Saraybosna Kuşatmasının En Ağır Yarası: İkinci Markale Katliamı ve Unutulmayan Acılar

Modern tarihin en karanlık ve en acımasız dönemlerinden birini yaşayan Bosna Hersek'in başkenti Saraybosna, tam 1425 gün boyunca ağır bir kuşatma altında kaldı. Sırp güçleri tarafından 5 Nisan 1992'de ilk barikatların kurulmasıyla başlayan bu zorlu süreç, 6 Nisan'da kente düşen ilk bomba ile geri dönülemez bir yıkımın fitilini ateşledi. Balkanlar'ın tarihi ve kültürel zenginliğiyle bilinen, adına şiirler ve şarkılar ithaf edilen eşsiz şehri Saraybosna, 29 Şubat 1996 tarihine kadar Sırp güçlerinin amansız saldırılarına göğüs germek zorunda kaldı.

Modern Tarihin En Uzun Kuşatması: 1425 Günlük Saraybosna Esareti

Kuşatma süresince kenti çevreleyen hakim tepelere ve yüksek binalara mevzilenen Sırp keskin nişancılar ile topçu birlikleri, şehirdeki sivil hayatı tamamen durdurmayı hedefledi. Kadınlar, çocuklar ve yaşlılar başta olmak üzere savunmasız siviller, günlük yaşam mücadelesi verirken acımasızca hedef alındı. Saraybosnalılar için en temel insani ihtiyaçlar olan su taşımak, ekmek kuyruğunda beklemek ya da pazardan alışveriş yapmak, her an ölümle burun buruna gelinen tehlikeli birer faaliyete dönüştü. Sırp güçleri, sivil halkın moralini bozmak ve panik yaratmak amacıyla kalabalık alanları bilinçli olarak bombaladı.

Sivilleri Hedef Alan Kanlı Strateji: Markale Pazar Yeri Katliamları

Saraybosna'nın merkezinde yer alan ve halkın yöresel ürünlere ulaşabildiği pazar yeri, kuşatma boyunca iki kez büyük bir vahşete sahne oldu. İlk olarak 5 Şubat 1994 tarihinde Markale olarak bilinen pazar yerine gerçekleştirilen havan topu saldırısında 68 sivil hayatını kaybederken, 144 kişi ise yaralanmıştı. Bu acı olaydan yaklaşık bir buçuk yıl sonra, 28 Ağustos 1995 günü sivillerin alışveriş yaptığı sırada pazar yerine ikinci bir bomba atıldı. İkinci pazar yeri katliamı olarak tarihe geçen bu hain saldırıda ise 43 sivil can verdi, 84 kişi yaralandı. Bu katliamlar, Bosna Savaşı'nda sivillerin doğrudan hedef alındığını tüm dünyaya gösteren en somut ve en dehşet verici kanıtlar olarak kayıtlara geçti.

Adalet Önünde Hesap Veren Sorumlular ve Unutulmayan Acılar

Yaşanan bu insanlık dramının üzerinden 31 yıl geçmiş olmasına rağmen, pazar yerindeki anı levhaları ve kırmızı boyayla işaretlenmiş havan topu izleri, katliamın izlerini canlı tutmak ve gelecek nesillere aktarmak amacıyla titizlikle korunuyor. Bu vahşi saldırılar, uluslararası kamuoyunun Bosna'daki soykırıma karşı daha net bir tavır almasında ve NATO'nun müdahale sürecini hızlandırmasında tarihi bir dönüm noktası oldu. Her yıl 5 Şubat ve 28 Ağustos tarihlerinde, katliamın gerçekleştirildiği bu tarihi mekanlarda devlet düzeyinde geniş katılımlı anma törenleri düzenleniyor.

Lahey'deki Eski Yugoslavya Uluslararası Ceza Mahkemesi (ICTY), yürüttüğü titiz soruşturmalar neticesinde pazar yerine yönelik bu kanlı saldırıların Sırp birlikleri tarafından gerçekleştirildiğini kesin kanıtlarla tescilledi. Saldırıların baş sorumlularından Bosnalı Sırp komutan Dragomir Milosevic hapis cezasına çarptırılırken, kuşatma süresince işlenen insanlığa karşı suçlardan yargılanan eski Sırp komutan Stanislav Galic ise müebbet hapis cezası aldı. Saraybosna'nın tam 44 ay süren esareti boyunca, aralarında yaklaşık 2 bin çocuğun da bulunduğu toplam 11 bin 541 sivil, Sırp güçlerinin acımasız saldırıları sonucu yaşamını yitirdi.