Küresel Borç Krizi: 348 Trilyon Dolara Ulaşan Borcun Arkasındaki Faktörler

Dünya genelindeki borç miktarı, geçtiğimiz yıl pandemi sonrası en yüksek artışını gerçekleştirdi. Uluslararası Finans Enstitüsü'nün yayımladığı rapora göre, toplam borç 348 trilyon dolara ulaştı ve bu şimdiye kadar kaydedilen en yüksek seviye olarak dikkat çekiyor.

Bu artışın arkasındaki ana etmenler ise ulusal güvenlik harcamaları ve yapay zekâ yatırımları olarak öne çıkıyor. Jeopolitik gerginliklerin artması ve ülkeler arası ilişkilerin zayıflaması, savunma bütçelerinin yükselmesine neden oldu. Savunma sektörü öncelikler listesinde üst sıralara çıkarken, yapay zekâ şirketleri de bu alanda önemli bir yer edinmeye başladı. Teknolojinin sadece ofislerde değil, sahada da kullanılmaya başlanması bu durumu pekiştirdi.

Rapor, “Yapay zekâya yapılan yatırımlar, şirketlerin borçlanmalarında ve sermaye piyasası faaliyetlerinde yeni bir itici güç haline geliyor” ifadelerine yer verdi.

YAPAY ZEKÂ YATIRIMLARI REKOR KIRIYOR

Büyük teknoloji firmaları, beklenen talepleri karşılamak için devasa bir altyapı seferberliği başlatmıştır. Veri merkezleri, enerji yatırımları ve çip üretimi gibi alanlarda büyük yatırımlar yapılıyor.

Küresel yapay zekâ harcamalarının bu yıl 2,5 trilyon dolara ulaşması bekleniyor. 2025 yılında ise bu yatırımların 375 milyar dolara ulaşacağı öngörülüyor. Bu büyüklükteki bir ölçek, birkaç yıl öncesine kadar hayal bile edilemezdi.

Savunma ve yapay zekâ giderek daha fazla iç içe geçiyor. “AI sovereignty” yani yapay zekâ egemenliği kavramı dünya liderlerinin ajandasında sıkça yer alıyor. Ülkeler hem askeri hem de teknolojik bağımsızlıklarını güvence altına almak istiyorlar.

ABD’DE BORÇ YÜKÜ VE TARİFELER

Rapora göre ABD’de federal borcun gayri safi yurt içi hasılaya oranı artmaya devam ediyor. Trump tarafından uygulanan tarifeler beklenen geliri yaratmadı ve bu eğilimi tersine çeviremedi.

Araştırmacılar, gümrük tarifelerinin maliyetlerinin büyük ölçüde Amerikalı tüketiciler ve işletmeler tarafından karşılandığını belirtiyor. Bu durum, özel sektör bilançolarını olumsuz etkiledi. Ara seçimler öncesinde artan yaşam maliyeti endişeleri ise bazı tarife kararlarının ertelenmesine veya iptal edilmesine neden oldu.

YENİ BİR “SÜPER DÖNGÜ” VE RİSKLER

Rapor, küresel sermaye harcamalarında yeni bir “süper döngü” beklentisinin altını çiziyor. Yapay zekâ odaklı veri merkezleri, enerji güvenliği yatırımları ve dayanıklı altyapı projeleri, küresel borç piyasalarında güçlü bir büyüme motoru olarak değerlendiriliyor.

Şu an için finansal koşullar, savunma ve yapay zekâ gibi “ulusal öncelikler” için borçlanmayı nispeten kolaylaştırıyor. Ancak uzmanlar uyarılarda bulunuyor.

Araştırmacılar, mali ve parasal teşviklerin özel sektör borçlanmasıyla birleşmesinin bazı alanlarda aşırı ısınma ve şişkin değerlemelere yol açabileceğini belirtiyor. Yani, yapay zekâda bir balon riski hala masada duruyor.

BORÇLA BÜYÜYEN YAPAY ZEKÂ SEKTÖRÜ

Yapay zekâ alanındaki teknoloji devleri, son yıllarda milyarlarca dolarlık karmaşık anlaşmalara imza attı. Ancak bu büyümenin önemli bir kısmı borçlanma yoluyla finanse ediliyor.

Rapora göre Amerikan yapay zekâ şirketlerinin çıkardığı tahviller 2026’da yeni bir rekor kırma yolunda. Barclays’e göre, 2026’da ABD’de kurumsal tahvil ihracının en büyük itici gücü yapay zekâya yönelik finansman ihtiyacı olacak.