Prof. Dr. Salihoğlu Okyanuslardaki İklim Tehdidini ve Türkiye'nin Mavi Ekonomi Planını Açıkladı

Orta Doğu Teknik Üniversitesi (ODTÜ) İklim Merkezi ve Deniz Bilimleri Enstitüsü Müdürü Prof. Dr. Salihoğlu, Anadolu Ajansı'nın "COP31'de Öncelikli Alanlar" dosyasında okyanuslar ve denizlerin iklim değişikliği nedeniyle karşı karşıya kaldığı tehlikeleri ve Türkiye'deki durumu değerlendirdi. Salihoğlu, okyanusların iklim krizinin en büyük tampon sistemi olduğunu ancak bu kapasitenin hızla zorlandığını belirterek, deniz seviyelerindeki yükselme, ısınma ve asitlenmenin kıyı ekonomileri ile ekosistemler üzerinde ciddi riskler oluşturduğunu vurguladı.

Prof. Dr. Salihoğlu, 2015-2025 döneminin kayıtlardaki en sıcak 11 yılı içerdiğini ve okyanusların son 20 yıldır her yıl insanlığın yıllık enerji tüketiminin yaklaşık 18 katı kadar ısıyı emdiğini ifade etti. Okyanusların yüzde 80'inde kalıcı bir ısınma eğilimi gözlendiğini belirten Salihoğlu, "Okyanusların yüzde 80'inde sıcaklık artışı görüyoruz, bu artık geçici bir anomali değil, kalıcı bir ısınma eğilimi, küresel ortalamada 0,6 ila 1,5 derece arasında değişen sıcaklık artışları bölgesel olarak çok daha yüksek değerlere ulaştı. Bölgesel denizlerde artışlar daha belirgin. Akdeniz'de 1,1 ila 1,4 derece, Mersin ve İskenderun körfezlerinde 2 ila 2,5 derece, Marmara'da yaklaşık 2 derece, Karadeniz’in doğusunda 2 ila 2,5 derece artış var. Ege'de ise artış soğuk su akıntıları nedeniyle 1 derecelerde." dedi.

Deniz Seviyeleri Yükseliyor ve Asitlik Artıyor

Sanayi Devrimi'nden bu yana yüzey okyanus pH değerinin 0,1 birim düşerek asitliğin yaklaşık yüzde 30 arttığını aktaran Salihoğlu, küresel deniz seviyesinin 1993'ten beri yaklaşık 10 santimetre yükseldiğini ve son 10 yılda yıllık yükselme hızının 5 milimetreye ulaştığını kaydetti. Denizlerdeki sıcak hava dalgalarının yaygınlaştığını belirten Salihoğlu, Akdeniz havzasının yüzde 98'inde topyekun bir ısınma yaşandığını, bu durumun mercan beyazlaması, balık ölümleri ve ekosistem çöküşlerine yol açtığını ifade etti. Ayrıca, deniz seviyesindeki yükselmenin fırtına kabarmaları, aşırı yağışlar ve kıyı erozyonuyla birleşerek etkisini katladığını, yer altı sularının tuzlanması nedeniyle kıyı ovalarında tarımsal verimin düştüğünü ekledi.

İklim değişikliğinin turizm, balıkçılık, biyoteknoloji, enerji ve taşımacılık gibi kıyı ekonomilerini doğrudan tehdit ettiğini belirten Salihoğlu; İstanbul, İzmir, Antalya, Mersin ve Samsun gibi büyük kıyı kentlerindeki altyapıların, limanların ve arıtma tesislerinin artan risklerle karşı karşıya olduğunu söyledi. Salihoğlu, mevcut planlamaların çoğunun bugünkü kıyı koşullarına göre yapıldığını hatırlatarak, gelecekteki iklim senaryolarını dikkate alan yeni bir yaklaşımın zorunlu olduğunu vurguladı.

Sürdürülebilir Mavi Ekonomi Projesi ve COP31 Önerileri

Sürdürülebilir mavi ekonominin ekosistemlerin korunmasını hedeflemesi gerektiğini söyleyen Salihoğlu, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı koordinasyonunda yürütülen "Sürdürülebilir Mavi Ekonomi Stratejik Eylem Planı için Yönetişim Modellerinin Geliştirilmesi Projesi"ne değindi. Bilimsel koordinasyonunu ODTÜ'nün üstlendiği projenin pilot uygulama alanlarının Mersin ve İskenderun körfezleri olduğunu belirten Salihoğlu, çalışma kapsamında denizcilik, balıkçılık, turizm, enerji, biyoteknoloji ve biyoçeşitlilik sektörlerine yönelik analizler yapılacağını ve Türkiye'nin stratejik eylem planının hazırlanacağını bildirdi.

Türkiye'nin ev sahipliği yapacağı COP31 öncesinde dört temel başlığa dikkat çeken Salihoğlu, konuşmasını şu sözlerle tamamladı: "İklim politikalarının artık kara merkezli yaklaşımın ötesine geçmesi gerekiyor. Ulusal iklim taahhütlerinde okyanus ve kıyı çözümlerinin sistematik biçimde yer alması kritik. İkinci başlık olarak mavi karbon ekosistemlerine yönelik finansman mekanizmalar güçlendirilmeli. Bu alanların korunması ve restorasyonu için uluslararası finansman akışlarının artırılması gerekiyor. Üçüncü olarak deniz gözlem sistemleri ve erken uyarı altyapısı geliştirilmeli. Dördüncü başlıkta ise bölgesel deniz işbirlikleri önemli. Okyanusların küresel ölçekte ele alınmasına karşın Akdeniz ve Karadeniz gibi yarı kapalı denizler kendine özgü kırılganlıklar taşıyor. Bu nedenle bölgesel işbirliği mekanizmalarının güçlendirilmesi zorunlu."