Lübnan ve İsrail Arasında Üç On Yıl Sonra İlk Yüz Yüze Görüşme

Lübnan ve İsrail, 1993 yılından bu yana ilk kez doğrudan diplomatik temas kurarak Washington'da bir araya geldi.

ABD'nin başkenti Washington'da, 14 Nisan'da yapılan bu önemli toplantı, ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio'nun yanı sıra Lübnan ve İsrail'in büyükelçilerinin katılımıyla gerçekleşti.

ABD Dışişleri Bakanlığı, toplantıda tarafların doğrudan görüşmelerin başlatılması için yapıcı adımlar attığını ve ilerleyen süreçte yeni görüşmelerin nerede ve ne zaman yapılacağının duyurulacağını belirtti.

Bu diplomatik adım, İsrail'in özellikle Lübnan'ın güney bölgelerine yönelik saldırılarını yoğunlaştırdığı bir dönemde gerçekleşti. Resmi verilere göre, İsrail'in 2 Mart'tan bu yana düzenlediği saldırılarda 2 binden fazla kişi hayatını kaybederken, 1 milyondan fazla insan yerinden edildi.

Washington'daki bu temas, iki ülke arasındaki uzun süredir kapalı olan diplomatik kanalların yeniden açılması açısından kritik bir gelişme olarak kabul ediliyor.

Bu bağlamda kimi çevreler bu girişimi diplomatik bir açılım olarak nitelendirirken, bazı kesimler ise sürecin askeri baskı altında ilerlediğini ve iç siyasi dengeleri etkileyebileceğini düşünüyor.

Görüşmelerin geleceği, sahadaki askeri gelişmeler, Lübnan'ın iç siyasi dengeleri ve bölgedeki diğer aktörlerin duruşlarına bağlı olarak şekillenebilir.

Lübnan'ın Washington Büyükelçisi Nada Hamade Muavvad, toplantıyı olumlu bulduğunu belirterek, 2024 Kasım'ında imzalanan ateşkes anlaşmasının tam olarak uygulanmasını vurguladı.

Muavvad, acil ateşkes, yerinden edilenlerin evlerine dönüşü ve insani krizin azaltılması için somut adımlar atılması çağrısında bulundu.

Bununla birlikte, ABD tarafı, anlaşmazlıkların kısa sürede çözülmesinin zor olacağını belirterek, beklentileri sınırlı tuttu.

Lübnan Cumhurbaşkanı Joseph Avn da bu görüşmelerin ülkedeki acıların dindirilmesine katkı sağlamasını umut ettiğini ifade etti.

Ancak Hizbullah Genel Sekreteri Naim Kasım, hükümeti görüşmeleri iptal etmeye çağırarak sürece karşı çıktı.

Lübnanlı uzmanlar, müzakere sürecine ilişkin beklentilerini ve zorluklarını AA muhabirine değerlendirdi.

Araştırmacı yazar Munir Rabi, "Washington'daki temas, ABD ve İsrail'in Lübnan'a yönelik eş zamanlı askeri ve siyasi baskısından bağımsız olarak değerlendirilemez. Süreç uzun vadeli olacak." dedi.

Rabi'ye göre, Lübnan öncelikli olarak ateşkes hedefiyle masaya oturdu, ancak bu talebin beklenen karşılığı bulmadığını belirtti.

Rabi, sürecin kısa vadeli bir ateşkesten ziyade güneyde yeni bir güvenlik düzeni oluşturulmasına odaklanabileceğini ve saldırıların devam etmesiyle müzakerelerin paralel ilerlemesinin bu stratejiyi işaret ettiğini söyledi.

Siyasi analist Gassan Rifi ise "Görüşmenin İsrail saldırılarının sürdüğü bir dönemde yapılması, müzakerelerin askeri baskı altında yürütüldüğü izlenimini güçlendiriyor ve bu durum Lübnan'ın pozisyonunu zayıflatıyor." diye konuştu.

Rifi, Lübnan'ın doğrudan temasla önemli bir siyasi eşik aştığını, ancak somut bir kazanım elde edemediğini belirterek, sürecin iç siyasi gerilimleri tetikleyebileceği konusunda uyardı.

Özellikle Hizbullah'ın rolü gibi hassas konuların müzakere gündemine taşınmasının, ülkede yeni bölünmelere yol açabileceğini ifade etti.

Siyasi analist Alan Sarkis ise bu görüşmeyi farklı bir açıdan değerlendirerek, "Bu görüşme Lübnan devleti açısından stratejik bir adım. Beyrut yönetimi, İran ve Hizbullah'ın rollerinden bağımsız olarak müzakere dosyası üzerindeki doğrudan yetkisini ortaya koymak istiyor." dedi.

Sarkis, bu adımın sembolik açıdan önemli olduğunu vurgularken, sürecin uzun ve zorlu olacağını, ancak Lübnan'ın resmi olarak müzakere sahnesinde yer alma iradesini gösterdiğini belirtti.