Kritik Madenlerde Fiyat Artışı: Üç Önemli Element Tehdit Altında

Ortadoğu'da yaşanan savaşın yanı sıra Hürmüz Boğazı'ndaki tehlikeler, halihazırda hassas olan arz-talep dengesini tamamen alt üst etti. Daha önce arz fazlası ile bilinen bazı maddeler için kıtlık riski gündeme gelmeye başladı. Tungsten, kükürt ve helyum fiyatlarındaki keskin yükseliş, yalnızca emtia piyasalarını değil, aynı zamanda yapay zekâ ve savunma sanayilerini de tehdit eder hale geldi.

Enerjiyle Sınırlı Kalmayan Etkiler

Küresel piyasalarda petrol fiyatlarındaki yükseliş sıkça konuşulurken, daha az dikkat çeken üç kritik emtia büyük bir dalgalanma yaşıyor. Tungsten, kükürt ve helyum fiyatları son dönemde hızla artış gösterdi. Bu yükselme, Ortadoğu'daki çatışmaların yalnızca enerji sektörünü değil, teknoloji ve üretim zincirlerini de etkilediğini gösteriyor. Özellikle yarı iletken üretiminde önemli bir rol oynayan bu malzemelerdeki dalgalanma, küresel ekonomide yeni bir kırılmanın habercisi olabilir.

Rekor Fiyat Artışları

Geçtiğimiz hafta sonunda, tungsten fiyatları 3 bin doları aşarak rekor seviyelere ulaştı. Bu, yalnızca bir ay içinde yüzde 50'nin üzerinde bir artış anlamına gelirken, Aralık ayından bu yana fiyatların üç katına çıkması demek oluyor. S&P Global Platts'in verilerine göre, Çin'de kükürt fiyatları Mart ayının başından itibaren yaklaşık yüzde 13 artarak 26 Mart itibarıyla ton başına 621 dolara çıktı. Çin'in Henan eyaletindeki helyum fiyatları ise 545 yuandan (78,85 dolar) 600 yuana (86,81 dolar) yükseldi.

Yapay Zekâ İçin Tehdit

Bu üç element, modern üretimin merkezinde yer alıyor. Tungsten, çiplerin elektrik bağlantılarında kullanılırken, kükürtten üretilen sülfürik asit yarı iletken plakaların temizlenmesinde önemli bir rol oynuyor. Helyum ise üretim sırasında kimyasal reaksiyonların kontrol altında tutulmasını sağlayarak sürecin stabil kalmasını sağlıyor. Bu nedenle, fiyatlardaki artışlar doğrudan yapay zekâ teknolojilerinin altyapısını etkileyebilecek potansiyel taşıyor.

Savaşın Ötesinde Bir Kriz

Uzmanlar, bu krizin sadece savaş kaynaklı olmadığını belirtiyor. Çin, son yıllarda kritik madenler üzerindeki kontrolünü artırarak küresel tedarik zincirinde güçlü bir konuma sahip oldu. Tungsten ihracatına getirilen kısıtlamalar ve kükürt türevlerindeki sıkı denetimler, arzı daha da sınırlıyor. Helyumda ise Çin'in ithalatı hızla artarken küresel denge değişiyor.

Kıtlık Riski Büyüyor

Ortadoğu'daki savaş ve Hürmüz Boğazı'ndaki riskler, zaten hassas olan arz-talep dengesini tamamen alt üst etti. Daha önce arz fazlası olan bazı ürünlerde bile kıtlık riski konuşuluyor. Özellikle kükürt fiyatları savaş öncesine göre yüzde 30'un üzerinde artış gösterdi, tungsten fiyatları ise rekor seviyelere ulaştı. Helyum fiyatları ise savaşın başlangıcından bu yana yaklaşık iki katına çıktı.

Küresel Arzda Ciddi Kesintiler

Tungsten gibi stratejik metallerin savunma sanayisinde yoğun kullanımı talepleri daha da artırıyor. Uzmanlara göre depolanabilir stokların sınırlı olması, fiyat artışlarını hızlandıran en önemli etkenlerden biri. Ayrıca Katar’daki üretim tesislerinin zarar görmesi, küresel helyum arzını ciddi şekilde etkiledi.

Gerçek Arz Sıkıntısı Daha Büyük Olabilir

Uzmanlar, bu gelişmelerin 2022’deki Rusya-Ukrayna savaşı ve pandemi dönemine benzer yeni bir tedarik zinciri şokuna yol açabileceği görüşünde. Şirketler alternatif kaynak arayışına girerken, ülkeler ise kritik hammaddeler için stoklarını artırıyor. Ancak sınırlı şeffaflık nedeniyle gerçek arz sıkıntısının açıklanan verilerden daha büyük olabileceği belirtiliyor.