Hürmüz Boğazı'nda Gemi Trafiği ve Alternatif Rotasyonlar

Londra

ABD ve İsrail'in İran ile yaşadığı çatışmalar sonucunda, İran'ın bu ülkelere bağlı gemilerin Hürmüz Boğazı'ndan geçişini engellemesiyle, Boğaz'daki deniz trafiği oldukça karmaşık bir hal aldı. Bu durum, 28 Şubat'ta savaşın başlamasıyla daha da belirginleşti.

BM Ticaret ve Kalkınma Konferansı (UNCTAD) verilerine göre, Şubat ayının başında Hürmüz Boğazı'ndan günlük ortalama 129 gemi geçerken, Mart ayının sonunda bu sayı günlük ortalama 9'a düştü. MarineTraffic verilerine dayanan hesaplamalara göre, bu düşüş yüzde 95'lik bir azalmayı gösteriyor.

15 Mart'tan itibaren, gemiler Hürmüz Boğazı'ndan geçerken İran kara sularında oluşturulan koridorları kullanmaya başladı. Bu koridorlar, İran'ın izin verdiği ticari gemilerin geçişlerini daha rahat kontrol etmesine olanak sağlıyor.

Geçişler Diplomasi ve Ödemelerle Sağlanıyor

Bir sektörel yetkiliye göre, İran Boğaz'dan geçişine izin verdiği gemilerden, geminin sahiplik bilgileri, yük detayları ve mürettebat listesi gibi kapsamlı belgeler talep ediyor. Ayrıca, İran Devrim Muhafızları Ordusu'nun yaptırım taraması ve yük kontrolü yaparak, jeopolitik inceleme gerçekleştirdiği belirtiliyor.

Gemilerin hareketine izin verilmeden önce, işletmecilerin İran Devrim Muhafızları Ordusu ile bağlantılı onaylanmış aracı kuruluşlarla iletişime geçmesi gerekiyor. Öte yandan, bazı ülkeler Tahran ile diplomatik müzakereler yaparak, bazı tanker ve konteyner işletmecileri ise yuan cinsinden ödeme yaparak geçiş izni alıyor.

Çin, Pakistan, Türkiye, Hindistan ve Tayland gibi ülkeler, diplomasi yoluyla gemilerinin Boğaz'dan geçişini sağladı. Özellikle Pakistan bayraklı 20 geminin günde iki tanesinin geçişine izin verildiği biliniyor.

- Hürmüz Boğazı'ndan Geçen Gemilerin Çoğunluğu İran Bağlantılı

Lloyd’s List Intelligence verilerine göre, Mart ayında Hürmüz Boğazı'ndan geçen 212 geminin yüzde 24'ü İran, yüzde 16'sı Yunanistan ve yüzde 10'u Çin merkezliydi.

Yunanistan merkezli bir şirkete ait Bern ve Andermatt yük gemileri, Umman Körfezi'ndeki Horfakkan Limanı'na doğru yol aldı. Boğaz'dan geçen gemilerin çoğunu, yaptırım listesinde bulunan ve genellikle İran petrolünü Asya'ya taşıyan gölge filo oluşturuyor.

Gemiler, geçişlerini ve varış hedeflerini güvenli bir şekilde belirlemek için otomatik tanımlama sistemlerinde “İran’a gıda”, “Çin gemisi” veya “sipariş bekliyor” gibi kodlar kullanıyor.

- İran Limanları ve Latin Amerika Arasında Yoğun Gıda Trafiği

28 Mart - 2 Nisan tarihleri arasında Hürmüz Boğazı'ndan 46 ticaret gemisi geçti. 28 Mart, 15 gemi ile bu dönemde en yoğun gün oldu.

Gemiler, batı-doğu ve doğu-batı yönlü geçişler yaparken, bazıları yüklü şekilde Basra Körfezi'nden çıkıyor, bazıları ise boş olarak sipariş almak için bölgeye giriyor. Körfez içindeki gemi trafiği de bu geçişlerin bir bölümünü oluşturuyor.

