Angliýada Palestina hereket toparyny goldaýan ýazyjy Sally Runi kitaplaryna satuw gadagançylygy girizildi

Angliýadaky Zähmet partiýasynyň hökümeti 2025-nji ýylyň iýulynda Palestina hereket toparyny terror guramasy diýip yglan edensoň, bu topara goldaw beren irlandiýaly ýazyjy Sally Runi eserleriniň satuwy bes edildi. Faber neşirýat kanuny çäklendirmeler sebäpli awtorlyk hukugynyň girdejisini awtoryň kitaplaryndan geçirip bilmejekdigini mälim etse-de, Nobel baýragynyň eýesi Anni Ernaux we Anne Karson ýaly 150-den gowrak ýazyjy, tanymal at hökümete açyk hat çap etdi.

Näme üçin Sally Runi kitaplaryna gadaganlyk girizildi?

Angliýanyň Palestina Hereket toparyny Hamas we Hizbullah ýaly gadagan guramalaryň sanawyna girizmegi, bu topara maliýe we maddy-tehniki goldawy jenaýat jogapkärçiligine çekdi. Irlandiýada ýaşaýan we Palestina hereketine maliýe goldawyny bermek isleýändigini mälim eden Sally Runi kitaplary, bu kanuny düzgünler sebäpli Angliýadaky neşirýat tarapyndan satuwdan çykaryldy. Neşirýat, häzirki terrorçylyga garşy kanunlar boýunça roýalti tölegleriniň kanuny töwekgelçilikdigini mälim etdi.

Gol çekenler söz azatlygynyň çäklendirilmegine nähili jogap berdiler?

Açyk hata gol çeken 150-den gowrak adam kitaplaryň satuwdan aýrylmagyny "söz azatlygynyň esasy ýörelgelerine hüjüm" diýip häsiýetlendirdi. Bu hatda "Sally Runi terrorçy däl-de, ýazyjydyr. Kitaplary köpçülige hödürlenmeli" diýilýär, gol çekenler "Terrorçylyga garşy kanunlaryň erbet işlenmedik we eziji kanunlary esasynda kitaplarynyň satuwdan çykarylmagy bu ýurtda öňden bäri tebigy hökmünde kabul edilen söz azatlygynyň esasy ýörelgelerine kemsidiji zat" -diýdi.

2025-nji ýylyň iýul aýynda kabul edilen karardan soň Palestina hereket toparyna girizilen gadaganlyk, toparyň agzalygyny, maliýeleşdirilmegini we goldawyny jenaýat hasaplaýar. Palestina tarapdar pozisiýasy we bu topara goldawy sebäpli ýazyjy Sally Runi kitaplarynyň Angliýada paýlanmagy bes edilse-de, sungat dünýäsinde giňden ýaýran reaksiýalar söz azatlygy we terrorçylyga garşy kanunlaryň gerimi baradaky jedelleri güýçlendirdi.

Angliýada hereket edýän terrorçylyga garşy kanunlar gadagan edilen guramalara goldaw berýän şahslara ýa-da edaralara agyr sanksiýalary göz öňünde tutýar. Palestina hereket toparynyň esaslandyryjysy Huda Ammori tarapyndan başlanan garşylyk prosesi Angliýanyň Courtokary kazyýetinde dowam etdiriler we kazyýetiň indiki aýda bu meselä baha bermegine garaşylýar.

Netije

Bu ösüş, halkara syýasy dartgynlygyň sungat we edebiýat dünýäsinde şöhlelenmeleriniň kanuny kadalar arkaly şahsy pikir azatlygyny nädip çäklendirip biljekdigini görkezýär. Syýasy garaýyşlary sebäpli awtoryň eserleriniň satuwyny togtatmak medeni önümçilik bilen terrorçylyga garşy syýasatyň arasyndaky gapma-garşylygyň aýdyň mysalydyr.

Bu waka, howpsuzlyk syýasatlarynyň öňünde demokratik jemgyýetlerde söz azatlygynyň çäkleriniň näderejede çeýe ýa-da berk bolmalydygy barada pikir alyşmak üçin möhüm esas berýär. Kazyýet işleriniň hudo .nikleriň eserlerine ygtyýarlyk etmek hukugyny çäklendirýändigi, şuňa meňzeş wakalaryň geljekde bolup biljekdigini görelde bolup biler.

Mümkin täsirler

Iňlis Courtokary Kazyýetiniň Palestina hereket toparyny gadagan etmek baradaky karary diňe bir toparyň işine däl, eýsem bu topara goldaw berýän suratkeşleriň eserleriniň ykbalyna-da täsir edip biler. Kazyýetiň karary, şuňa meňzeş syýasy garaýyşly beýleki ýazyjylara we sungat işgärlerine öz-özüni senzura mehanizmini döredip biler.

Mundan başga-da, bu ýagdaýyň halkara neşirýat pudagynda awtorlyk hukugy we kanuny ýerine ýetiriş amallary baradaky täze düzgünlere sebäp bolmagyna garaşylýar. Hökümetiň repressiw kanunlara bolan garaýşy üýtgemese, Angliýadaky medeni we çeperçilik çäreleriniň has berk gözegçilige alynmagy we bu ýagdaý halkara sungat toparlarynda reaksiýa bilen garşylanmagy ähtimal.