Sanayide Yeşil Dönüşüm Kaçınılmaz: COP31 Öncesi Kritik Uyarılar ve Hedefler

Türkiye'nin ev sahipliğinde kasım ayında gerçekleştirilecek olan Birleşmiş Milletler (BM) İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı (COP31) için hazırlıklar sürerken, "yeşil sanayileşme" zirvenin en kritik başlıklarından biri olarak öne çıkıyor. COP31 Eylem Gündemi'nde yer alan 10 öncelikli tema arasında konumlanan yeşil sanayileşme, sanayi sektörünün düşük karbonlu üretime geçmesini ve çevreye verdiği zararların en aza indirilmesini hedefliyor. Bu kapsamda, imalat ve üretim sektörlerinde döngüsel malzeme kullanım oranının 2035 yılına kadar en az yüzde 15 seviyesine çıkarılması planlanıyor.

Küresel Emisyonların Yarısı Sanayi Kaynaklı

Yeşil sanayileşmenin sadece bir çevre politikası olmadığını, aynı zamanda küresel ekonominin merkezinde yer aldığını belirten Orta Doğu Teknik Üniversitesi (ODTÜ) İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi İktisat Bölümü Öğretim Üyesi ve İklim Merkezi Yönetim Kurulu Üyesi Prof. Dr. Voyvoda, dönüşümün kaçınılmazlığına dikkat çekti. Sanayi sektörünün küresel emisyonlardaki doğrudan ve dolaylı payının çok yüksek olduğunu vurgulayan Voyvoda, fosil yakıt bağımlılığı nedeniyle sanayinin her yıl doğrudan küresel sera gazı emisyonlarının yaklaşık yüzde 21'inden, elektrik tüketimi üzerinden ise dolaylı olarak yaklaşık yüzde 30'undan sorumlu olduğunu ifade etti. Bu veriler, üretim süreçlerinin baştan aşağı yeniden tasarlanması gerektiğini net bir şekilde ortaya koyuyor.

Jeopolitik Rekabet ve Yeşil Sanayi Politikaları

Yeşil dönüşümün kapsamı yalnızca iklim değişikliğiyle sınırlı kalmayıp; hava ve su kirliliği, doğal kaynakların tükenmesi, kritik minerallerin aşırı kullanımı, arazi tahribatı ve tehlikeli atık yönetimi gibi çok boyutlu sorunları da kapsıyor. Küresel ekonominin 2008-2009 finansal krizinden bu yana düşük büyüme ve üretkenlik tıkanıklığı gibi yapısal krizlerle mücadele ettiğini belirten Voyvoda; ABD'nin Enflasyonu Düşürme Yasası (IRA), Avrupa Birliği'nin Yeşil Mutabakatı ve Çin'in 1+N stratejisi gibi hamlelerin yeşil dönüşümü aktif bir sanayi politikası haline getirdiğini söyledi. Bu durum, iklim politikalarını doğrudan ticaret politikalarına ve jeopolitik rekabet unsurlarına dönüştürüyor.

Türkiye İçin Hayati Sınav: Sınırda Karbon Düzenlemesi

Avrupa Birliği ile olan yoğun ticari ilişkileri sebebiyle Türkiye'nin bu süreçten doğrudan etkileneceğini belirten Voyvoda, yeşil sanayileşmenin Türkiye için sadece çevresel bir tercih değil, ekonomik bir varoluş mücadelesi olduğunu vurguladı. AB'nin uygulamaya koyduğu Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (SKDM); çimento, demir-çelik, alüminyum, gübre, elektrik ve hidrojen gibi yüksek emisyonlu sektörleri hedef alıyor. Türkiye'nin özellikle çimento, alüminyum ve kimya sektörlerinde AB ortalamasının üzerinde karbon yoğunluğuna sahip olması ciddi bir dezavantaj yaratıyor. SKDM'nin getireceği maliyet yükünün tedarik zinciri yoluyla üreticilere yansıyacağını belirten Voyvoda, bu durumun ihracat kaybı, istihdam daralması ve rekabet gücünün zayıflaması gibi riskleri beraberinde getirebileceği uyarısında bulundu.

COP31'de Finansman ve Somut Hedefler Ön Planda

Bonn İklim Konferansı'nda COP31 Başkanı Murat Kurum tarafından açıklanan hedeflere değinen Voyvoda, 2035 yılına kadar döngüsel malzeme kullanımını yüzde 15'e çıkarma ve yüzde 35 elektrifikasyon gibi somut taahhütlerin önemine dikkat çekti. Bu hedeflerin hayata geçirilmesinde en kritik unsurun finansman olacağını belirten Voyvoda, Bakü'de kabul edilen ve operasyonel yönetimi COP31'e devredilen Yeni Kolektif Nicel Hedef (NCQG) kapsamında 2035'e kadar yıllık 1,3 trilyon dolara ulaşmayı amaçlayan "Bakü'den Belem'e Yol Haritası"nın belirleyici olacağını sözlerine ekledi.