İklim Krizi ve Yaşlanan Dünya: Küresel Isınma Yaşlı Nüfusu Tehdit Ediyor

Küresel iklim krizi, dünya genelinde demografik değişimlerle birleşerek insan sağlığı üzerinde benzeri görülmemiş tehditler oluşturuyor. Saygın tıp dergisi The Lancet'te yayımlanan "Isınan ve yaşlanan dünyada insan ısı toleransının aşılması: Küresel bir projeksiyon modelleme çalışması" başlıklı yeni bir araştırma, artan sıcaklıkların özellikle yaşlı nüfus üzerindeki yıkıcı etkilerini gözler önüne serdi. Araştırmada; 18-39, 40-59 ve 60 yaş ve üzeri grupların ısı toleransı sınırlarının, sanayi öncesi döneme göre 1 ila 4 derece arasındaki küresel sıcaklık artışı senaryolarında nasıl etkileneceği kapsamlı bir şekilde analiz edildi.

Gençlerden Daha Savunmasız: Yaşlıların Isı Toleransı Sınırda

Araştırmadan elde edilen en çarpıcı bulgulardan biri, yaşlı bireylerin küresel ısınmaya karşı genç nüfusa kıyasla çok daha savunmasız olması oldu. Küresel sıcaklıkların sanayi öncesi döneme göre sadece 1,5 derece arttığı iyimser senaryoda bile yaşlıların karşılaşacağı ısı toleransı aşımının, gençlerin 4 derecelik ekstrem ısınma senaryosunda yaşayacağı aşırı sıcaklık maruziyetinden hem daha sık hem de coğrafi olarak daha geniş bir alana yayılacağı tahmin ediliyor.

Özellikle Güney Asya ve Basra Körfezi bölgesinde yaşayan yaşlıların, küresel sıcaklıkların sanayi öncesi döneme kıyasla 3 derece veya daha fazla artması durumunda, yaklaşık 3 ay boyunca gece ve gündüz kesintisiz süren öldürücü bir ısı maruziyetiyle karşı karşıya kalabileceği öngörülüyor. Veriler, 1,5 derecelik küresel ısınma senaryosunda dünya genelindeki 1,33 milyar yaşlının 290 milyonunun, yılda en az 180 saat telafi edilemeyen ısı stresine maruz kaldığını gösteriyor. Buna karşılık, 4 derecelik ısınma senaryosunda dünya genelindeki 2,8 milyar gencin ancak 490 milyonu benzer bir stres seviyesini yaşıyor.

Sıcaklık Artışının Coğrafi Haritası ve Kritik Eşikler

Küresel sıcaklıkların yükselmesiyle birlikte, telafi edilemeyen ısı stresinin etkilediği alanlar hızla genişliyor. Isınmanın 2 ve 3 dereceye ulaştığı senaryolarda, tropikal ve subtropikal bölgelerin büyük bölümü bu ölümcül döngünün içine giriyor. Isınmanın 4 dereceye ulaştığı en kötü senaryoda ise bu bölgelerin geniş kesimlerinde yıllık birikimli telafi edilemeyen ısı stresi 1620 saati aşıyor. Bu yüksek riskli alanlar arasında Hindistan-Ganj Ovası, Doğu Çin, Batı Afrika ve Güneydoğu Asya gibi nüfus yoğunluğunun en yüksek olduğu bölgeler başı çekiyor.

Araştırmaya göre, küresel sıcaklıkların sanayi öncesi döneme göre 1 derece arttığı mevcut duruma yakın senaryoda, yaklaşık 110 milyon kişinin yılda 180 saatten fazla telafi edilemeyen ısı stresine maruz kaldığı hesaplandı. Bu ürkütücü tahmin, küresel sıcaklıktaki her 1 derecelik artışta yaklaşık 1 milyar kişilik bir artışla yükseliyor. Bu doğrultuda risk altındaki insan sayısı 3 derecelik ısınmada 2 milyara, 4 derecelik ısınmada ise 3 milyara ulaşıyor. Tüm senaryolarda en büyük risk grubunu yaşlılar oluşturuyor. 1,5 derecelik ısınmada ısı stresine maruz kalan 370 milyon kişinin 290 milyonunu 60 yaş ve üzerindeki bireyler oluştururken; 3 derecelik ısınmada dünya genelindeki 2,9 milyar yaşlının 1,3 milyarı bu tehditle yüzleşiyor. 4 derecelik ısınmada ise bu sayı 1,85 milyara ulaşarak yaşlı nüfusun yüzde 56,6'sını esir alıyor.

Güneybatı Avrupa Tehdit Altında: Nüfus ve Sıcaklık Örtüşmesi

Konuyla ilgili bir diğer önemli çalışma ise Coğrafi Bilgi Sistemleri Analisti Gernot Nikolaus tarafından gerçekleştirildi. "Gelecek iklim senaryoları altında Güneybatı Avrupa'daki yaşlı nüfusun maruz kalacağı öngörülen ısı miktarı" başlıklı çalışmada, 1995-2014 yılları temel dönem, 2041-2060 yılları ise yüzyıl ortası dönem olarak ele alınarak Portekiz, İspanya ve Fransa'daki yaşlı nüfusun yaz sıcağına maruz kalma olasılıkları analiz edildi.

Sera gazı emisyonlarının kontrol altına alınmadığı senaryoda, Güneybatı Avrupa'da, özellikle de Portekiz ve İspanya'da halihazırda yüksek seyreden sıcaklıkların ekstrem seviyelere ulaşacağı tahmin ediliyor. İspanya'nın Cordoba, Sevilla, Ciudad Real ve Badajoz kentlerinde ortalama yaz sıcaklıklarının 36-37 dereceye ulaşması ve en kötü senaryoda sıcaklık artışlarının 5 dereceyi bulması bekleniyor. Portekiz'in Alentejo bölgesinde sıcaklıkların ortalama 33-34 derece, Fransa'da ise ortalama 28-31 derece seviyesinde seyredeceği öngörülüyor.

2050 yılına gelindiğinde yaşlı bireylerin toplam nüfusun büyük kısmını oluşturacağı gerçeğinden yola çıkan çalışma, İspanya'da Zamora, Caceres ve Ciudad Real gibi iç bölgelerin hem yüksek sıcaklık hem de yoğun yaşlı nüfus nedeniyle en yüksek birleşik maruz kalma riskiyle karşı karşıya olduğunu gösteriyor. Nikolaus, İspanya'nın iç kesimlerindeki bu mekansal örtüşmenin iklim riskinin sadece sıcaklıkla değil, bu sıcaklığa kimin maruz kaldığıyla da ilgili olduğunu vurguluyor. Nikolaus, hükümetlerin acilen sıcaklığı bir hava olayı değil, büyük bir halk sağlığı sorunu olarak kabul etmesi gerektiğini belirterek; erken uyarı sistemlerinin iyileştirilmesi, kentsel yeşil altyapının genişletilmesi, binalarda pasif soğutma tasarımlarının uygulanması ve yerel düzeyde uyum politikalarının geliştirilmesi çağrısında bulunuyor.