İsrail Siyasetinde Deprem: Haham Dov Lando'nun Ordu Çıkışına Netanyahu'dan Sert Tepki

İsrail'de Ultra-Ortodoks (Haredi) Yahudilerin zorunlu askerlik hizmetine dahil edilmesi tartışmaları, dini liderler ile hükümet arasında benzeri görülmemiş bir gerilime yol açtı. Haredi toplumunun en nüfuzlu manevi liderlerinden biri olan Haham Dov Lando'nun, İsrail ordusuna katılan dindarları "cinayet işlemekle" suçlaması, ülkede adeta deprem etkisi yarattı. Başbakan Binyamin Netanyahu, bu ifadelere sosyal medya üzerinden jet hızıyla ve sert bir dille yanıt verdi.

Netanyahu'dan Haham Lando'ya Sert Yanıt: "Dehşet Verici"

Netanyahu, ABD merkezli sosyal medya platformu X üzerinden yaptığı resmi açıklamada, Haham Lando'nun İsrail Savunma Kuvvetleri'ne (IDF) yönelik ithamlarını "dehşet verici" olarak nitelendirdi. Ülkenin güvenliği için canını ortaya koyan tüm askerleri savunan Netanyahu, seküler ya da Haredi ayrımı gözetmeksizin tüm ordu mensuplarının vatanı ve vatandaşları korumak adına büyük bir risk altında görev yaptığını vurguladı. Başbakan, "Bu kahramanlar, toplumun tüm kesimlerinden ve hiç şüphesiz Tevrat dünyasından derin bir takdir, minnet ve tam destek görmeyi hak etmektedir." diyerek askeri hizmetin kutsallığına dikkat çekti.

Haham Lando'dan Ağır Suçlamalar: "Savaşları Onur İçin Yürütüyorlar"

Krizin fitilini ateşleyen açıklamalar, Kanal 7 televizyonunun haberiyle gün yüzüne çıktı. Bnei Brak kentindeki evinde Tevrat Okulu (Yeşiva) yöneticileriyle bir araya gelen Ultra-Ortodoks lider Dov Lando, aşırı sağcı koalisyon hükümetinin Haredi gençleri zorla askere alma girişimlerine adeta savaş açtı. Lando, hükümeti ve Maliye Bakanı Bezalel Smotrich liderliğindeki Dini Siyonizm hareketini hedef alarak zehir zemberek ifadeler kullandı. Askere giden Haredilerin aslında birer "katil" olduğunu ima eden Lando, "Aralarında örme kipa takanların da bulunduğu kötüler var. Bunlar cinayeti teşvik ediyorlar. Savaşları hayat kurtarmak için değil, devletin onuru için yürütüyorlar." şeklinde konuşarak askeri operasyonların meşruiyetini de sorguladı.

25 Haziran Kararı ve Koalisyonu Sarsan Askerlik Muafiyeti Krizi

Yaklaşık 10 milyonluk bir nüfusa sahip olan İsrail'de, nüfusun yüzde 13'ünü teşkil eden Haredi Yahudileri, dini çalışmalarına engel olduğu gerekçesiyle askerlik yapmayı kesin bir dille reddediyor. Ülkede uzun yıllardır süregelen bu ayrıcalık, 25 Haziran 2024 tarihinde İsrail Yüksek Mahkemesi'nin tarihi kararıyla sarsıldı. Mahkeme, tüm vatandaşlar için zorunlu olan askerlik hizmetinden Haredilerin muaf tutulmasının hiçbir yasal dayanağının kalmadığına hükmetti. Bu karar, Netanyahu hükümetinde yer alan ve koalisyonun kilit taşları olan Haredi partilerini ayağa kaldırdı. Siyasi varlıklarını bu muafiyetin korunmasına bağlayan partiler, yeni bir yasal düzenleme yapılması için Netanyahu üzerindeki baskıyı artırırken, uzlaşı sağlanamaması ülkeyi derin bir yönetim krizinin eşiğine sürükledi.