Russiýa bilen Moldowanyň arasyndaky diplomatik krizis: Moskwadan Kişinowa çenli ýiti bellik

Gündogar Europeewropada asudalyk ýok. Russiýa bilen Moldowanyň arasynda köpden bäri dowam edip gelýän syýasy dartgynlyk diplomatik krizise öwrüldi. Russiýanyň Daşary işler ministrligi Moldowanyň Moskwadaky ilçisi Lilian Darini ministrligiň binasyna çagyrdy we polisiýanyň goşulyşmagy we Kişinadaky Russiýanyň ilçihanasynyň işgärlerine garşy tussag astyna alynmak howpy sebäpli oňa bellik berdi. Diplomatik tejribäni sarsdyran bu ösüş iki ýurduň arasyndaky gatnaşyklary iň soňky nokada çykardy.

Diplomatik plastinka krizisi we Kişinoda güýç ulanylmagy

Russiýanyň Daşary işler ministrliginiň resmi beýanyna görä, krizisiň birleşmesi 19-njy iýulda Kişinoda ýakyldy. Moldowanyň polisiýa güýçleri resminamalary barlamak bahanasy bilen Russiýanyň ilçihanasyna degişli hyzmat awtobusyny saklady. Hiç hili kanuny esas bolmazdan ulagyň diplomatik plitalaryny aýyran Moldowanyň polisiýasy ilçihananyň işgärlerine garşy fiziki güýç ulanyp, işgärleri tussag etmek bilen haýbat atdy. Russiýanyň ilçihanasynyň bikanunlygyň öňüni almak üçin Moldowanyň Daşary işler ministrliginiň işgärini wakany ýerine ibermek haýyşy Kişinau administrasiýasy tarapyndan jogapsyz galdy. Bu waka, diplomatik derejede Moskwanyň iň ýiti reaksiýasyna sebäp bolan ilkinji etap boldy.

Leuşeni serhet derwezesinde birnäçe sagatlap saklanmak howpy

Dartgynlyk diňe bu waka bilen çäklenmedi. Russiýanyň Daşary işler ministrligi 20-nji iýuldan 21-nji iýul aralygynda gije Leusheni serhet derwezesinde ikinji krizisiň ýüze çykandygyny habar berdi. Moldowadan gidip, Russiýa resmi diplomatik ýükleri alyp barýan Russiýanyň ilçihanasynyň işgärleri hiç hili kanuny sebäpsiz serhet derwezesinde dört sagatdan gowrak tussag edildi. Diplomatik eldegrilmesizlige we ýük howpsuzlygyna garşy bu gatyşma Russiýanyň diplomatiýasynyň iň soňky saman boldy.

Bu iki möhüm wakadan soň Russiýanyň Daşary işler ministrligi Moldowanyň Moskwadaky ilçisi Lilian Darini 21-nji iýulda gyssagly kömek kody bilen ministrlige çagyrdy. Ilçi Dariýa Moldowanyň häkimiýetleriniň bu garaýşynyň 1961-nji ýyldaky Wena konwensiýasyny aç-açan bozandygyny aýtdy. Duşuşykda kabul ediji döwletleriň diplomatik wekilhanalara öz borçlaryny ygtybarly ýerine ýetirmekleri, diplomatik işgärleriň erkin hereket etmek hukugyny kepillendirmek we resmi aragatnaşyk azatlygyny goramak hökmany şertleri ýada saldy. Rus tarapy, ilçi Dariýa bu dawa-jenjellere özara garşylyk ýörelgesiniň çäginde jogap bermek hukugynyň bardygyny aç-açan habar berdi.