Mega El Nino Küresel Emtia Piyasasını Tehdit Ediyor: Tarım ve Madencilikte Büyük Dalgalanma Kapıda

Okyanus yüzey sularının normal değerlerin üzerinde ısınmasıyla tetiklenen küresel hava olayı El Nino, dünya genelinde emtia piyasalarını derinden sarsmaya devam ediyor. Bu meteorolojik gelişmenin beraberinde getirdiği şiddetli kuraklık, sel baskınları ve mevsim normallerinin üzerindeki aşırı sıcaklıklar, özellikle tarımsal üretimde ciddi arz endişelerini beraberinde getiriyor. Yaşanan bu iklimsel kriz, temel gıda maddeleri başta olmak üzere pek çok üründe fiyat artışlarını kaçınılmaz kılıyor.

Mega El Nino Nedir ve Neden Büyük Bir Tehdit Oluşturuyor?

Okyanuslardaki sıcaklık artışının boyutuna göre sınıflandırılan bu doğa olayı, ısınmanın 1 derece civarında seyretmesi durumunda "El Nino", 1 ila 2 derece arasında gerçekleşmesi halinde "Süper El Nino" olarak tanımlanıyor. Sıcaklık artışının 2 derecelik kritik eşiği aşması durumunda ise süreç "Mega El Nino" olarak adlandırılıyor. Dünya genelinde en son 1877 yılında etkili olan Mega El Nino felaketinin, bu yıl yeniden küresel ölçekte aktif hale gelebileceği yönünde uzmanlar ciddi uyarılarda bulunuyor. Bu durum, emtia piyasalarında benzeri görülmemiş bir oynaklık beklentisini de beraberinde getiriyor.

Küresel Tarım Ürünlerinde Tarihi Fiyat Artışları

El Nino kaynaklı endişelerin tırmanması, uluslararası piyasalarda tarım ürünlerinin fiyatlarına doğrudan yansıdı. Bu yıl içinde kaydedilen verilere göre, küresel pazarlarda buğday fiyatları yüzde 40'ın, pirinç fiyatları yüzde 45'in, soya fasulyesi fiyatları yüzde 26'nın, mısır fiyatları yüzde 22'nin ve şeker fiyatları yüzde 20'nin üzerinde artış gösterdi. Uzmanlar, Mega El Nino'nun tarım ürünleri başta olmak üzere geniş bir yelpazede arz zincirini bozarak fiyatlardaki bu dalgalanmayı daha da tırmandıracağını öngörüyor.

Uzmanından Kritik Uyarı: Etkileri En Az Bir Yıl Sürecek

Vadeli işlem ve emtia piyasaları uzmanı Zafer Ergezen, konuya ilişkin yaptığı değerlendirmede, El Nino etkisinin özellikle haziran ayından itibaren tarım ürünlerinde volatiliteyi ciddi şekilde artırdığını belirtti. Pirinç, pamuk, kakao, kahve, mısır ve buğday piyasalarında aşağı ve yukarı yönlü sert fiyat hareketlerinin gözlendiğini ifade eden Ergezen, bu oynaklığın arkasındaki temel gücün El Nino olduğunu vurguladı.

Sıcaklık artışlarının endüstriyel hammaddeleri ve madencilik sektörünü de dolaylı olarak vurduğunu belirten Ergezen, özellikle Afrika ve Avustralya gibi kritik bölgelerde aşırı sıcakların üretim süreçlerinde gecikmelere yol açtığını ve maden çıkarma faaliyetlerini olumsuz etkilediğini dile getirdi.

Doğa olayının süresine ilişkin öngörülerini de paylaşan Ergezen, şu ifadeleri kullandı: "El Nino'nun normal şartlarda 2027 yılının başına kadar sürmesi bekleniyordu. Ancak Mega El Nino'nun devreye girmesi, bu sürecin bir miktar daha gecikmesine ve 2027'nin ilk çeyreğinin sonuna doğru uzamasına yol açabilir. Bu süreçteki en büyük risk, yerleşik sıcaklık düzeninin kolay kolay değişmemesidir. Çok şiddetli bir El Nino sonrasında, kurak ve yağışsız dönemden yağışlı bir iklim yapısına hemen geçiş mümkün olmuyor. Şu dönemde yaşanan iklim krizi, önümüzdeki sezonun rekoltesini de doğrudan baltalıyor. El Nino etkisi sene başında hafiflese bile, bunun tarım rekoltesindeki olumsuz yansımalarını bir sonraki sezonda hissedeceğiz. Bu da piyasalardaki dalgalanmanın en az bir yıl daha kesintisiz süreceği anlamına geliyor."