Isı Kubbesi İngiltere’yi Kavurdu: Rekor Sıcaklar 2 Bin 700’den Fazla Can Kaybına Yol Açmış Olabilir

Birleşik Krallık genelinde geçtiğimiz Mayıs ve Haziran aylarında etkili olan ve meteoroloji kayıtlarını altüst eden olağandışı sıcak hava dalgalarının bilançosu ağır oldu. Bilim insanları tarafından yapılan son araştırmalar, bu dönemde yaşanan aşırı sıcaklar nedeniyle 2 bin 700'den fazla insanın yaşamını yitirmiş olabileceğini ortaya koydu. Küresel iklim krizinin tetiklediği bu ölümcül hava olayları, Avrupa genelinde gelecekte yaşanabilecek felaketlerin de habercisi niteliğinde.

Tarihi Rekorlar Peş Peşe Kırıldı: Haziran Ayında Termometreler 37,7 Dereceyi Gösterdi

Imperial College London, Birleşik Krallık Meteoroloji Kurumu ile Londra Hijyen ve Tropikal Tıp Okulu uzmanlarının ortak yürüttüğü çalışmada, ölümlerin büyük bir kısmının Haziran ayındaki aşırı sıcaklar sırasında gerçekleştiği öngörülüyor. Söz konusu dönemde İngiltere, tarihinin en sıcak Haziran ayını yaşadı. Termometrelerin 37,7°C'ye ulaşmasıyla birlikte, 1957 yılına ait olan 35,6°C'lik eski rekor geride bırakıldı. Sıcaklıkların sağlıklı bireyler için bile hayati risk oluşturabileceği gerekçesiyle İngiltere ve Galler'in belirli bölgelerinde ilk kez kırmızı alarm seviyesinde sıcaklık uyarısı yapıldı.

Benzer bir rekor artışı Mayıs ayında da gözlemlendi. 26 Mayıs tarihinde ünlü Kew Bahçeleri'nde ölçülen 35,1°C, 1922 yılında kaydedilen ve 1944'te tekrarlanan 32,8°C'lik eski rekoru geride bırakarak kayıtlara geçti.

Sessiz Katil "Isı Kubbesi" ve İngiliz Evlerinin Dayanıksızlığı

Uzmanlar, her iki ayda da yaşanan bu ekstrem sıcaklıkların arkasında "ısı kubbesi" adı verilen meteorolojik bir fenomenin olduğunu belirtiyor. Yüksek basınç alanının sıcak havayı belirli bir bölgeye hapsetmesiyle oluşan bu durum, insan kaynaklı iklim değişikliği sebebiyle çok daha yıkıcı hale geldi. Sanayi öncesi döneme kıyasla Dünya genelinde yaşanan yaklaşık 1,4°C'lik sıcaklık artışının, Mayıs ve Haziran aylarındaki ekstrem sıcaklıklara ekstra 3 ila 4°C eklediği tahmin ediliyor.

Geceleri de devam eden bunaltıcı tropikal sıcaklıklar, insan vücudunun dinlenmesine ve soğumasına izin vermedi. Birleşik Krallık'taki konut yapısının uzun süreli yüksek sıcaklıklara dayanıklı olmaması, halkı bu ekstrem duruma karşı tamamen savunmasız bıraktı. Sıcaklık artışı vücutta ciddi bir fiziksel stres yaratırken, susuzlukla birleştiğinde kalbin vücudu serinletmek amacıyla daha hızlı ve sert çalışmasına yol açıyor. Bebekler, yaşlılar ve kronik rahatsızlığı olanlar için bu durum kalp krizi ve felç riskini katlayarak artırıyor. Erken belirtileri fark edilmediği için "sessiz katil" olarak adlandırılan aşırı sıcaklar, yüksek nemle birleştiğinde terleme yoluyla serinlemeyi de imkansız hale getiriyor.

Gelecek Senaryoları: Kuzey Avrupa'da Sıcaklığa Bağlı Ölümler Artabilir

Bilim insanlarının gerçekleştirdiği yeni çalışma, geçmiş yılların ölüm istatistiklerini modelleyerek Mayıs ve Haziran 2026 döneminde gerçekleşebilecek olası can kayıplarını tahmin etmeyi hedefliyor. Imperial College London bünyesinde aşırı hava olayları ve iklim değişikliği üzerine çalışmalar yürüten Dr. Clair Barnes, bu tahminlerin insanları bilinçlendirmek ve davranış değişikliği yaratmak amacıyla paylaşıldığını vurguladı. Barnes, "Bu rakamlar çok korkutucu ve gelecekte bu kadar büyük can kayıplarının yaşanmamasını umuyoruz" dedi.

Öte yandan, 2025 yılının da sıcaklığa bağlı ölümler açısından kritik bir yıl olması bekleniyordu ancak Birleşik Krallık Sağlık Güvenliği Kurumu tarafından devreye alınan erken uyarı sistemleri ve sağlık sektöründeki önlemler sayesinde can kayıpları öngörülenin altında kaldı. Bilim insanları, sera gazı emisyonlarının azaltılmaması durumunda Kuzey Avrupa'da sıcağa bağlı ölümlerin birkaç on yıl içinde soğuğa bağlı ölümleri geçebileceği konusunda uyarıyor.