İran-ABD Ateşkesinde Kriz: Tahran’dan Reuters’a Zehir Zemberek Açıklamalar

Tahran ile Washington arasındaki gerilim tırmanırken, iki ülke arasında sağlanan geçici ateşkesin uzatılacağına dair iddialara İran kanadından net bir yalanlama geldi. Reuters haber ajansına demeç veren üst düzey bir İranlı yetkili, ABD ile geçici anlaşma kapsamındaki ateşkesin uzatılmasına yönelik herhangi bir müzakere yürütülmediğini açıkladı. İranlı kaynak, Washington yönetiminin öncelikle mevcut mutabakata sadık kalması ve taahhütlerini yerine getireceği şeffaf bir takvim sunması gerektiğini belirtti.

Söz konusu açıklamalar, Anadolu Ajansı'nın Pakistan hükümet kaynaklarına dayandırarak servis ettiği ve tarafların 60 günlük ateşkesi uzatma hususunda mutabık kaldığını öne süren haberlerin hemen ardından geldi. Yaşanan bu dezenformasyon tartışması, bölgedeki diplomatik tıkanıklığı bir kez daha gözler önüne serdi.

İranlı üst düzey diplomatik kaynak, arabulucular vasıtasıyla yürütülen dolaylı diplomatik sürecin tamamen tıkandığını ifade etti. Sürecin mevcut durumunu özetleyen yetkili, şu kritik ifadeleri kullandı:

"Arabulucular kanalıyla masaya yatırılan temel konulardan biri, ABD'nin geçici anlaşma şartlarına geri dönmesi ve üstlendiği yükümlülükleri hayata geçirmek adına somut bir zaman çizelgesi belirlemesiydi. Ancak bu başlıkta kesinlikle hiçbir ilerleme kaydedilemedi."

"Anlaşma 48 Saat İçinde İhlal Edildi" Suçlaması

Tahran ve Washington yönetimleri arasında geçtiğimiz haziran ayında imzalanan geçici anlaşma, tüm cephelerdeki askeri operasyonlerin derhal ve kalıcı olarak durdurulmasını taahhüt ediyordu. Ancak ABD Başkanı Donald Trump'ın 7 Temmuz tarihinde anlaşmanın sona erdiğini ilan etmesiyle birlikte diplomatik süreç hızla çöktü. Tahran yönetimi, Washington'ı taahhütlerini sistematik olarak ihlal etmekle suçlamaya devam ediyor.

Ateşkesin uzatılmasının şu aşamada kesinlikle gündemde olmadığını yineleyen İranlı kaynak, Reuters'a yaptığı değerlendirmede şu ağır ithamlarda bulundu:

"Süreyi uzatmak gibi bir durum kesinlikle masada değil. Çünkü ABD, varılan geçici uzlaşıyı imza atıldıktan sadece 48 saat sonra ihlal etti ve birkaç gün sonra da anlaşmadan tamamen çekildiğini duyurdu."

Hürmüz Boğazı ve Küresel Enerji Koridorunda Kriz

Geçici anlaşmada öngörülen 60 günlük süre, tarafların İran'ın tartışmalı nükleer programı başta olmak üzere çok daha kapsamlı ve küresel sorunları çözecek nihai bir uzlaşıya varmaları için tanınan esnek bir zaman dilimiydi. Müzakere masasına tam anlamıyla oturulabilmesi için Lübnan'da kalıcı ateşkesin sağlanması, Basra Körfezi'nde seyrüsefer serbestisinin garanti edilmesi ve İran'ın petrol ihracatı yapabilmesi için bazı muafiyetlerin tanınması gibi ön koşullar bulunuyordu.

Ancak kalıcı barış arayışları, stratejik öneme sahip Hürmüz Boğazı üzerindeki egemenlik tartışmaları ve askeri gerilimler nedeniyle adeta çıkmaza girdi. Tahran yönetimi; ABD yapıcı bir tutum sergilemediği, dondurulan İran fonlarını serbest bırakmadığı ve savaşı bitirecek şartları kabul etmediği sürece bu kritik deniz rotasını kapalı tutmakta kararlı olduğunu belirtiyor.

Doğrudan Temas Yok: Pakistan ve Katar Devrede

ABD ve İsrail'in 28 Şubat tarihinde İran topraklarına yönelik gerçekleştirdiği askeri saldırıların ardından başlayan savaş sürecinde Tahran, küresel petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) ticaretinin beşte birinin geçtiği Hürmüz Boğazı'nı fiilen ulaşıma kapatmıştı. Yaşanan krizin diplomatik boyutuna değinen İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, pazar günü yaptığı açıklamada iki ülkenin doğrudan iletişim kurmadığını teyit etti.

Bakan Arakçi, Washington yönetimi geçici anlaşmayı ihlal etmeyi sürdürdüğü sürece Tahran'ın doğrudan müzakere masasına oturmayacağını belirterek, diplomatik mesaj trafiğinin yalnızca arabulucu roller üstlenen Pakistan ve Katar üzerinden yürütüldüğünü vurguladı.