Rusya ve Moldova Arasında Diplomatik Kriz: Moskova’dan Kişinev’e Sert Nota

Doğu Avrupa'da sular durulmuyor. Rusya ile Moldova arasında uzun süredir devam eden siyasi gerilim, diplomatik bir krize dönüştü. Rusya Dışişleri Bakanlığı, Kişinev'deki Rus büyükelçilik personeline yönelik gerçekleştirilen polis müdahalesi ve gözaltı tehditleri gerekçesiyle Moldova'nın Moskova Büyükelçisi Lilian Darii'yi bakanlık binasına çağırarak nota verdi. Diplomatik teamülleri sarsan bu gelişme, iki ülke arasındaki ilişkileri kopma noktasına getirdi.

Kişinev'de Diplomatik Plaka Krizi ve Güç Kullanımı İddiası

Rusya Dışişleri Bakanlığı tarafından yapılan resmi açıklamaya göre, krizin fitili 19 Temmuz tarihinde Kişinev'de ateşlendi. Moldova emniyet güçleri, Rusya Büyükelçiliği'ne ait bir hizmet otobüsünü belge kontrolü bahanesiyle durdurdu. Herhangi bir yasal gerekçe sunulmaksızın aracın diplomatik plakalarını söken Moldova polisi, iddiaya göre büyükelçilik personeline karşı fiziksel güç kullandı ve personeli gözaltına almakla tehdit etti. Rusya Büyükelçiliği'nin, yaşanan hukuksuzluğun önüne geçebilmek adına olay yerine Moldova Dışişleri Bakanlığı'ndan bir yetkilinin gönderilmesi yönündeki talebi ise Kişinev yönetimi tarafından yanıtsız bırakıldı. Bu olay, Moskova'nın diplomatik düzeyde en sert tepkiyi vermesine yol açan ilk aşama oldu.

Leuşeni Sınır Kapısı'nda Saatler Süren Gözaltı Tehdidi

Gerilim, bu olayla da sınırlı kalmadı. Rusya Dışişleri Bakanlığı, 20 Temmuz’u 21 Temmuz’a bağlayan gece Leuşeni Sınır Kapısı'nda ikinci bir krizin daha yaşandığını bildirdi. Moldova’dan ayrılarak Rusya’ya resmi diplomatik kargo taşımakta olan Rusya Büyükelçiliği personeli, sınır kapısında hiçbir meşru gerekçe gösterilmeden dört saati aşkın bir süre boyunca alıkonuldu. Diplomatik dokunulmazlığa ve kargo güvenliğine yönelik bu müdahale, Rus diplomasisinde bardağı taşıran son damla oldu.

Viyana Sözleşmesi İhlali ve Mütekabiliyet Uyarısı

Yaşanan bu iki kritik gelişmenin ardından, Rusya Dışişleri Bakanlığı 21 Temmuz günü Moldova'nın Moskova Büyükelçisi Lilian Darii'yi acil koduyla bakanlığa çağırdı. Büyükelçi Darii'ye, Moldova makamlarının bu tutumunun 1961 tarihli Diplomatik İlişkiler Hakkında Viyana Sözleşmesi'ni açık bir şekilde ihlal ettiği sert bir dille aktarıldı. Görüşmede, ev sahibi devletlerin diplomatik misyonların görevlerini güvenle yerine getirebilmesi için gerekli kolaylıkları sağlamak, diplomatik personelin serbest dolaşım hakkını güvence altına almak ve resmi haberleşme özgürlüğünü korumakla yükümlü olduğu kararlılıkla hatırlatıldı. Rus tarafı, yaşanan bu skandal olaylara karşı mütekabiliyet ilkesi çerçevesinde her türlü karşılık verme hakkını saklı tuttuklarını Büyükelçi Darii'ye net bir biçimde tebliğ etti.