Küresel karbon emisyonlarında bu yıl yüzde 0,4 düşüş beklentisi

Exeter Üniversitesi, East Anglia Üniversitesi ve dünya genelinden 90'ı aşkın kurumun katkısıyla hazırlanan 21. Küresel Karbon Bütçesi Raporu, Türkiye'nin başkanlığında düzenlenen COP31 kapsamında kamuoyuyla paylaşıldı. Rapora göre, fosil yakıtlardan kaynaklanan küresel karbon emisyonlarının bu yıl yüzde 0,4 oranında düşüşle 38,2 milyar tona gerilemesi bekleniyor.

Karbon emisyonlarındaki düşüşün temel nedenleri nelerdir?

Petrol kaynaklı karbon emisyonlarında yıllık bazda yüzde 1,9 azalma öngörülürken, bu durumun ABD ve İsrail'in İran'a saldırıları sonrası Hürmüz Boğazı'nda yaşanan enerji krizine verilen kısa vadeli bir tepki olduğu değerlendiriliyor. Havacılık ve deniz taşımacılığından kaynaklanan emisyonlarda da Orta Doğu'daki faaliyetlerin azalmasıyla yüzde 1 oranında düşüş bekleniyor. Buna karşın kömür kaynaklı emisyonların yüzde 0,6 artacağı ve arazi kullanımı değişiklikleriyle birlikte toplam küresel karbon emisyonunun 43,3 milyar tona ulaşacağı tahmin ediliyor.

Ülke bazında emisyon oranları nasıl bir seyir izliyor?

Emisyonların yüzde 32'sinden sorumlu olan Çin'de yüzde 0,9, ABD'de ise yüzde 1,3 oranında düşüş bekleniyor. Avrupa Birliği'nde yüzde 1,5 ve Japonya'da yüzde 1'lik bir azalma öngörülürken, Hindistan'da emisyonların yüzde 4,4 artacağı hesaplanıyor. Exeter Üniversitesi'nden Pierre Friedlingstein, fosil yakıt kaynaklı emisyonlardaki düşüşün umut verici olduğunu ancak jeopolitik şoklara dayalı bu durumun sürdürülebilir bir çözüm olmadığını belirterek, "Uzun vadeli çözüm, temiz enerji teknolojilerinin hızla yaygınlaştırılmasından geçiyor" ifadesini kullandı.

Dünya genelinde 140'tan fazla bilim insanının katkısıyla hazırlanan rapor, fosil yakıt kaynaklı emisyonların 38,2 milyar tona gerileyeceğini ortaya koyarken, arazi kullanımı kaynaklı artışlarla toplam emisyonun 43,3 milyar tona çıkacağını öngörüyor. Atmosferdeki karbondioksit yoğunluğunun 427,7 ppm seviyesine ulaştığı ve karbon bütçesinin 4 yıldan kısa sürede tükenebileceği belirtiliyor.

Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi kapsamında hazırlanan bu rapor, ülkelerin iklim politikalarını belirlemede temel referans kaynaklarından biri olarak kabul ediliyor. Paris Anlaşması hedefleri doğrultusunda karbon bütçesinin korunması amacıyla temiz enerjiye geçiş süreçlerinin hızlandırılması, uluslararası iklim müzakerelerinin ana gündem maddesini oluşturmaya devam ediyor.

Çıkarılacak sonuç

Küresel emisyonlardaki düşüşün jeopolitik krizler gibi geçici faktörlere bağlı olması, iklim değişikliğiyle mücadelede kalıcı bir başarıya henüz ulaşılamadığını göstermektedir. Yenilenebilir enerji kaynaklarındaki büyüme, enerji talebindeki artışı karşılamaya başlasa da, fosil yakıt bağımlılığının devam etmesi ve arazi kullanımındaki bozulmalar, atmosferdeki karbondioksit birikimini tehlikeli seviyelerde tutmaktadır.

Rapordan çıkan en net sonuç, mevcut temiz enerji dönüşüm hızının, sanayi öncesi sıcaklık artışını 1,5 derece ile sınırlamak için yeterli olmadığıdır. Karbon bütçesinin hızla tükeniyor olması, enerji politikalarında köklü ve yapısal değişikliklerin ivedilikle hayata geçirilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır.

Muhtemel etkiler

Emisyonlardaki düşüşün sürdürülebilir olmaması durumunda, iklim değişikliğine bağlı aşırı hava olaylarının ve kuraklıkların önümüzdeki yıllarda daha şiddetli hissedilmesi beklenebilir. Özellikle El Nino gibi iklimsel olayların etkisiyle artan orman yangınları ve arazi bozulmaları, karbon yutak alanlarının kapasitesini zayıflatarak küresel ısınmayı tetikleyebilir.

Enerji piyasalarında ise temiz enerji teknolojilerine yapılan yatırımların artması, fosil yakıt bağımlı ekonomiler için bir dönüşüm baskısı oluşturabilir. Bu durum, enerji maliyetlerinde dalgalanmalara yol açabileceği gibi, ülkelerin enerji arz güvenliği stratejilerini yenilenebilir kaynaklar lehine yeniden şekillendirmelerini zorunlu kılabilir.