Lagarde'dan Avrupa Ekonomisine Tarihi Uyarı: Eski Büyüme Modeli Tamamen Sona Eriyor

Avrupa ekonomisinin uzun yıllardır üzerine inşa edildiği geleneksel büyüme modeli, küresel ölçekte yaşanan büyük değişimlerin etkisiyle köklü bir dönüşüm sürecinden geçiyor. Avrupa Merkez Bankası (ECB) Başkanı Christine Lagarde, kıtanın ekonomik geleceğine ilişkin oldukça kritik uyarılarda bulundu. Lagarde; küresel ticarette artış gösteren kısıtlamaların, yüksek enerji maliyetlerinin ve derinleşen jeopolitik risklerin Avrupa'nın klasik büyüme dinamiklerini temelden sarstığını ifade etti. Kıtanın küresel rekabette geri kalmaması için tek pazar yapısının güçlendirilmesi ve sermaye piyasalarındaki bölünmüşlüğün hızlıca giderilmesi gerektiğini vurguladı.

Cenevre'de gerçekleştirilen Dünya Ekonomik Forumu Uluslararası İş Konseyi'nin küresel ekonomik görünüme odaklanan panelinde konuşan Lagarde, Avrupa ekonomisinin karşı karşıya olduğu yapısal tehditleri kapsamlı bir şekilde analiz etti.

Avrupa Ekonomisini Ayakta Tutan Üç Temel Sütun Çöküyor

İkinci Dünya Savaşı'nın ardından Avrupa'nın ekonomik kalkınmasını ve refahını sağlayan genel modelin birbirini destekleyen üç temel sütun üzerine kurulduğunu belirten Lagarde, değişen uluslararası konjonktür sebebiyle bu unsurların tamamının zayıfladığına dikkat çekti. Lagarde, bu sütunlardan ilkinin sürekli genişleyen küresel ticaret olduğunu dile getirdi. Avrupa'nın dünyanın dışa en açık ekonomilerinden biri haline geldiğini ve ticari açıklık oranında ABD'nin yaklaşık iki katı bir büyüklüğe ulaştığını aktardı.

Küreselleşme sürecinin Avrupa ekonomisine geçmişte devasa faydalar sağladığını ancak ticaretin gelecekte de aynı hızla genişleyeceğinin artık varsayılamayacağını ifade eden Lagarde, çarpıcı bir veri paylaştı. ECB Başkanı, sadece geçtiğimiz yıl dünya genelinde 2 bin 500'den fazla yeni ticari kısıtlamanın yürürlüğe konulduğuna işaret etti. Bunun yanı sıra Çin'in üretim teknolojilerinde değer zincirinin üst basamaklarına tırmanmasının, pek çok kritik sektörde Avrupa'nın doğrudan rakibi haline gelmesine yol açtığını belirtti.

Yüksek Enerji Maliyetleri ve Güvenlik Sorunları Rekabeti Baltalıyor

Avrupa'nın geleneksel büyüme modelinin ikinci ayağını oluşturan ve geçmişte Rus gazı gibi görece ucuz kaynaklarla desteklenen orta teknoloji ağırlıklı imalat sanayisinin de büyük bir darbe aldığını belirten Lagarde, bu avantajlı dönemin tamamen geride kaldığını vurguladı. Enerji fiyatlarının Avrupa sanayisi üzerinde ağır bir yük oluşturduğunu ifade eden Lagarde, "Geçen yıl Avrupa Birliği genelinde enerji yoğun sektörlerin elektrik maliyetleri, ABD'deki seviyelerin ortalama iki katından fazlasına, Çin'deki fiyatların ise yaklaşık yüzde 50 üzerine çıktı" dedi. Bu durumun, Avrupalı üreticilerin küresel pazardaki rekabet gücünü ciddi şekilde zayıflattığına dikkat çekti.

