Erzincan ve Yedisu Arasında Belirlenen Magma Rezervuarları Risk Taşıyor

Eskişehir Osmangazi Üniversitesi’nden Prof. Dr. Özgür Karaoğlu’nun liderliğinde gerçekleştirilen uluslararası bir araştırma, Erzincan’ın doğusundan Bingöl Yedisu’ya ve Tunceli Ovacık’a kadar uzanan bölgede, Kuzey Anadolu Fayı’nın doğu segmentlerinde iki sığ magma rezervuarı tespit etti. Türkiye, İngiltere, İsviçre, İsveç, İtalya ve Rusya’dan bilim insanlarının katıldığı bu önemli çalışma, derinlerdeki magma yapıları ile aktif fay sistemi arasında güçlü bir bağlantı bulunduğunu ortaya koyuyor.

Araştırma, deprem verilerinden yararlanılarak kullanılan sismik tomografi tekniği ile yer altı magma yapılarının görüntülenmesini sağladı. Sayısal modellemelerle desteklenen bu çalışma, Erzincan Havzası’nın doğusundan Yedisu’ya kadar uzanan bölgede iki ayrı sığ magma haznesinin varlığını ve bu yapıların daha derinlerdeki geniş magmatik sistemlerle bağlantılı olabileceğini gösterdi.

“4-5 kilometre derinlikte iki farklı sığ magma”

Prof. Dr. Özgür Karaoğlu, çalışmanın ayrıntılarını değerlendirirken, “Deprem verilerini kullanarak gerçekleştirdiğimiz sismik tomografi çalışması, Erzincan-Yedisu hattı ve Tunceli’ye kadar uzanan bölgede iki sığ magma haznesi olduğunu gösterdi. Bu hazneler yaklaşık 4-5 kilometre derinlikten başlayarak, en az 17-18 kilometre derinliğe kadar izlenebiliyor. Ayrıca, bu yapıların daha derin bir sistemden beslendiği olasılığını da göz önünde bulunduruyoruz” ifadelerini kullandı.

“Magma rezervuarları farklı özellikler taşıyor”

Araştırma, iki magma rezervuarının farklı özelliklere sahip olduğunu ortaya koydu. Karaoğlu, batıdaki ve doğudaki yapıların farklılıklarına dikkat çekerek, “Erzincan Ovası’na daha yakın olan batıdaki magma haznesinde belirgin bir deprem aktivitesi görülmemesi, buradaki yapının daha sıcak ve yüksek ergiyik oranına sahip olabileceğini düşündürüyor. Buna karşın, doğudaki haznede sismik aktivite daha belirgin. Bu, iki sistemin sıcaklık, kristallenme derecesi ve mekanik davranış açısından farklılıklar gösterdiğini işaret ediyor. Sayısal modelleme çalışmaları, özellikle batıdaki magma haznesinde kritik aşırı basınç koşullarının daha belirgin olduğunu, doğudaki haznede ise bu durumun daha sınırlı kaldığını gösteriyor” dedi.

“Bölgenin dikkatle izlenmesi gerekiyor”

Prof. Dr. Karaoğlu, elde edilen bulguların yakın zamanda bir volkanik patlama veya büyük bir deprem olacağını göstermediğini vurgulayarak, “Bu çalışmada belirli bir tarih için deprem veya püskürme olacağını iddia etmiyoruz. Ancak, bölgedeki fay kontrollü magmatik sistemlerin aktif bir jeodinamik ortamda bulunduğunu ve dikkatle izlenmesi gerektiğini gösteriyoruz. Bu nedenle Erzincan-Yedisu-Tunceli hattında, sismisite, yer deformasyonu, mikrodeprem etkinliği, yer altı akışkanları ve varsa gaz çıkışları gibi göstergelerin birlikte değerlendirilmesi önemlidir” diye ekledi.

Uluslararası bir ekip tarafından yürütülen bu araştırma, Doğu Anadolu’daki aktif faylar ve yer altı magma sistemleri arasındaki ilişkiye dair yeni ve önemli bilgiler sunuyor. Erzincan Havzası’nın doğusundan geçen Kuzey Anadolu Fayı segmentlerinin sadece tektonik değil, aynı zamanda magmatik etkilerle de değerlendirildiği çalışmada, Prof. Dr. Karaoğlu, araştırmanın Nature grubuna bağlı Communications Earth & Environment dergisinde yayımlandığını belirtti. “Fault-controlled magma pathways driving seismicity and eruption risk in Eastern Turkey” başlıklı makale, Doğu Anadolu’daki aktif fay sistemleri ve derin magma hareketleri arasındaki etkileşimi ele alarak, bölgenin jeodinamik yapısına ve doğal tehlikelerin değerlendirilmesine katkı sağlıyor.