İsrail siyasətində zəlzələ: Netanyahudan ravvin Dov Landonun ordudan çıxmasına sərt reaksiya

İsraildə ultra-pravoslav (haredi) yəhudilərin məcburi hərbi xidmətə cəlb edilməsi ilə bağlı müzakirələr dini liderlərlə hökumət arasında görünməmiş gərginliyə səbəb olub. Haredi icmasının ən nüfuzlu ruhani liderlərindən biri olan ravvin Dov Lando İsrail ordusuna qoşulan dindarları ölkədə zəlzələ effekti verən “qətl törətməkdə” ittiham edib. Baş nazir Benyamin Netanyahu sosial mediada bu açıqlamalara sürətli və sərt cavab verdi.

Netanyahunun ravvin Landoya sərt cavabı: "Dəhşətli"

ABŞ-da yerləşən X sosial media platformasında verdiyi rəsmi açıqlamada Netanyahu ravvin Landonun İsrail Müdafiə Qüvvələrinə (IDF) qarşı ittihamlarını "dəhşətli" adlandırıb. Ölkənin təhlükəsizliyi üçün həyatlarını riskə atan bütün əsgərləri müdafiə edən Netanyahu, dünyəvi və ya Haredi olmasından asılı olmayaraq bütün hərbçilərin vətəni və vətəndaşları qorumaq üçün böyük risk altında xidmət etdiyini vurğuladı. Baş nazir “Bu qəhrəmanlar cəmiyyətin bütün təbəqələri və şübhəsiz ki, Tövrat dünyası tərəfindən dərin təqdirə, təşəkkürə və tam dəstəyə layiqdirlər”deyərək hərbi xidmətin müqəddəsliyinə diqqət çəkib.

Ravvin Landonun ciddi ittihamları: "Onlar şərəf üçün müharibə aparırlar"

Böhranı alovlandıran açıqlamalar Kanal 7 televiziyasının xəbərləri ilə gündəmə gəldi. Bnei Brakdakı evində Tövrat Məktəbinin (Yeşiva) idarəçiləri ilə görüşən ultra-pravoslav lider Dov Lando ifrat sağçı koalisiya hökumətinin Haredi gənclərini zorla öz sıralarına cəlb etmək cəhdlərinə qarşı müharibə elan edib. Lando hökuməti və maliyyə naziri Bezalel Smotriçin rəhbərlik etdiyi Dini Sionizm hərəkatını hədəf alaraq vitrioldan istifadə edib. Lando, orduya qatılan Haredimlərin əslində "qatil" olduqlarını eyham edərək, "Pis insanlar var, o cümlədən trikotaj geyinənlər var. Onlar öldürməyə təşviq edirlər. Müharibələri can qurtarmaq üçün deyil, dövlətin namusu üçün aparırlar."deyərək hərbi əməliyyatların legitimliyini şübhə altına alıb.

25 İyun Qərarı və Koalisiyanı sarsıdan Hərbi Xidmətdən İstifadə Böhranı

Təxminən 10 milyon əhalisi olan İsraildə əhalinin yüzdə 13-ünü təşkil edən Haredi yəhudiləri dini təhsillərinə mane olduğunu əsas gətirərək hərbi xidmətdən qəti şəkildə imtina edirlər. Ölkədə uzun illərdir mövcud olan bu imtiyaz, İsrail Ali Məhkəməsinin 25 iyun 2024-cü il tarixli tarixi qərarı ilə sarsıldı.Məhkəmə, Haredimin bütün vətəndaşlar üçün məcburi olan hərbi xidmətdən azad edilməsi üçün heç bir hüquqi əsas olmadığına qərar verdi. Bu qərar koalisiyanın əsas daşları olan Netanyahu hökumətindəki Haredi partiyalarını ayağa qaldırıb. Siyasi varlığını bu istisnanın qorunması ilə əlaqələndirən partiyalar Netanyahuya yeni hüquqi tənzimləmə aparmaq üçün təzyiqləri artırsa da, kompromis əldə olunmaması ölkəni dərin idarəçilik böhranının astanasına sürüklədi.