Nükleer Düzenleme Kurumu Nükleer Madde Sayım ve Kontrol Programı İçeriğini Belirledi

Nükleer Düzenleme Kurumu (NDK), nükleer tesislerin yetkilendirme süreçlerinde kuruma sunulması zorunlu olan "Nükleer Tesisler İçin Nükleer Madde Sayım ve Kontrol Programı İçeriği"ni 15 Ekim 2026 tarihli ve 2026-44/1 sayılı Kurul kararıyla belirledi. 21 Ekim 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan karar, 95 sayılı Nükleer Düzenleme Kurumunun Teşkilat ve Görevleri Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin ilgili maddelerine dayandırılarak yürürlüğe girdi.

Programın kapsamı ve temel bileşenleri nelerdir?

Nükleer Düzenleme Kurumu tarafından belirlenen program içeriği, 17 Mart 2023 tarihli Nükleer Tesislere İlişkin Yetkilendirmeler Yönetmeliği kapsamında yetkilendirilen kişilerce hazırlanacak dokümanların standartlarını oluşturuyor. Program; tesisin organizasyon yapısı, nükleer madde denkleştirme alanlarının tanımlanması, fiziksel envanter alım prosedürleri, ölçüm yöntemleri, transfer süreçleri ve olağan dışı durumlara karşı alınacak önlemleri detaylandırıyor.

Denetim ve raporlama süreçleri nasıl işleyecek?

Nükleer tesislerde yürütülecek nükleer güvence denetimleri ile Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) ek erişim faaliyetlerine hazırlık süreçleri, belirlenen bu yeni program çerçevesinde yürütülecek. Yetkilendirilen kişiler, nükleer maddelerin izlenmesi amacıyla kamera ve mühür sistemlerinin kullanımını, iç denetim mekanizmalarını ve Ek Protokol bildirimlerini bu program dahilinde Nükleer Düzenleme Kurumu'na sunmakla yükümlü kılındı.

Nükleer Düzenleme Kurumu'nun 15 Ekim 2026 tarihinde aldığı karar, nükleer tesislerin işletilmesi ve yetkilendirilmesi sırasında uyulması gereken nükleer madde sayım ve kontrol standartlarını netleştirdi. Bu düzenleme, tesislerin nükleer madde envanterlerini şeffaf ve güvenli bir şekilde yönetmelerini sağlamak amacıyla, organizasyonel sorumluluklardan teknik ölçüm yöntemlerine kadar geniş bir yelpazeyi kapsıyor.

Söz konusu program, 19 Kasım 2022 tarihli Nükleer Güvence Yönetmeliği ile uyumlu bir şekilde uygulanacak olup, tesis yetkililerinin programın güncelliğini koruması ve gerekli eğitim faaliyetlerini yürütmesi beklenmektedir. İlgili tesisler, nükleer madde hareketlerine ilişkin tüm kayıtları ve raporları belirlenen prosedürler doğrultusunda Nükleer Düzenleme Kurumu'na iletmekle yükümlüdür.

Çıkarılacak sonuç

Nükleer Düzenleme Kurumu'nun bu kararı, Türkiye'deki nükleer tesislerin uluslararası nükleer güvence standartlarına uyumunu artırmayı hedeflemektedir. Programın içeriğinin netleştirilmesi, tesislerin yetkilendirme süreçlerinde karşılaşılabilecek belirsizlikleri azaltarak denetlenebilirliği güçlendirmektedir.

Kurumsal sorumlulukların ve teknik prosedürlerin önceden tanımlanmış olması, nükleer maddelerin güvenliğinin sağlanması ve olası kayıp veya usulsüzlük risklerinin minimize edilmesi noktasında kritik bir idari adım olarak değerlendirilmektedir.

Muhtemel etkiler

Bu düzenleme, nükleer tesis işleticilerinin iç denetim ve raporlama süreçlerini daha disiplinli bir yapıya kavuşturmalarını zorunlu kılabilir. Özellikle tesis bünyesindeki nükleer güvence organizasyonlarının, belirlenen yeni standartlara göre personel eğitimlerini ve iletişim süreçlerini yeniden yapılandırması beklenebilir.

Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı denetimlerinde, tesislerin bu program kapsamında tuttuğu kayıtların ve uyguladığı yöntemlerin, Türkiye'nin nükleer enerji alanındaki şeffaflık ve güvenlik karnesi üzerinde olumlu etkiler oluşturması muhtemeldir.