Kültepe-Kaniş Ören Yeri'nde 78 yıllık kazı tarihinde bir ilk: Helenistik Dönem'e ait mozaik bulundu

Kültür ve Turizm Bakanlığı, Ankara Üniversitesi ve Güney Kore Ulusal Kültürel Miras Araştırma Enstitüsü iş birliğiyle Kayseri’de bulunan Kültepe-Kaniş Ören Yeri’nde yürütülen kazı çalışmalarında, Helenistik Dönem'e tarihlenen mozaik döşemeli bir yapı ortaya çıkarıldı. Prof. Dr. Fikri Kulakoğlu başkanlığında sürdürülen çalışmalarda, yerleşimin Helenistik Dönem'deki değişimini belgeleyen dört ayrı kültür tabakası da tespit edildi. Kültepe’nin 78 yıllık kazı tarihinde bir ilk olma özelliği taşıyan bu bulgular, antik yerleşimin tarihsel kronolojisine dair önemli veriler sunuyor.

Kültepe'de Helenistik Dönem'e ait yapı nasıl keşfedildi?

Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü ile Güney Koreli kurumlar arasında imzalanan mutabakat zaptı kapsamında, 2025 yılında Warşama Sarayı’nın doğusunda başlatılan ortak kazıların ikinci sezonunda söz konusu yapıya ulaşıldı. Milattan önce 323-30 yıllarını kapsayan döneme ait olduğu belirlenen mozaik döşemenin, doğu-batı yönünde 163, kuzey-güney yönünde 165 santimetre ölçülerinde olduğu kaydedildi. Uzmanlar, çevrede bulunan diğer parçaların, mozaiğin orijinalinde çok daha geniş bir alana yayıldığına işaret ettiğini belirtiyor.

Mozaik döşemenin yapım tekniği nasıl belirlendi?

Yapılan incelemelerde, mozaik döşemenin zemin tesviyesinin ardından kırma taş, ince toprak, küçük dere çakılları, kireç ve seramik parçaları kullanılarak hazırlandığı anlaşıldı. Bu teknik detayların, Kültepe’deki Helenistik Dönem mimari anlayışını anlamaya yardımcı olacağı ifade ediliyor. Ayrıca, üst üste yer alan dört farklı kültür tabakasının incelenmesi, bölgedeki mekansal kullanım biçimlerinin ve yerleşimin dönüşüm sürecinin daha net bir şekilde takip edilmesine olanak tanıyor.

Kültür ve Turizm Bakanlığı, Ankara Üniversitesi ve Güney Kore Ulusal Kültürel Miras Araştırma Enstitüsü ekipleri, Kayseri'deki Kültepe-Kaniş Ören Yeri'nde yürüttükleri ortak kazıların ikinci sezonunda, Helenistik Dönem'e ait mozaik döşemeli bir yapı ve dört ayrı kültür tabakası keşfetti. Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, bu keşfin Türkiye ile Güney Kore arasındaki bilimsel iş birliğinin kıymetli bir sonucu olduğunu belirterek kazı ekibini tebrik etti.

UNESCO Dünya Belleği Kütüğü’nde yer alan yaklaşık 23 bin 500 çivi yazılı tabletiyle bilinen Kültepe-Kaniş, Hitit kültürünün doğduğu merkezlerden biri olarak kabul ediliyor. 2014 yılından bu yana UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi’nde yer alan bölgedeki kazı çalışmaları, Tunç Çağı'ndan Roma Dönemi'ne kadar uzanan geniş bir tarihsel yelpazeyi kapsıyor. Kazı alanının bugüne kadar yaklaşık yüzde 5'lik kısmı incelenmiş olup, araştırmaların ilerleyen dönemlerde daha alt tabakalardaki Hitit ve Kaniş Krallığı kalıntılarına odaklanarak devam etmesi planlanıyor.

Çıkarılacak sonuç

Kültepe-Kaniş’te ulaşılan bu bulgular, kazı çalışmalarının bugüne kadar yoğunlaştığı Tunç Çağı dışındaki dönemlerin de bölge tarihi açısından kritik öneme sahip olduğunu kanıtlıyor. Özellikle Helenistik Dönem'e ait mozaik yapının varlığı, yerleşimin farklı medeniyetler boyunca kesintisiz bir kültürel ve mimari etkileşim merkezi olmayı sürdürdüğünü ortaya koyuyor.

Bu keşif, arkeolojik araştırmalarda çok disiplinli ve uluslararası iş birliklerinin, bölgenin kronolojisini aydınlatma noktasında ne kadar verimli sonuçlar doğurabileceğini gösteriyor. Elde edilen yeni veriler, Anadolu arkeolojisinin daha az bilinen katmanlarının bilimsel olarak yeniden değerlendirilmesine zemin hazırlıyor.

Muhtemel etkiler

Helenistik Dönem bulguları, Kültepe’nin sadece Tunç Çağı ile sınırlı olmayan, çok katmanlı bir tarihsel mirasa sahip olduğunun tescillenmesini sağlayabilir. Bu durum, bölgeye yönelik akademik ilginin artmasına ve Kültepe’nin turizm potansiyelinin farklı dönemleri kapsayacak şekilde genişlemesine katkıda bulunabilir.

Türkiye ve Güney Kore arasındaki akademik iş birliğinin, benzer ortak projeler için yeni bir model oluşturması beklenebilir. Ayrıca, kazıların alt tabakalara inmesiyle birlikte, Hitit öncesi ve sonrası dönemlere dair daha önce bilinmeyen mimari veya yazılı belgelerin gün yüzüne çıkması, Anadolu tarihine dair mevcut bilgilerin güncellenmesini sağlayabilir.