Nükleer Düzenleme Kurumu Nükleer Madde Sayım ve Kontrol Programı İçeriğini Belirledi

Nükleer Düzenleme Kurumu, 15 Ekim 2026 tarihli ve 2026-44/1 sayılı kararı ile nükleer tesislerin yetkilendirme aşamalarında kuruma sunulması gereken "Nükleer Tesisler İçin Nükleer Madde Sayım ve Kontrol Programı İçeriği"ni belirledi. Söz konusu düzenleme, 95 sayılı Nükleer Düzenleme Kurumunun Teşkilat ve Görevleri Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin ilgili maddeleri uyarınca yürürlüğe girdi.

Nükleer tesislerdeki nükleer maddelerin güvenliğinin sağlanması ve uluslararası standartlara uyumun korunması amacıyla hazırlanan bu program, tesislerin nükleer güvence organizasyonlarını ve madde kontrol sistemlerini standart bir çerçeveye oturtmayı hedefliyor. Yetkilendirilen kişi tarafından hazırlanması zorunlu olan bu doküman, tesis içindeki madde akışından fiziksel envanter alımına, ölçüm yöntemlerinden olası olağan dışı durum bildirimlerine kadar geniş bir yelpazede teknik gereklilikleri tanımlıyor.

Nükleer tesis işleticileri, 17 Mart 2023 tarihli ve 32135 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Nükleer Tesislere İlişkin Yetkilendirmeler Yönetmeliği kapsamında, faaliyetlerini bu yeni belirlenen program içeriğine göre düzenlemekle yükümlüdür. Kurum tarafından yapılan denetimlerde, tesislerin nükleer güvence faaliyetlerinin bu programla uyumlu olup olmadığı titizlikle incelenecektir.

Ne değişti?

• Nükleer tesislerin yetkilendirme aşamasında sunacakları "Nükleer Madde Sayım ve Kontrol Programı"nın asgari içeriği 10 ana başlık altında standardize edildi.
• Tesislerin nükleer güvence organizasyon yapısı, görev ve sorumluluklar ile personel eğitimine ilişkin prosedürler netleştirildi.
• Madde denkleştirme alanları, kilit ölçüm noktaları, fiziksel envanter alım sıklığı ve ölçüm yöntemlerine dair raporlama standartları belirlendi.
• Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) ile yürütülen Ek Protokol bildirimlerine yönelik hazırlık süreçleri zorunlu hale getirildi.

Kimleri ilgilendiriyor?

Bu karar, nükleer tesis işletme lisansı veya yetkilendirmesi alan ya da almayı planlayan tüm kişi ve kurumları, tesisteki nükleer güvence faaliyetlerinden sorumlu personeli ve bu tesislerin denetimini yapan kurum birimlerini doğrudan ilgilendirmektedir.

Yürürlük

Metinde yürürlük tarihi belirtilmemiştir.

Çıkarılacak sonuç

Nükleer Düzenleme Kurumu tarafından alınan bu karar, Türkiye'deki nükleer tesislerin nükleer madde güvenliği ve denetimi konusundaki operasyonel standartlarını uluslararası düzeyde bir disipline kavuşturmayı amaçlamaktadır. Program içeriğinin netleşmesi, tesislerin denetim süreçlerine hazırlık kapasitesini artırırken, nükleer maddelerin izlenebilirliğini ve güvenliğini en üst seviyeye çıkarmayı hedefleyen bir idari adım olarak öne çıkmaktadır.

Muhtemel etkiler

Düzenlemenin, nükleer tesislerdeki kayıt tutma ve raporlama süreçlerinde daha şeffaf ve denetlenebilir bir sistemin yerleşmesini sağlaması beklenmektedir. Ayrıca, tesis içi iç denetim mekanizmalarının güçlenmesiyle, nükleer madde kayıpları veya uygunsuzlukları gibi risklerin minimize edilmesi ve kurumsal sorumluluk bilincinin artması muhtemeldir.