Gimalaý daglarynda äpet buzluk çökmegi: Nepal we Tibet serhedinde ölenleriň sany 392-e ýetdi

Çarşenbe güni Nepal bilen Tibetiň serhetýaka sebitinde bolup geçen köpçülikleýin suw joşmasy we süýşmeler adamzadyň weýran bolmagyna sebäp boldy. Häkimiýetleriň soňky beýanatlaryna görä, betbagtçylykda ölenleriň sany azyndan 392-e ýetdi, takmynan 1400 adam, esasanam jahankeşdeler entek eşidilmedi. Injuredaralananlaryň sany baradaky näbellilik dowam edýärkä, Nepal goşuny gözleg we halas ediş işleri üçin gury ýer we howa goldawy üçin 2 müň esger belledi. Serhetiň Tibet tarapynda geografiki şertler we yzygiderli ýagyş halas ediş toparlarynyň işini kynlaşdyrýar.

aer titremesi däl, 5.2 ululykdaky buzluk çökmegi

Köp ýurt sebitde ýitirim bolan raýatlarynyň ýagdaýy barada alada bildirýän beýanatlar beren wagtynda, Türkiýäniň Daşary işler ministrligi bu wakada türk raýatlarynyň ýokdugyny habar berdi. Earthquakeer titremesi sebäpli ýüze çykan göçüň betbagtçylygyň ilkinji pursatlarynda güman edilýändigine garamazdan ABŞ-nyň Geologiýa gözleg gullugy (USGS) seýsmiki maglumatlary täzeledi. Nepalyň paýtagty Katmandunyň 65 km demirgazygynda ýerleşýän serhet liniýasyna ýakyn nokatda 4,4 ball ululykda ýer titremesini ilkinji gezek yglan eden bu edara, seýsmiki işjeňligiň hakykatdanam 5.2 ululykdaky buzluk ýykylandygyny anyklady.

collykylan ullakan buzlukdan emele gelen galyndylar derýanyň düýbüne akanda, betbagtçylyk ýüze çykdy. Katmandunyň hünärmenleri hem suw joşmasynyň buzluk arakesmesinden dörändigini tassykladylar. Trişuli derýasyndaky suw derejesi ýarym sagadyň içinde 9 metr ýokarlandy we basseýndäki ilatly ýerleri ýuwutdy. Sebitdäki suratlar derýanyň üstündäki iň bolmanda bir köpriniň birnäçe sekundyň içinde ýykylandygyny we köp ýaşaýyş jaýlarynyň ýykylyp, suwa gark bolandygyny görkezdi. Häkimiýetler ullakan palçykdan galan bu betbagtçylygyň gerimini "göz öňüne getirip bolmajak" diýip häsiýetlendirýärler.

Global ýylylyk Gimalaý daglaryny eredýär

Soňky 30 ýylda buz mukdarynyň üçden birini ýitiren Nepalda buzluklaryň eremegi 65 göterim ýokarlandy. Hünärmenler Nepal-Hytaý serhediniň duýgur geografiýasyna ünsi çekýärler we derýa kenaryndaky töwekgelçilikli şäherçeleriň gyssagly göçürilmelidigini öňe sürýärler. Betbagtçylyga baha bermek bilen CNN TÜRK Meteorologiýa Geňeşçisi Prof. Doktor Orhan Şen, global ýylylygyň getiren rekord temperaturasynyň Ewerestiň golaýyndaky buzluklaryň ýarylmagyna sebäp bolandygyny aýtdy. Şen duýduryş berdi: "Daglardan aýrylan ullakan buzluk bölekleri we gaýalar derýanyň öň tarapyny ýapdy we tebigy bent emele getirdi. Bu bentiň aňyrsynda toplanan ägirt uly suw massasy bent birden ýarylanda katastrofiki suw joşmasyna sebäp boldy. Şeýle töwekgelçilikli ýerlerde ýokarlanýan suw päsgelçiliksiz akyp biler ýaly, köprüleri saýlamaly"