Enerji Krizinde Türkiye'nin Merkezi Rolü ve Yeni Projeler

Ortadoğu'da ABD/İsrail ile İran arasında yaşanan savaş sonrası Hürmüz Boğazı'nda oluşan kriz, küresel enerji piyasalarında büyük dalgalanmalara neden oldu. Enerji arzı, talebi ve güvenliği, dünya gündeminin üst sıralarına yerleşti.

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, Al Jazeera yazarı Kemal Öztürk'e verdiği röportajda yaşanan durumu 'krizlerin anası' olarak tanımladı ve dünyanın büyük bir enerji kriziyle karşı karşıya olduğunu belirtti.

Bayraktar, son 50 yılda petrol krizleri, pandemi ve Rusya-Ukrayna savaşı gibi birçok şok yaşandığını ancak mevcut kriz durumunun daha büyük etki potansiyeline sahip olduğunu söyledi.

Günümüzde dünya genelinde günlük 103 milyon varil petrol tüketimi olduğunu belirten Bayraktar, Hürmüz Boğazı'ndaki aksama sonucu yaklaşık 20 milyon varillik arz açığı yaşandığını ifade etti. Ateşkesle birlikte geçişlerin yeniden başlaması, fiyatların bir miktar düşmesine neden oldu.

ENERJİDE ÇEŞİTLENDİRME ZORUNLULUK HALİNE GELDİ

Krizin odak noktası Hürmüz Boğazı olduğu için alternatif enerji rotaları ve boru hatları yeniden ilgi odağı oldu.

Bayraktar, Körfez'deki kritik bazı hatlara dikkat çekiyor. Örneğin, Suudi Arabistan'ın doğudan batıya uzanan petrol boru hattı, petrolün Kızıldeniz üzerinden dünya piyasalarına ulaşmasını sağlıyor.

Benzer şekilde Birleşik Arap Emirlikleri'nde Fujairah Limanı'na ulaşan 1,8 milyon varil kapasiteli boru hattı da önemli bir alternatif olarak öne çıkıyor.

Bakan Bayraktar, bu örneklerin enerji sisteminde çeşitlendirmenin önemini gösterdiğini vurguluyor. Tek bir geçiş noktasına bağımlı kalmanın küresel ölçekte büyük krizlere yol açabileceğini belirtiyor.

PETROL FİYATLARI 200 DOLARA ULAŞABİLİR

Dünya genelindeki etkiler hem doğuda hem de batıda farklı şekillerde hissediliyor. Batıda fiyat etkisi yaşanırken, doğuda arz ve fiyat sorunları mevcut. Krizin ekonomik etkileri şimdiden hissedilmeye başlandı. Batıda arzla ilgili şu anda bir sorun görünmese de fiyatlar herkesi etkiliyor. Şu an bir kargo almak isteyenler varil başına 140 dolar ödemek zorunda. Fiyatların 200 dolara kadar çıkabileceği belirtiliyor. Böyle bir senaryo, dünya ekonomilerini küresel çapta bir resesyona sürükleyebilir. Ekonomiler küçülürken yüksek enflasyonla karşı karşıya kalabiliriz. Bu durum, dünya için yıkıcı sonuçlar doğurabilir. Herkes bir an önce bu krizin sona ermesini istiyor. Umarız ateşkes, kalıcı bir barışa dönüşür.

TÜRKİYE ENERJİ MERKEZİ OLARAK ÖNE ÇIKABİLİR

Gelişmeler, Türkiye'nin enerji denklemindeki rolünü tekrar gündeme getirdi.

Bayraktar'a göre Türkiye, uzun yıllardır yaptığı altyapı yatırımları sayesinde bölgesel enerji sisteminde kritik bir konumda.

Türkiye, doğal gazı farklı kaynaklardan temin edebiliyor; Rusya'dan Mavi Akım ve TürkAkım, Azerbaycan'dan iki farklı hat ve İran'dan doğal gaz bağlantısı.

Buna ek olarak, doğal gaz depolama tesisleri, LNG altyapısı ve Avrupa ile güçlendirilen bağlantılar da sistemi destekliyor.

Türkiye'nin toplam doğal gaz giriş kapasitesi yaklaşık 80 milyar metreküp seviyesinde. Bu miktar, ülkenin tüketiminin üzerinde.

Dolayısıyla Türkiye, fazla kapasiteyi Bulgaristan ve Yunanistan üzerinden Avrupa'ya aktarabilecek bir konuma sahip.

TÜRKİYE’DEN ÜÇ ANA ENERJİ PROJESİ ÖNERİSİ

Bakan Bayraktar, yeni enerji yapısında üç önemli projeyi öne sürdü:

1. Türkmen gazının Hazar Denizi üzerinden Türkiye ve Avrupa'ya taşınması
Bu projenin artık hayata geçirilmesi gerektiğini vurguluyor.

2. Irak-Türkiye petrol boru hattının Basra'ya kadar uzatılması
Bu hat, sadece iki ülke için değil, küresel petrol piyasaları için de stratejik önem taşıyor.

3. Katar-Türkiye doğal gaz boru hattı
Suudi Arabistan, Ürdün ve Suriye üzerinden Türkiye'ye uzanacak bir hatla Katar gazının Avrupa'ya taşınabileceğini ifade ediyor.

Bayraktar'a göre bu projeler, enerji krizlerinin etkisini azaltacak güçlü alternatifler sunuyor.

ENERJİ FİYATLARININ TÜRKİYE’YE MALİYETİ

Enerji fiyatlarındaki artış, Türkiye ekonomisi üzerinde de ciddi bir baskı oluşturuyor.

Bayraktar, petrol fiyatındaki her 1 dolarlık artışın Türkiye'ye yaklaşık 400 milyon dolar ek maliyet getirdiğini aktardı.

Eğer petrol fiyatı yıl boyunca 100 dolar seviyesinde kalırsa, Türkiye'nin petrol ve akaryakıt tarafında 13-14 milyar dolar ek maliyetle karşılaşabileceği tahmin ediliyor.

Doğalgaz tarafında ise bu maliyetin 7-10 milyar dolar arasında olabileceği hesaplanıyor.

TÜRKİYE’NİN ENERJİ REZERVLERİ VE GÜVENLİĞİ

Bakan Bayraktar, kısa vadede arz güvenliği açısından ciddi bir risk bulunmadığını belirtiyor.

Doğalgaz depolarının doluluk oranı %72 seviyesinde. Avrupa'da bu oran daha düşük, ham petrol tanklarının ise %50’den fazlası dolu.

Türkiye'nin petrol ihtiyacının yalnızca %10'u Hürmüz Boğazı'ndan karşılanıyor. Bu nedenle mevcut kriz, yönetilebilir bir seviyede görülüyor.