İran’ın Bender İmam Humeyni Limanı, savaşın başladığı günden beri Orta Doğu’nun en yoğun limanı oldu. Brezilya ve Arjantin’den İran’a gıda taşıyan gemiler buraya ulaşıyor; bazıları ise yüksüz olarak sipariş noktalarına yöneliyor.

Brezilya'dan Rio Grande Limanı'ndan Panama bayraklı LB Energy ve Arjantin’den San Lorenzo Limanı'ndan Marshall Adaları bayraklı Ceci gemileri, İmam Humeyni demirleme sahasına ulaştı. Her iki gemi de tanımlama sisteminde “İran için gıda” ibaresini kullandı.

Malta bayraklı AYA yük gemisi, Bender İmam Humeyni Limanı'ndan Brezilya’nın Santos Limanı'na yüksüz olarak gidiyor. Geminin varış noktasına nisan sonunda ulaşması bekleniyor.

Yüklü bir şekilde İran’ın Bender Abbas Limanı'ndan çıkan İran bayraklı Andia, Boğaz'ı geçip Çin’e doğru ilerliyor. Gemi, 18 Nisan'da varış noktasına ulaşacak. Şu anda Hint Okyanusu'nda seyrediyor.

- Enerji Ticaretinde Çin ve Hindistan Öne Çıkıyor

İran’ın Bender İmam Humeyni, Bender Abbas ve Rajaei limanları, BAE'nin Füceyre ve Horfakkan limanları, Katar'ın Ras Laffan Terminali, Suudi Arabistan'ın Ras Tanura, Irak'ın Umm Kasr terminali gibi limanlar, Çin başta olmak üzere çeşitli ülkelere ham petrol, petrol ürünleri ve LPG taşıyan tankerlerin başlangıç noktalarını oluşturuyor.

Çin’e ham petrol taşıyan tankerler genellikle İran petrolü taşırken, bu gemilerin varış noktalarında özel bir liman ismi yerine “Çin” ifadesi kullanılıyor. Bu tankerlerden biri Cook Adaları bayraklı KYLO, Umman Körfezi'ne ulaştıktan sonra Çin’e doğru yol alıyor.

Çin’den Orta Doğu'ya dönen tankerler ise genellikle boş seyahat ediyor.

Asya ve Orta Doğu limanları arasında yük gemileri sınırlı trafiğe sahip. Hindistan merkezli BW LPG şirketine ait BW Elm, Katar’daki Ras Laffan Terminali'nden mart ayında yük aldıktan sonra Boğaz’ı geçti ve Hindistan'ın Ennore Limanı'na ilerliyor. Aynı şirkete ait BW Tyr de yükünü Hindistan'a ulaştırdı.

Şirketin verdiği bilgiye göre, Hindistan bayraklı iki tanker de LPG taşıyarak Boğaz'dan Hindistan’a geçti.

Boğaz’dan 28 Mart’ta geçen P. Aliki ham petrol tankerinin Pakistan'da yük boşalttığı bildiriliyor. Şu an Pakistan’ın Karaçi Limanı'ndan hareket eden tanker, BAE’nin Füceyre Limanı'na yöneliyor.

- Savaş Sonrası İlk LNG Tankeri Geçişi

2 Nisan’da Hürmüz Boğazı’ndan, 28 Şubat’tan bu yana ilk sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) tankerinin geçtiği gözlemlendi.

Bölgedeki LNG tesislerine yapılan saldırılar nedeniyle ticari gemi geçişleri durmuştu. Son LNG gemisi 28 Şubat’ta geçmişti.

BAE’nin Fateh Petrol Sahası’ndan yola çıkan Panama bayraklı SOHAR LNG, Hürmüz Boğazı’nı geçerek Umman’daki Kalhat terminaline doğru ilerliyor.

Ayrıca dün, Marshall Adaları bayraklı ham petrol tankerleri Dhalkut, BAE’nin Jebel Ali Limanı ve Zirku Petrol Terminali’nden yola çıktı. Varış destinasyonunda “Umman gemisi” yazıyor ve tankerin her biri 2 milyon varil ham petrol taşıyor.