Kentsel Dönüşüm Strateji Belgeleri Zorunlu Hale Getiriliyor ve İhtisas Mahkemeleri Kuruluyor

2027 Yılı Cumhurbaşkanlığı Yıllık Programı'ndan derlenen bilgilere göre, Türkiye'nin afet riski altındaki yapı stokunun yenilenmesi amacıyla kentsel dönüşüm süreçlerinde yeni düzenlemeler hayata geçirilecek. Afetlere karşı dirençli yerleşim alanları oluşturmayı hedefleyen program kapsamında, kentsel dönüşüm strateji belgelerinin hazırlanması zorunlu tutulacak ve hukuki süreçlerin hızlandırılması için adımlar atılacak.

Kentsel dönüşümde hukuki süreçler nasıl hızlandırılacak?

Kentsel dönüşüm uygulamalarında karşılaşılan hukuki sorunların giderilmesi ve uzlaşma süreçlerindeki anlaşmazlıkların daha hızlı çözüme kavuşturulması amacıyla ihtisas mahkemelerinin oluşturulmasına yönelik çalışmalar yürütülecek. Bu düzenlemelerle birlikte, şehirlerin dokusuna ve estetiğine uygun, yerinde dönüşüm anlayışını esas alan bütüncül uygulamaların geliştirilmesi hedefleniyor.

Olası Marmara depremi için dönüşüm nasıl planlanıyor?

Olası Marmara depremine karşı riskli yapı stokunun yenilenmesi, 2027 Yılı Cumhurbaşkanlığı Yıllık Programı'nın öncelikli hedefleri arasında yer alıyor. Dönüşüm alanlarının belirlenmesinde afet ve iklim tehlikeleri ile yapıların risk durumu temel alınırken, toplumsal farkındalığı artıracak teşvik edici programların uygulanmasına ve farklı dönüşüm modellerinin geliştirilmesine ağırlık verilecek.

Türkiye genelinde 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun kapsamında bugüne kadar 59 ilde 292 riskli alan ilan edildi. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından lisanslandırılan 1696 kurum ve kuruluşun yürüttüğü çalışmalar sonucunda 1 milyon 480 bin bağımsız birimin riskli olduğu tespit edilirken, toplamda 2 milyon 761 bin bağımsız birim kentsel dönüşüm kapsamına alındı. İstanbul'da uygulanan "Yarısı Bizden" kampanyası ile 70 bin 416 birim için 86,7 milyar lira destek sağlandı.

Kentsel dönüşüm süreçlerine dair mevzuat düzenlemeleri ve strateji belgeleriyle ilgili güncel gelişmeler, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından yürütülen programlar üzerinden takip edilebiliyor. Vatandaşlar, riskli yapı tespiti ve dönüşüm destekleri hakkındaki başvurularını ilgili bakanlığın belirlediği usuller çerçevesinde yapabiliyor.

Çıkarılacak sonuç

2027 Yılı Cumhurbaşkanlığı Yıllık Programı, kentsel dönüşümün sadece bir inşaat süreci değil, aynı zamanda hukuki ve stratejik bir planlama meselesi olduğunu ortaya koyuyor. Strateji belgelerinin zorunlu hale getirilmesi, dönüşümün plansız ilerlemesinin önüne geçilmesini ve yerel ihtiyaçların daha iyi gözetilmesini sağlayabilir.

İhtisas mahkemelerinin kurulması hedefi ise, dönüşüm projelerinde mülkiyet ve uzlaşma kaynaklı tıkanıklıkların aşılması noktasında kritik bir adım olarak öne çıkıyor. Bu yapısal değişiklikler, dönüşüm sürecinin daha öngörülebilir ve hızlı bir zemine oturtulması için atılmış önemli bir irade beyanı olarak değerlendirilebilir.

Muhtemel etkiler

Strateji belgelerinin zorunlu kılınması, belediyelerin ve yerel yönetimlerin dönüşüm projelerinde daha profesyonel ve uzun vadeli planlar hazırlamasına olanak tanıyabilir. Bu durum, şehirlerin kimlik kaybına uğramadan, afet riskine karşı daha dirençli hale gelmesini destekleyebilir.

İhtisas mahkemelerinin faaliyete geçmesi, mülk sahipleri ve müteahhitler arasındaki uyuşmazlıkların yargı süreçlerinde bekleme süresini kısaltabilir. Bu hızlanma, özellikle İstanbul gibi dönüşümün aciliyet arz ettiği bölgelerde projelerin daha kısa sürede tamamlanmasını ve vatandaşların güvenli konutlara geçişini kolaylaştırabilir.