Eski modelin üçüncü ayağının ise ABD'nin güvenlik şemsiyesiyle korunan, istikrarlı ve kurallara dayalı küresel düzen olduğunu hatırlatan Lagarde, bu güvenli ortamın Avrupalı şirketlerin tedarik zincirlerini derinleştirmesine ve yatırımlarını "dayanıklılık" yerine "verimlilik" odaklı planlamasına imkan tanıdığını söyledi. Ancak günümüzde tırmanan jeopolitik gerilimlerin, kritik bağımlılıkları ve lojistik darboğazları çok daha görünür hale getirdiğini, Avrupa'nın yakın coğrafyasında artan güvenlik tehditleriyle doğrudan yüzleşmek zorunda kaldığını ekledi.

Ekonomik Bağımlılıklar Baskı Aracına Dönüştü

Son yıllarda ülkeler arasındaki ekonomik bağımlılıkların birer jeopolitik baskı aracına dönüştüğünü ifade eden Lagarde, bu güvensizlik ortamı nedeniyle şirketlerin yatırım kararlarını ertelediğini, bunun da doğrudan üretim ve tüketim zincirlerini baltaladığını açıkladı. Lagarde, "Tüm bu yapısal değişimleri bir arada değerlendirdiğimizde, Avrupa'nın savaş sonrası dönemde geliştirdiği büyüme modelinin aşındığını net bir şekilde görüyoruz. Bu modelin bir zamanlar bildiğimiz haline geri dönmesi de pek olası görünmüyor" değerlendirmesinde bulundu.

Tüm bu zorluklara rağmen AB'nin küresel ölçekte en geniş ticaret anlaşmaları ağına ve son derece nitelikli bir iş gücüne sahip olduğunu hatırlatan Lagarde, birliğin avantajlarına da değindi. AB'nin 27 üye ülkesi ve 450 milyon tüketicisiyle gelişmiş ekonomiler arasındaki en büyük entegre pazar konumunu koruduğunu belirten Lagarde, Avro Bölgesi ekonomisinin iç talebin desteğiyle geçen yıl yüzde 1,5 oranında büyüdüğünü, bu yıl da yaşanan ağır enerji şokuna rağmen büyüme eğilimini sürdürdüğünü ifade etti.

Avrupa'nın uzun vadede iç talepteki bu direnci kalıcı ve sürdürülebilir bir büyüme kaynağına dönüştürmesi gerektiğini vurgulayan Lagarde, bunun yolunun ortak pazarın ölçek avantajından daha etkin yararlanmaktan geçtiğini söyledi. Ayrıca, Avrupa'da üretilen bilimsel bilgi ve akademik araştırmaların ticari başarıya dönüştürülmesinde ciddi sorunlar yaşandığına, yeni teknolojilerin yayılmasını engelleyen bürokratik engellerin şirketlerin ölçek büyütmesini zorlaştırdığına dikkat çekti.

Yapay Zeka Devriminde Hata Yapma Lüksümüz Yok

Avrupa'nın bilgi ve iletişim teknolojilerinin yaygınlaşmasıyla başlayan ilk dijital devrimi büyük ölçüde kaçırdığını ve bu alandaki ticari kazanımların orantısız şekilde diğer bölgelere kaydığını belirten Lagarde, kritik bir uyarıda bulundu: "Yapay zeka ile gelen ikinci dijital devrimde aynı başarısızlığı tekrarlama lüksümüz kesinlikle yok."

Avrupa genelinde yapay zeka yatırımlarının hızla yaygınlaştırılması ve küresel ölçekte rekabetçi seviyeye getirilmesi için tek pazar ile sermaye piyasalarındaki parçalanmış yapının acilen sonlandırılması gerektiğini kaydeden Lagarde, AB içindeki tüm engellerin kaldırılmasının önemine değindi. Sermaye piyasalarının entegrasyon sürecinin hızlandırılması gerektiğini savunan Lagarde, AB liderlerine piyasa entegrasyonu paketine ilişkin yasal süreçleri vakit kaybetmeden tamamlama çağrısında bulundu.