İngiltere'de Filistin Eylemi grubuna destek veren yazar Sally Rooney'nin kitaplarına satış yasağı getirildi

İngiltere'de İşçi Partisi hükümetinin Temmuz 2025'te Filistin Eylemi grubunu terör örgütü ilan etmesinin ardından, gruba destek veren İrlandalı yazar Sally Rooney'nin eserlerinin satışı durduruldu. Faber yayınevi, yasal kısıtlamalar nedeniyle yazarın kitaplarından elde edilen telif gelirlerini aktaramayacağını duyururken, aralarında Nobel ödüllü Annie Ernaux ve Anne Carson'ın da bulunduğu 150'den fazla yazar, sanatçı ve tanınmış isim hükümete hitaben bir açık mektup yayımladı.

Sally Rooney'nin kitaplarına yönelik yasak neden uygulandı?

İngiltere'nin Filistin Eylemi grubunu Hamas ve Hizbullah ile aynı yasaklı örgütler listesine alması, gruba yönelik finansal ve lojistik desteği suç kapsamına soktu. İrlanda'da yaşayan ve Filistin Eylemi'ne maddi destek sağlama niyetini açıklayan Sally Rooney'nin kitapları, bu yasal düzenlemeler nedeniyle İngiltere'deki yayınevi tarafından satıştan çekildi. Yayınevi, mevcut terörle mücadele yasaları uyarınca telif ödemesi yapmasının yasal risk taşıdığını belirtti.

İmzacılar ifade özgürlüğü kısıtlamasına nasıl tepki verdi?

Açık mektubu imzalayan 150'den fazla isim, kitapların satıştan kaldırılmasını "ifade özgürlüğünün temel ilkelerine yönelik bir saldırı" olarak nitelendirdi. Mektupta, "Sally Rooney bir yazar, terörist değil. Kitapları kamuoyuna açık olmalı" ifadeleri yer alırken, imzacılar "Kötü tasarlanmış ve baskıcı terörle mücadele yasalarına dayanılarak kitapların satıştan kaldırılması, bu ülkede uzun zamandır doğal kabul edilen temel ifade özgürlüğü ilkelerine hakarettir" değerlendirmesinde bulundu.

Temmuz 2025'te alınan karar sonrası Filistin Eylemi grubuna yönelik yasak, grubun üyeliğini, finansmanını ve desteklenmesini suç sayıyor. Yazar Sally Rooney'nin Filistin yanlısı tutumu ve gruba verdiği destek nedeniyle kitaplarının İngiltere'deki dağıtımı durdurulurken, sanat dünyasından gelen geniş katılımlı tepkiler, ifade özgürlüğü ve terörle mücadele yasalarının kapsamı üzerine tartışmaları yeniden alevlendirdi.

İngiltere'de yürürlükte olan terörle mücadele yasaları, yasaklı örgütlere destek sağlayan kişi veya kurumlar için ağır yaptırımlar öngörüyor. Filistin Eylemi grubunun kurucu ortağı Huda Ammori tarafından başlatılan itiraz süreci İngiltere Yüksek Mahkemesi nezdinde devam etmekte olup, mahkemenin gelecek ay konuya ilişkin bir değerlendirme yapması beklenmektedir.

Çıkarılacak sonuç

Yaşanan bu gelişme, uluslararası siyasi gerilimlerin sanat ve edebiyat dünyasındaki yansımalarının, hukuki düzenlemeler aracılığıyla bireysel ifade özgürlüğünü nasıl sınırlandırabileceğini göstermektedir. Bir yazarın siyasi görüşü nedeniyle eserlerinin satışının durdurulması, kültürel üretim ile terörle mücadele politikaları arasındaki çatışmanın somut bir örneğini oluşturmaktadır.

Olay, demokratik toplumlarda ifade özgürlüğünün sınırlarının, güvenlik politikaları karşısında ne kadar esnek veya katı olması gerektiğine dair önemli bir tartışma zemini sunmaktadır. Hukuki süreçlerin, sanatçıların eserleri üzerindeki tasarruf haklarını kısıtlaması, gelecekte benzer vakaların yaşanabileceğine dair bir emsal teşkil edebilir.

Muhtemel etkiler

İngiltere Yüksek Mahkemesi'nin Filistin Eylemi grubuna yönelik yasak hakkında vereceği karar, sadece grubun faaliyetlerini değil, aynı zamanda bu gruba destek veren sanatçıların eserlerinin akıbetini de doğrudan etkileyebilir. Mahkemenin kararı, benzer siyasi görüşlere sahip diğer yazarlar ve sanatçılar üzerinde bir oto-sansür mekanizması oluşturabilir.

Ayrıca, bu durumun uluslararası yayıncılık sektöründe telif hakları ve yasal uyum süreçleri üzerinde yeni düzenlemelere yol açması beklenebilir. Hükümetin baskıcı yasalar konusundaki tutumunun değişmemesi halinde, İngiltere'deki kültürel ve sanatsal faaliyetlerin daha sıkı bir denetim altına girmesi ve bu durumun uluslararası sanat çevrelerinde tepkiyle karşılanması muhtemeldir.