Gözler New York’taki Kritik Zirvede: Ortadoğu Diplomasisi ve Askeri Hareketlilik Isınıyor

Ortadoğu’da diplomatik temaslar ve askeri hareketlilik eş zamanlı olarak tırmanırken, uluslararası kamuoyunun gözü ABD’nin New York kentinde düzenlenecek olan 81. Birleşmiş Milletler (BM) Genel Kurulu’na çevrildi. Bölgedeki gerilimi düşürmeyi hedefleyen diplomasi turları sürerken, New York’ta gerçekleşecek kritik zirve öncesinde tarafların hamleleri dikkatle takip ediliyor.

Washington’dan Tahran’a Yeşil Işık: İranlı Liderlere Vize Onayı

İki ülke arasındaki gerilime rağmen ABD yönetimi, İranlı üst düzey hükümet yetkililerine ve diplomatlara New York’taki BM Genel Kurulu görüşmelerine katılabilmeleri için vize onayı verdi. ABD Dışişleri Bakanlığı tarafından yapılan resmi açıklamada, İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ve Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi’nin de aralarında bulunduğu heyete, önümüzdeki hafta başlayacak yüksek düzeyli toplantılara katılım sağlamaları amacıyla gerekli vizelerin sağlandığı belirtildi.

Diğer yandan, ABD Başkanı Donald Trump kritik zirve öncesinde net bir duruş sergilemekten kaçınıyor. İran ile olan ilişkilerin geleceğine dair stratejik bir kararın eşiğinde olduğunu vurgulayan Trump, "Önümde çok büyük bir karar duruyor. İçeri girip onları tamamen yok etmek mi istiyorum, yoksa istemiyor mum? Bu son derece kritik bir karar ve benim açımdan her an her şey olabilir" değerlendirmesinde bulundu. Bu açıklamaların, Trump'ın New York'ta Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri, Katar, Bahreyn, Kuveyt ve Umman liderleriyle gerçekleştireceği kritik zirve öncesinde gelmesi dikkat çekti. Trump ayrıca, New York'ta İsrail Başbakanı Benyamin Netanyahu ile bir araya gelip gelmeyeceği yönündeki soruya ise "Görüşebilirim" şeklinde yeşil ışık yaktı.

F-35 Savaş Uçağı Anlaşması ve Bölgesel Dengeler

Ortadoğu askeri dengelerini değiştirecek bir diğer önemli gelişme ise savunma sanayii alanında yaşandı. Suudi Arabistan’ın Washington Büyükelçiliği, ABD’nin Riyad yönetimine 48 adet F-35 Lightning II savaş uçağı satılmasına yönelik olası onay kararını memnuniyetle karşıladıklarını duyurdu. Yapılan açıklamada, Suudi Arabistan ile ABD arasındaki savunma işbirliğinin on yıllardır bölgesel istikrara hizmet ettiği, ortak savunma kapasitesini artırdığı ve güvenlik çıkarlarını pekiştirdiği ifade edildi.

Ancak bu satış kararı bölgedeki diğer aktörleri de harekete geçirdi. İsrail basınına yansıyan bilgilere göre, Tel Aviv yönetimi Suudi Arabistan'a yapılacak F-35 satışına karşılık Washington'dan "tazminat" niteliğinde askeri destek talep etmeye hazırlanıyor. Walla internet sitesinin haberinde, İsrail'in daha önce ABD tarafından onaylanmayan bazı ileri teknoloji silah sistemlerinin kendisine tedarik edilmesini isteyeceği belirtildi.

Yemen ve Hürmüz Boğazı’nda Çatışmalar Şiddetleniyor

Diplomatik müzakereler sürerken, sahadaki askeri çatışmalar da hız kesmeden devam ediyor. Yemen'in Taiz vilayetine bağlı Vaziyye ilçesinin batı kesimlerinde son 24 saat içinde yaşanan yoğun çatışmalarda ve düzenlenen hava operasyonlarında 30 Husi milisinin öldürüldüğü, yaklaşık 60'ının ise yaralandığı bildirildi. Yemen ordusu, Taiz ve Muha kentlerinde İran destekli Husilere ait ikmal yolları ile stratejik toplanma alanlarının başarıyla vurulduğunu açıkladı. Öte yandan, Husilerin Taiz kentine insansız hava aracıyla (İHA) gerçekleştirdiği saldırıda 3 çocuk yaşamını yitirirken, Husilerin kontrolü altındaki başkent Sana'dan da güçlü patlama sesleri yükseldi.

Deniz güvenliği hattında da tansiyon yüksek. İran Devrim Muhafızları Ordusu Donanması, Hürmüz Boğazı'ndan yasa dışı geçiş teşebbüsünde bulunduğunu iddia ettiği Togo bayraklı bir petrol tankerini hedef aldığını açıkladı. Silahlı müdahale sonucu durdurulan tanker gemisinde yangın çıktığı bildirildi.

Bölgedeki deniz ticaret yollarının tehlikeye girmesi üzerine Avrupa ülkeleri de harekete geçti. İtalya Savunma Bakanı Guido Crosetto, Yemen açıklarında tırmanan gerilim ve Babülmendep Boğazı’ndaki seyrüsefer güvenliği riskleri nedeniyle, İtalyan ticaret gemilerinin güvenli geçişini sağlamak üzere İtalyan Donanması'nın devreye sokulduğunu duyurdu.

Öte yandan Bakan Crosetto, Suudi Arabistan'daki Taif Hava Üssü'ne düzenlenen hava saldırısında, üste konuşlu bulunan İtalya Hava Kuvvetlerine ait bir Eurofighter savaş uçağının da isabet aldığını açıkladı. İtalya, Mart 2026’da Kuveyt'teki Ali Al Salem Hava Üssü'ne yönelik gerçekleştirilen saldırıların ardından askeri unsurlarının bir kısmını Taif Hava Üssü'ne kaydırma kararı almıştı.