaretini doğrudan baltalıyor. Karadeniz'deki tahıl yükleme faaliyetlerinin karşılıklı saldırılar nedeniyle durma noktasına gelmesi ve limanların kapanması, buğdayda küresel arz krizini tetikleyerek fiyatların sert bir şekilde yükselmesine yol açtı. Benzer şekilde, mısır fiyatlarındaki artışta da El Niño kaynaklı kuraklık ve jeopolitik riskler başrolü oynadı. Brezilya'daki üretim düşüşü ve ABD'deki rekolte kaybı mısır piyasasını desteklerken, yükselen petrol fiyatları da bu süreci hızlandırdı. Petrol fiyatlarındaki artış, dünyada üretilen mısırın yaklaşık yüzde 60'ının endüstriyel alanda kullanılması ve biyodizel üretiminde mısıra olan talebin artması nedeniyle fiyatları yukarı çekti.

Diğer yandan Çin'in güçlü soya fasulyesi talebi ve Güney Amerika'da üretimin düşeceği yönündeki öngörüler, soya fasulyesi fiyatlarını destekleyen temel unsurlar oldu. Asya'da, özellikle Hindistan'da etkili olan düzensiz muson yağışları pirinç verimliliğine dair endişeleri artırırken, Brezilya'da yağışların artacağına dair tahminler kahve fiyatlarında gevşemeye yol açtı. Şeker fiyatlarındaki yükselişte ise petrol fiyatlarının seyri belirleyici oldu; şeker kamışının etanol üretiminde ham madde olarak kullanılması, üreticileri yüksek petrol fiyatları döneminde şeker yerine etanol üretimine yönlendiriyor. ABD'nin pamuk üretim bölgelerinde devam eden şiddetli kuraklık ve sıcaklıklar da pamuk arzını baskılamaya devam ediyor.

Kakao Fiyatlarında Tarihi Dönüş: Altı Aylık Kesintisiz Yükseliş Trendi

Geçtiğimiz yıl sert düşüşlerle yatırımcısını şaşırtan kakao piyasasında bu yıl rüzgar tamamen tersine döndü. Uluslararası piyasalarda kakaonun ton başına fiyatı, geçen ay yüzde 25,5 artışla 6 bin 771 dolara ulaştı ve böylece yükseliş trendini üst üste altıncı aya taşımış oldu.

Oysa kakao, geçtiğimiz yıl Batı Afrika'daki kuraklık endişelerinin hafiflemesi ve rekolte artışı sayesinde uluslararası piyasalarda yüzde 48,1 ile tarihinin en keskin yıllık düşüşünü yaşamıştı. 2026 yılına da zayıf bir başlangıç yapan ve ocak ayında yüzde 31,3, şubat ayında ise yüzde 30,7 oranında sert gerilemeler kaydeden kakao, bu tarihten sonra adeta küllerinden doğdu. Mart ayında yüzde 14,3, nisanda yüzde 8,2, mayısta yüzde 9,9, haziranda yüzde 29,4 ve temmuzda yüzde 6,3 oranında değer kazanan kakao, küresel piyasaların en çok konuşulan emtiası haline geldi.

Uzmanlar Uyarıyor: Batı Afrika’da Arz Krizi Derinleşebilir

Intesa Sanpaolo Kıdemli Emtia Ekonomisti Daniela Corsini, konuya ilişkin yaptığı değerlendirmede, kakao fiyatlarındaki bu dramatik yükselişin arkasında çok katmanlı nedenler olduğunu belirtti. Corsini, "Orta Doğu'daki savaşın enerji maliyetlerini tırmandırması, iklim değişikliğinin kronikleşen etkileri ve El Niño'nun yol açtığı rekor sıcaklıklar hasatları doğrudan vurdu" dedi. Batı Afrika'daki tedarik zinciri kesintilerinin önümüzdeki aylarda daha da kötüleşebileceğini vurgulayan Corsini, El Niño'nun bölgedeki kuru Harmattan rüzgarlarını şiddetlendirerek kakao ağaçlarına büyük zarar verdiğini ifade etti. Bu durumun analistleri 2026/27 küresel arz fazlası tahminlerini düşürmeye zorladığını belirten Corsini, özellikle Asya'dan gelen güçlü talep nedeniyle küresel kakao piyasasında ciddi bir arz açığı riski bulunduğunu sözlerine ekledi.

Rabobank Emtia Analisti Oran van Dort da benzer endişeleri paylaşarak, 2026/27 sezonuna yönelik üretim kaygılarının kakao rallisini başlatan temel kıvılcım olduğunu söyledi. Van Dort, "Bu endişelerin odağında El Niño riski ile Fildişi Sahili ve Gana'daki mahsul gelişiminin ve çiçeklenmenin son derece yavaş seyretmesi yer alıyor" dedi. Piyasadaki fiyatlama algısının büyük ölçüde en kötü El Niño senaryolarına ve zayıf rekolte beklentilerine göre şekillendiğini belirten analist, bu durumun spekülatif yatırımcıların alım iştahını ve yükseliş beklentisini daha da körüklediğini ifade etti.