Himalayalar'da Dev Buzul Çöküşü: Nepal ve Tibet Sınırında Can Kaybı 392'ye Yükseldi

Nepal ile Tibet arasındaki sınır bölgesinde çarşamba günü meydana gelen ve önüne çıkan her şeyi yutan devasa sel ile toprak kaymaları, büyük bir insani yıkıma yol açtı. Yetkililer tarafından yapılan son açıklamalara göre, felakette hayatını kaybedenlerin sayısı en az 392'ye yükselirken, çoğunluğu turistlerden oluşan yaklaşık 1400 kişiden henüz haber alınamıyor. Yaralı sayısı üzerindeki belirsizlik sürerken, Nepal ordusu arama-kurtarma faaliyetleri için karadan ve havadan destek vermek üzere 2 bin asker görevlendirdi. Sınırın Tibet tarafında ise çetin coğrafi koşullar ve aralıksız yağan yağmur, kurtarma ekiplerinin çalışmalarını büyük ölçüde zorlaştırıyor.

Deprem Değil 5,2 Büyüklüğünde Buzul Çökmesi

Birçok ülke bölgedeki kayıp vatandaşlarının durumuna ilişkin endişeli açıklamalar yaparken, Türk Dışişleri Bakanlığı olayda kaybolan herhangi bir Türk vatandaşı bulunmadığını duyurdu. Felaketin ilk anlarında sarsıntının tetiklediği bir çığdan şüphelenilse de, ABD Jeoloji Araştırmaları Kurumu (USGS) sismik verileri güncelledi. İlk olarak Nepal'in başkenti Katmandu'nun 65 kilometre kuzeyinde, sınır hattına yakın bir noktada 4,4 büyüklüğünde bir deprem duyuran kurum, detaylı incelemelerin ardından sismik hareketliliğin aslında 5,2 büyüklüğünde bir buzul çökmesi olduğunu saptadı.

Çöken devasa buzul kütlesinin yarattığı enkazın nehir yatağına akmasıyla felaket tetiklendi. Katmandulu uzmanlar da ani selin buzul kopması kaynaklı olduğunu doğruladı. Trishuli Nehri'ndeki su seviyesi, sadece yarım saat içinde tam 9 metre yükselerek havzadaki yerleşimleri yuttu. Bölgeden gelen görüntülerde, nehir üzerindeki en az bir köprünün saniyeler içinde çöktüğü ve çok sayıda apartmanın yıkılarak sulara kapıldığı görüldü. Yetkililer, arkasında devasa çamur yığınları bırakan bu felaketin boyutlarını "hayal bile edilemez" olarak nitelendiriyor.

Küresel Isınma Himalayalar'ı Eritiyor

Son 30 yılda buz hacminin üçte birini kaybeden Nepal'de, buzulların erime hızı yüzde 65 oranında arttı. Uzmanlar, Nepal-Çin sınırının hassas coğrafyasına dikkat çekerek, nehir kenarındaki yüksek riskli yerleşimlerin acilen taşınması gerektiğini savunuyor. Felaketi değerlendiren CNN TÜRK Meteoroloji Danışmanı Prof. Dr. Orhan Şen, küresel ısınmanın getirdiği rekor sıcaklıkların Everest yakınlarındaki buzulları çatlattığına vurgu yaptı. Şen, "Dağlardan kopan devasa buzul parçaları ve kaya blokları nehrin önünü tıkayarak doğal bir baraj oluşturdu. Bu barajın arkasında biriken muazzam su kütlesi, barajın aniden patlamasıyla felaket boyutunda bir sele yol açtı. Bu tür riskli bölgelerde düz köprüler yerine kemerli köprüler tercih edilmeli ki yükselen su engelsiz akabilsin" uyarısında bulundu.

Tibet Sınırında Yeni Deprem ve Sel Alarmları

Bölgedeki jeolojik hareketlilik sadece buzul çökmesiyle sınırlı kalmadı. İskoç buzulbilimci Simon Cook; İsviçre ve İtalya'daki Dolomitler gibi Himalayalar'da da donmuş toprağın (permafrost) eridiğini, bunun da heyelan ve taşkınları tetiklediğini belirtti. Bu büyük felaketin hemen ardından, dün akşam saatlerinde Çin'in Nepal sınırındaki Tibet bölgesinde 5 büyüklüğünde yeni bir deprem kaydedildi. Sarsıntının ardından bölgedeki bir set gölünün taşma riski taşıması nedeniyle yetkililer tarafından 5. seviye sel alarmı devreye sokuldu.