Meta İçin Varoluşsal Tehdit: 200 Milyar Dolarlık Tarihi Bağımlılık Davası Başladı

Sosyal medya devi Meta, kurumsal tarihinin en büyük hukuk savaşlarından biriyle karşı karşıya. ABD’nin California eyaletine bağlı Oakland kentinde başlayan tarihi davada, teknoloji devinin geleceğini kökten sarsabilecek suçlamalar ele alınıyor. 2023 yılında Meta’ya karşı ortak bir cephe oluşturarak dava açan toplam 29 eyaleti mahkemede California, Colorado, Kentucky ve New Jersey temsil ediyor. Sürecin ilerleyen aşamalarında ise geriye kalan 25 eyaletin davalarının görülmesi bekleniyor. Bu davanın sonucu, küresel ölçekte sosyal medya platformlarının çalışma prensiplerini yeniden şekillendirme potansiyeli taşıyor.

Algoritmik Tuzaklar ve "Dopamin Manipülasyonu" Suçlaması

Eyalet başsavcıları tarafından hazırlanan iddianamede, Meta’nın bünyesinde barındırdığı Facebook ve Instagram gibi platformları, çocukları ve gençleri sistematik olarak bağımlı hale getirecek şekilde tasarladığı öne sürülüyor. Şirketin, özellikle 13 yaşın altındaki çocuklara ait hassas kişisel verileri ebeveynlerin açık rızası ve izni olmadan topladığı da iddialar arasında yer alıyor. Davacı eyaletler, sadece astronomik para cezaları talep etmekle kalmıyor; aynı zamanda şirketin işleyiş modelinde köklü ve kalıcı yapısal değişiklikler yapılmasını istiyor. Bu taleplerin başında genç kullanıcılar için zorunlu ebeveyn onayı mekanizmalarının getirilmesi, "dopamin manipülasyonu" yaptığı ileri sürülen algoritmik yapıların tamamen değiştirilmesi ve çocukların ruh sağlığını olumsuz etkileyen filtrelerin kaldırılması bulunuyor.

Tarihin En Büyük Tazminat Taleplerinden Biri: 200 Milyar Dolar

Davanın mali boyutu, teknoloji dünyasında şimdiye kadar görülmemiş seviyelere ulaşmış durumda. Davacı eyaletler, Meta’dan yaklaşık 200 milyar dolarlık devasa bir yaptırım ve tazminat talep ediyor. Buna karşılık Meta’nın mahkemeye sunduğu savunma belgelerinde, eyaletlerin ileri sürdüğü cezai taleplerin teorik olarak hesaplandığında 1.4 trilyon dolar gibi akılalmaz bir seviyeye ulaşabileceği savunuluyor. Bu rakamlar, davanın Meta için finansal açıdan ne derece büyük bir varoluşsal tehdit oluşturduğunu gözler önüne seriyor.

Zuckerberg Tanıklık Yapacak: Gözler Ekim Ayında

Dünya genelinde 3 milyardan fazla aktif kullanıcıya hitap eden Meta ise yöneltilen tüm suçlamaları kesin bir dille reddediyor. Şirket yönetimi, platformlarında gençleri korumaya yönelik son derece gelişmiş güvenlik önlemleri aldıklarını ve duruşma sürecinde bunu kanıtlayacaklarını belirtiyor. Davanın ilerleyen aşamalarında Meta CEO’su Mark Zuckerberg’in de bizzat kürsüye çıkarak tanıklık yapması bekleniyor. Davayı yöneten ABD Bölge Yargıcı Yvonne Gonzalez Rogers, daha önce Apple ve OpenAI gibi silikon vadisi devlerinin yüksek profilli davalarına başkanlık etmiş, tecrübeli bir isim olarak dikkat çekiyor.

Mahkemenin nihai kararını ekim ayı başında açıklaması öngörülüyor. Meta, geçmiş dönemde karşı karşıya kaldığı benzer hukuki süreçler ve cezalar nedeniyle kârında 2.4 milyar dolarlık ciddi bir düşüş yaşamıştı. Stanford Üniversitesi Hukuk Fakültesi öğretim üyelerinden Prof. Nora Freeman Engstrom, bu davanın sadece Meta ile sınırlı kalmayacağını, tüm teknoloji sektörü için benzeri görülmemiş büyüklükte bir hesaplaşma döneminin ilk kıvılcımı olabileceğini vurguluyor.