Ucadro kadalaşdyryjy edara, learadro materiallaryny sanamak we gözegçilik maksatnamasynyň mazmunyny kesgitledi

2026-njy ýylyň 15-nji oktýabryndaky we 2026-44 / 1 belgili karary bilen, learadro Düzgünleşdiriji Guramasy, "nuclearadro desgalary üçin ýadro materiallaryny sanamak we gözegçilik meýilnamasynyň mazmuny" kesgitledi, bu ýadro desgalarynyň ygtyýarnamalarynda edara tabşyrylmaly. Bu düzgün, Prezidentiň learadro düzgünleşdiriji guramanyň guramasy we borçlary baradaky 95-nji kararyndaky degişli maddalara laýyklykda güýje girdi.

nuclearadro desgalarynda ýadro materiallarynyň howpsuzlygyny üpjün etmek we halkara ülňüleriniň berjaý edilmegini üpjün etmek üçin taýýarlanan bu maksatnama, ýadro kepillendiriş guramalaryny we desgalaryň material gözegçilik ulgamlaryny standart çarçuwada ýerleşdirmegi maksat edinýär. Ygtyýarly şahs tarapyndan taýýarlanmaly bu resminama, desganyň içindäki material akymyndan başlap, fiziki inwentara çenli, ölçeg usullaryndan başlap, adaty bolmadyk ýagdaý habarnamalaryna çenli köp sanly tehniki talaplary kesgitleýär.

learadro desgalarynyň operatorlary 2023-nji ýylyň 17-nji martynda çykan 32135 belgili resmi gazetde neşir edilen learadro desgalaryna ygtyýarlyklar baradaky Düzgünnamanyň çäginde öz işini bu täze kesgitlenen programmanyň mazmunyna laýyklykda guramaga borçludyrlar. Häkimiýet tarapyndan geçirilen gözlegleriň dowamynda desgalaryň ýadro kepillendiriş işleriniň bu programma laýyk gelýändigi ýa-da ýokdugy gözden geçiriler.

Näme üýtgedi?

• nuclearadro desgalary tarapyndan ygtyýarnama tapgyrynda tabşyryljak "learadro materiallaryny sanamak we gözegçilik meýilnamasynyň" iň az mazmuny 10 esasy sözbaşy astynda standartlaşdyryldy.
• Desgalaryň ýadro kepilligi guramaçylyk gurluşy, borçlary we jogapkärçiligi we işgärleri taýýarlamak proseduralary aýdyňlaşdyryldy.
• Harytlaryň deňagramlaşdyrylýan ýerleri, esasy ölçeg nokatlary, ýygylygy we ölçeg usullary bilen fiziki inwentar barada hasabat standartlary kesgitlenildi.
• Halkara Atom Energiýasy Guramasy (IAEA) bilen geçirilen goşmaça teswirnama habarnamalaryna taýýarlyk işleri hökmany boldy.

Kime degişlidir?

Bu karar, ýadro desgasynyň işleýiş ygtyýarnamasyny ýa-da ygtyýarnamasyny alan ýa-da almagy meýilleşdirýän ähli şahslara we edaralara, desgadaky ýadro kepillendiriş işlerine jogapkär işgärlere we bu desgalary barlaýan edara bölümlerine gönüden-göni degişlidir.

netijelilik

Netijeli senesi tekstde görkezilmedi.

Netije

learadro Düzgünleşdiriji Guramasy tarapyndan kabul edilen bu karar, Türkiýedäki ýadro desgalarynyň ýadro materiallarynyň howpsuzlygy we gözegçiligi babatdaky iş standartlaryny düzgünleşdirmegi maksat edinýär. Maksatnamanyň mazmunyny anyklamak, desgalaryň gözleg işlerine taýýarlyk ukybyny ýokarlandyrmak bilen bir hatarda, ýadro materiallarynyň yzarlanyşyny we howpsuzlygyny ýokarlandyrmagy maksat edinýän administratiw ädim hökmünde tapawutlanýar.

Mümkin täsirler

Düzgünnama, ýadro desgalarynda hasaba alyş we hasabat amallarynda has aç-açan we eşidilýän ulgamyň döredilmegini üpjün eder diýlip garaşylýar. Mundan başga-da, desganyň içindäki içerki gözegçilik mehanizmlerini güýçlendirmek bilen, ýadro material ýitgileri ýa-da laýyk gelmezlik ýaly töwekgelçilikleri azaltmak we kompaniýanyň jogapkärçiligini ýokarlandyrmak mümkindir.