Orta Doğu Çatışmaları Yarı İletken Sektöründe Helyum Kıtlığına Yol Açıyor

İstanbul

Orta Doğu'da devam eden çatışmalar, küresel helyum tedariğinde ciddi sıkıntılara neden oluyor. Bu durum, yarı iletken sektöründe endişeleri artırıyor.

Çatışmalardan en fazla etkilenen ülkelerden Katar, helyum üretiminde dünya çapında önemli bir rol oynuyor. Ras Laffan kompleksine yapılan İran saldırıları, helyum üretimini olumsuz etkileyerek arz sıkıntılarına yol açtı. Bu sorunların kısa vadede çözülmesi beklenmiyor.

Jeopolitik riskler azalsa dahi Katar'ın helyum ihracatındaki düşüş devam edebilir.

Asya, bu ürünün tedariğindeki aksamalardan en fazla etkilenecek bölgeler arasında yer alıyor. Güney Kore ve Tayvan, küresel yarı iletken tedarik zincirinde kritik ülkeler.

Bu iki ülke, Katar ve Orta Doğu'dan yoğun helyum alımı yapıyor. Uzun süreli aksaklıklar, çip üretiminde darboğazlara yol açabilir ve küresel elektronik piyasalarında zincirleme etkiler yaratabilir.

Helyumun birçok sektörde kullanılması, üretim sıkıntılarının ekonomik faaliyetleri olumsuz etkileyeceği endişesini doğuruyor.

Katar'da Ras Laffan'ın Üretimden Çıkması Piyasayı Sarstı

Asya piyasaları analisti Sadi Kaymaz, AA muhabirine yaptığı açıklamada, "Helyum çoğu insan için uçan balonlarla ilişkilendirilebilir. Ancak bu hafif gaz, endüstrinin birçok dalında kritik öneme sahip. Yarı iletken üretiminden MRI cihazlarına kadar geniş bir yelpazede helyum kullanılıyor," dedi.

Arzın ABD, Katar ve Rusya'ya bağlı olduğuna dikkat çeken Kaymaz, Ras Laffan'ın üretimden çıkmasının piyasayı sarstığını belirtti.

"Helyumun Yerini Alacak Alternatif Yok"

Kaymaz, gelişmelerin Asya için büyük önem taşıdığını belirterek şunları söyledi:

"Dünyanın üretim üslerinin bulunduğu Asya'da durum çok yakından izleniyor. Yarı iletken sektörü en hassas alanlardan biri. Çip üretiminde helyum termal kontrol, vakum ortamları ve sızıntı tespiti için kullanılıyor. EUV litografi makinelerinde soğutma için vazgeçilmez. ASML'in bu makineler olmadan ileri teknoloji çip üretmek mümkün değil. Helyumun yerini alacak bir gaz yok. Güney Kore helyumunun yüzde 65'ini Katar'dan alıyor. Samsung ve SK Hynix, küresel yüksek bant genişlikli belleğin yüzde 80'ini, DRAM'ın yaklaşık yüzde 70'ini üretiyor. İyi haber şu ki, Güney Kore'deki üreticilerin altı aylık stoku var."

TSMC'nin ise bu kadar rahat olmadığını belirten Kaymaz, Tayvan operasyonlarının mayıs ortasına kadar yetecek rezervi olduğunu söyledi.

Kaymaz, şirketin ABD'den tedarik yapabildiğini ancak stoklarının azaldığını bildirdi.

Geri Dönüşüm Yardımcı Oluyor Ama Tek Başına Yeterli Değil

Modern çip tesislerinde gelişmiş geri dönüşüm sistemlerinin kurulu olduğunu ve helyumun yüzde 90-95'inin geri kazanılabildiğini ifade eden Kaymaz, "Samsung, sektördeki ilk helyum geri dönüşüm sistemini kurdu, yıllık 4,7 ton tasarruf sağlıyor. Japonya ve Tayvan'daki fabların yüzde 70'inde geri dönüşüm sistemi var. Singapur'da oran yüzde 50'nin altında. Geri dönüşüm yardımcı oluyor ama arz açığını tek başına kapatacak ölçekte değil," dedi.

Kaymaz, sabit diskler konusuna da değinerek şöyle devam etti:

"Helyum, yüksek kapasiteli sabit disklerde havanın yerini alıyor. Yoğunluğu havanın yedide biri olduğu için sürtünmeyi azaltıyor ve güç tüketimini düşürüyor. Western Digital, HelioSeal teknolojisi ile 2014'ten bu yana 27 milyondan fazla helyumlu sürücü sevk etti. Seagate de helyumlu sürücü üretiyor. Sabit disk sektörü helyuma doğrudan bağımlı. Tıbbi alanda durum daha acil. Dünya genelinde 14 binden fazla MRI cihazı çalışıyor. Mıknatıslar sıvı helyumla soğutuluyor. Helyum olmadan mıknatıslar çalışmıyor. Fiber optik kablo üretiminde helyum cam yapısındaki kusurları önlemek için kullanılıyor. Yapay zeka patlamasıyla veri merkezi bağlantıları için fiber optik talebi hızla artıyor."